UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

dłuto

Chronologizacja

1437, SStp

Pochodzenie

psł. *dolto 'narzędzie do dłubania, drążenia, rycia'

1. narzędzie

Definicja

przyrząd do rzeźbienia, złożony z metalowego, drewnianego lub plastikowego uchwytu, który trzyma się w dłoni i w który uderza się młotkiem, oraz z podłużnego stalowego ostrza, które przykłada się bezpośrednio do drewna lub kamienia, by uzyskać pożądany kształt

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca materiały i narzędzia pracy

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka sztuki plastyczne

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

narzędzie

Połączenia

dłuto i hebel, dłuto i młotek
uderzenia dłuta

Cytaty

	Kiedy odkryłem w sobie moc zapanowania nad kawałkiem drewna, zdolność nadania mu za pomocą dłuta zamierzonego kształtu, zapragnąłem skopiować jakieś poważne dzieło [...]. źródło: NKJP: Anna Gniewkowska-Gracz: Smętowskie kopie krakowskiego ołtarza, Dziennik Bałtycki, 2002-02-01
	Ważnym elementem drewnianej architektury domów mieszczańskich była belka na suficie biegnąca przez środek izby. Na niej ryto dłutem datę powstania domu i zdobiono ją inskrypcją o treści religijnej. źródło: NKJP: (zach): Ostało się 12 takich, Gazeta Krakowska, 2005-10-14
	Przy renowacji drewnianych posadzek [...] zaplamione lub przebarwione miejsca szlifujemy papierem ściernym [...]. Głębokie rysy oczyszczamy dłutem i odkurzamy [...]. źródło: NKJP: Aurelia Pawlak: Odporna na ścieranie i zadrapania, Polska Głos Wielkopolski, 2003-11-12
	W późniejszych latach odkryto w kraterze wygasłego wulkanu Rano Raraku warsztat kamieniarski, gdzie wykonywane były olbrzymie twarze figur kamiennych. Znajdowały się tam narzędzia, którymi posługiwali się kamieniarze — dłuta oraz duże grudy pumeksu do polerowania rzeźb. źródło: NKJP: Edyta Banasik: Sposób na życie, Dziennik Zachodni, 2001-04-12
	Na urodziny podarowałem Jasiowi komplet dłut do rzeźbienia w drewnie [...]. źródło: NKJP: Zbigniew Eckert: Cuda z lipowego drewna, Dziennik Bałtycki, 2004-07-23

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	dłuto	dłuta
D.	dłuta	dłut
C.	dłutu	dłutom
B.	dłuto	dłuta
N.	dłutem	dłutami
Ms.	dłucie	dłutach
W.	dłuto	dłuta

2. sposób rzeźbienia

Definicja

sposób rzeźbienia charakterystyczny dla jakiegoś artysty

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka sztuki plastyczne

Cytaty

Spojrzała na schody [...]. Po obu ich stronach znajdowały się kolejne posagi. [...] Natychmiast rozpoznała dłuto mistrza Riemenschneidera.

źródło: Internet: Bursztynowa Komnata (rulit.me)

Dopiero dusza, umysł i ręka artysty są w stanie wyprowadzić odbiorcę z „domu niewoli”, jakim jest zwykłe wytwarzanie [...]. Dzieje się tak od lat - od malowanych dłońmi i glinkami zwierząt z Lascaux, poprzez dłuto Fidiasza czy Michała Anioła, poprzez pędzle mistrzów włoskiego odrodzenia, holenderskiego baroku, francuskiego impresjonizmu [...].

źródło: Internet: Michał Kord: Dymensja - wystawa grafiki w szkolnej bibliotece, Niedziela, 2002 (niedziela.pl)

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	dłuto	dłuta
D.	dłuta	dłut
C.	dłutu	dłutom
B.	dłuto	dłuta
N.	dłutem	dłutami
Ms.	dłucie	dłutach
W.	dłuto	dłuta

Inne uwagi

Zwykle lp

Składnia

dłuto

KOGO

3. autorstwo

Definicja

książk.

autorstwo rzeźby wyrytej w drewnie lub kamieniu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka sztuki plastyczne

Połączenia

pomnik, popiersie, posąg, rzeźba, statuetka czyjegoś dłuta
coś wyszło spod czyjegoś dłuta

Cytaty

We Wrocławiu jest już pięć rzeźb krasnali dłuta absolwenta wrocławskiej ASP Tomasza Moczki.

źródło: NKJP: Agnieszka Sowa: Sześć gatunków krasnala, Polityka, 2006-02-04

Olga Małkowska zmarła w 60. rocznicę śmierci swego męża. Spoczywa na nowym cmentarzu przy ulicy Nowotarskiej. Nad jej grobem wznosi się pomnik dłuta Henryka Burzca.

źródło: NKJP: Jagoda: Twórcy polskiego harcerstwa, Tygodnik Podhalański nr 6, 1999

Dębowy ołtarz wyszedł spod dłuta lokalnego artysty Adama Stokłosy. Łączy w sobie trzy elementy – wizerunku sanktuarium, samego miasta i jego symbolu, rzemiosła. Artysta pracował nad dziełem ponad dwa miesiące.

źródło: NKJP: (ŁU. ORKA, IC): Klasztor kalwaryjski, Trybuna Śląska, 2002-08-10

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	dłuto	dłuta
D.	dłuta	dłut
C.	dłutu	dłutom
B.	dłuto	dłuta
N.	dłutem	dłutami
Ms.	dłucie	dłutach
W.	dłuto	dłuta

Inne uwagi

Zwykle D. lp

Składnia

dłuto

KOGO

Data ostatniej modyfikacji: 03.08.2017