Chronologizacja
Od XV w. szczkać.
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
czkam |
czkamy |
|||
| 2 os. |
czkasz |
czkacie |
|||
| 3 os. |
czka |
czkają |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
czkałem +(e)m czkał |
czkałam +(e)m czkała |
czkałom +(e)m czkało |
czkaliśmy +(e)śmy czkali |
czkałyśmy +(e)śmy czkały |
| 2 os. |
czkałeś +(e)ś czkał |
czkałaś +(e)ś czkała |
czkałoś +(e)ś czkało |
czkaliście +(e)ście czkali |
czkałyście +(e)ście czkały |
| 3 os. |
czkał |
czkała |
czkało |
czkali |
czkały |
bezosobnik: czkano
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę czkał będę czkać |
będę czkała będę czkać |
będę czkało będę czkać |
będziemy czkali będziemy czkać |
będziemy czkały będziemy czkać |
| 2 os. |
będziesz czkał będziesz czkać |
będziesz czkała będziesz czkać |
będziesz czkało będziesz czkać |
będziecie czkali będziecie czkać |
będziecie czkały będziecie czkać |
| 3 os. |
będzie czkał będzie czkać |
będzie czkała będzie czkać |
będzie czkało będzie czkać |
będą czkali będą czkać |
będą czkały będą czkać |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
czkajmy |
|
| 2 os. |
czkaj |
czkajcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
czkałbym bym czkał |
czkałabym bym czkała |
czkałobym bym czkało |
czkalibyśmy byśmy czkali |
czkałybyśmy byśmy czkały |
| 2 os. |
czkałbyś byś czkał |
czkałabyś byś czkała |
czkałobyś byś czkało |
czkalibyście byście czkali |
czkałybyście byście czkały |
| 3 os. |
czkałby by czkał |
czkałaby by czkała |
czkałoby by czkało |
czkaliby by czkali |
czkałyby by czkały |
bezosobnik: czkano by
bezokolicznik: czkać
imiesłów przysłówkowy współczesny:
czkając
gerundium: czkanie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | czkanie |
czkania |
| D. | czkania |
czkań |
| C. | czkaniu |
czkaniom |
| B. | czkanie |
czkania |
| N. | czkaniem |
czkaniami |
| Ms. | czkaniu |
czkaniach |
| W. | czkanie |
czkania |
imiesłów przymiotnikowy czynny: czkający
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | czkający |
czkający |
czkający |
czkające |
czkająca |
| D. | czkającego |
czkającego |
czkającego |
czkającego |
czkającej |
| C. | czkającemu |
czkającemu |
czkającemu |
czkającemu |
czkającej |
| B. | czkającego |
czkającego |
czkający |
czkające |
czkającą |
| N. | czkającym |
czkającym |
czkającym |
czkającym |
czkającą |
| Ms. | czkającym |
czkającym |
czkającym |
czkającym |
czkającej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | czkający |
czkający |
czkające |
czkające |
| D. | czkających |
czkających |
czkających |
czkających |
| C. | czkającym |
czkającym |
czkającym |
czkającym |
| B. | czkających |
czkających |
czkających |
czkające |
| N. | czkającymi |
czkającymi |
czkającymi |
czkającymi |
| Ms. | czkających |
czkających |
czkających |
czkających |
odpowiednik aspektowy: czknąć
Pochodzenie
psł. *čьkati 'uderzać, stukać; czkać'
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego czynności i stany fizjologiczne
Cytaty
|
Dwóch facetów siedzi na płocie. Jeden z nich ma potworną czkawkę. Lecą bomby, walą się domy, a ten tylko czka i czka bez przerwy. źródło: NKJP: Włodzimierz Jurasz: Siekiera, motyka, dowcip, szklanka..., Gazeta Krakowska, 2004-01-23 |
|
|
Kazio, któremu dwa dni później opowiedziałem o mojej przygodzie w metrze, aż czkawki dostał ze śmiechu. Śmiał się zresztą długo i szczerze, toteż kiedy wreszcie przestał czkać i się dławić, zaproponowałem, abyśmy uczcili mój spryt i zwycięstwo specjalnym piwem [...]. źródło: NKJP: Zdzisław Szczepaniak: Dziewczyna z Trogiru i inne opowiadania, 2005 |
|
|
Zaczął się dorabiać [...], zanosił złośliwym śmiechem, stroił pogardliwe miny i dożywiał w nocy po cichu, czkając i bekając z przeżarcia. źródło: NKJP: Janusz Głowacki: Rose Café i inne opowieści, 1997 |
|
|
[...] podczas natrętnego czkania rośnie stężenie dwutlenku węgla w płucach. źródło: NKJP: (KZ): Kiedy coś się odbija czkawką..., Dziennik Zachodni, 2006-01-07 |