UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

odpędzać

Chronologizacja

2 połowa XIV w., SStp

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	odpędzam	odpędzamy
2 os.	odpędzasz	odpędzacie
3 os.	odpędza	odpędzają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	odpędzałem +(e)m odpędzał	odpędzałam +(e)m odpędzała	odpędzałom +(e)m odpędzało	odpędzaliśmy +(e)śmy odpędzali	odpędzałyśmy +(e)śmy odpędzały
2 os.	odpędzałeś +(e)ś odpędzał	odpędzałaś +(e)ś odpędzała	odpędzałoś +(e)ś odpędzało	odpędzaliście +(e)ście odpędzali	odpędzałyście +(e)ście odpędzały
3 os.	odpędzał	odpędzała	odpędzało	odpędzali	odpędzały

bezosobnik: odpędzano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę odpędzał będę odpędzać	będę odpędzała będę odpędzać	będę odpędzało będę odpędzać	będziemy odpędzali będziemy odpędzać	będziemy odpędzały będziemy odpędzać
2 os.	będziesz odpędzał będziesz odpędzać	będziesz odpędzała będziesz odpędzać	będziesz odpędzało będziesz odpędzać	będziecie odpędzali będziecie odpędzać	będziecie odpędzały będziecie odpędzać
3 os.	będzie odpędzał będzie odpędzać	będzie odpędzała będzie odpędzać	będzie odpędzało będzie odpędzać	będą odpędzali będą odpędzać	będą odpędzały będą odpędzać

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		odpędzajmy
2 os.	odpędzaj	odpędzajcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	odpędzałbym bym odpędzał	odpędzałabym bym odpędzała	odpędzałobym bym odpędzało	odpędzalibyśmy byśmy odpędzali	odpędzałybyśmy byśmy odpędzały
2 os.	odpędzałbyś byś odpędzał	odpędzałabyś byś odpędzała	odpędzałobyś byś odpędzało	odpędzalibyście byście odpędzali	odpędzałybyście byście odpędzały
3 os.	odpędzałby by odpędzał	odpędzałaby by odpędzała	odpędzałoby by odpędzało	odpędzaliby by odpędzali	odpędzałyby by odpędzały

bezosobnik: odpędzano by

bezokolicznik: odpędzać

imiesłów przysłówkowy współczesny: odpędzając

gerundium: odpędzanie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	odpędzanie	odpędzania
D.	odpędzania	odpędzań
C.	odpędzaniu	odpędzaniom
B.	odpędzanie	odpędzania
N.	odpędzaniem	odpędzaniami
Ms.	odpędzaniu	odpędzaniach
W.	odpędzanie	odpędzania

imiesłów przymiotnikowy czynny: odpędzający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	odpędzający	odpędzający	odpędzający	odpędzające	odpędzająca
D.	odpędzającego	odpędzającego	odpędzającego	odpędzającego	odpędzającej
C.	odpędzającemu	odpędzającemu	odpędzającemu	odpędzającemu	odpędzającej
B.	odpędzającego	odpędzającego	odpędzający	odpędzające	odpędzającą
N.	odpędzającym	odpędzającym	odpędzającym	odpędzającym	odpędzającą
Ms.	odpędzającym	odpędzającym	odpędzającym	odpędzającym	odpędzającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	odpędzający	odpędzający	odpędzające	odpędzające
D.	odpędzających	odpędzających	odpędzających	odpędzających
C.	odpędzającym	odpędzającym	odpędzającym	odpędzającym
B.	odpędzających	odpędzających	odpędzających	odpędzające
N.	odpędzającymi	odpędzającymi	odpędzającymi	odpędzającymi
Ms.	odpędzających	odpędzających	odpędzających	odpędzających

imiesłów przymiotnikowy bierny: odpędzany

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	odpędzany	odpędzany	odpędzany	odpędzane	odpędzana
D.	odpędzanego	odpędzanego	odpędzanego	odpędzanego	odpędzanej
C.	odpędzanemu	odpędzanemu	odpędzanemu	odpędzanemu	odpędzanej
B.	odpędzanego	odpędzanego	odpędzany	odpędzane	odpędzaną
N.	odpędzanym	odpędzanym	odpędzanym	odpędzanym	odpędzaną
Ms.	odpędzanym	odpędzanym	odpędzanym	odpędzanym	odpędzanej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	odpędzani	odpędzani	odpędzane	odpędzane
D.	odpędzanych	odpędzanych	odpędzanych	odpędzanych
C.	odpędzanym	odpędzanym	odpędzanym	odpędzanym
B.	odpędzanych	odpędzanych	odpędzanych	odpędzane
N.	odpędzanymi	odpędzanymi	odpędzanymi	odpędzanymi
Ms.	odpędzanych	odpędzanych	odpędzanych	odpędzanych

odpowiednik aspektowy: odpędzić

Pochodzenie

Zob. pędzić

1. muchy

Definicja

sprawiać, że jakaś osoba, zwierzę lub coś innego oddalają się od kogoś lub czegoś

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

Relacje znaczeniowe

synonimy:

odganiać

Połączenia

odpędzać szabrowników, nędzarzy, listonoszy, dzieci, bachory, tłum (gapiów,...); muchy, komary, pszczołę, owady, robactwo, roje (insektów,...); ptaki; psy, wilki, niedźwiedzie, drapieżniki; chmury, dym
odpędzać kijem, gałęziami, wachlarzem; rogami; kamieniami; pistoletem; kopniakami; jakimiś ruchami; krzykiem, piskiem; smrodem
odpędzać od ognia
odpędzać jak natręta; jak osę; jak (zbłąkane,...) psy
odpędzać i straszyć

Cytaty

	[...] Stał przed swoją czerwoną toyotą i gniewnymi ruchami odpędzał od samochodu żebrzące pod kościołem dzieci. źródło: NKJP: Wojciech Jagielski: Nocni wędrowcy, 2009
	Przy następnym spotkaniu nie wytrzymał i odpędzając od siebie ręką kłęby dymu nikotynowego, dał jej do zrozumienia, żeby nie paliła przy nim, bo tego nie znosi. źródło: NKJP: Krzysztof Pawłowski: Nikotynowy nałóg, Zielone Brygady, 2000-03-01
	Mechanicznie odpędzali komary od twarzy, mrużąc oczy i wypatrując najmniejszych oznak czegoś podejrzanego. źródło: NKJP: Ewa Białołęcka: Naznaczeni błękitem. Kamień na szczycie. Kroniki Drugiego Kręgu, 2005
	W dzień pasą swoje bydło, a nocami palą ogniska, żeby odpędzać od niego muchy tse-tse. źródło: NKJP: Marian Brandys: Śladami Stasia i Nel, 1974
	Adaś pakuje się do jednego kajaka z Tomkiem i Wojtkiem. Ale ci wyraźnie nie są zadowoleni: - Spadaj - odpędzają go. źródło: NKJP: Katarzyna Surmiak-Domańska: Spadają kapelusze, spadają peruki, Gazeta Wyborcza, 1998-09-11

Składnia

	+	odpędzać	+	KOGO/CO + (od KOGO/CZEGO) + (CZYM)
	+	odpędzać	+	MOWA WPROST

2. smutki

Definicja

pozbywać się nieprzyjemnych i męczących emocji, myśli lub stanów

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka zachowania emocjonalne

Relacje znaczeniowe

synonimy:

odganiać

Połączenia

odpędzać senność, zmęczenie; gnuśność; stres; pokusy; smutki, melancholię; myśli (samobójcze,...), lęki; jakieś obawy, podejrzenia; sentymenty; wspomnienia

Cytaty

	Bezduszny pokój, jak w nędznym hotelu, w którym można tylko leżeć na łóżku, wpatrywać się w lampę i odpędzać od siebie samobójcze myśli. źródło: NKJP: Marek Krajewski: Widma w mieście Breslau, 2005
	Sigrid zmarszczeniem brwi odpędza senność [...]. źródło: NKJP: Marta Tomaszewska: Miraż miłości, miraż śmierci, 2001
	- Tato, a może opowiem mu o naszych dawnych bogach, którzy zawsze tworzyli pary i odpędzali samotność? źródło: NKJP: Bronisław Świderski: Słowa obcego, 1998
	Łyknęłam gorzałki, odpędzając natrętną myśl, że powinnam wrócić, skąd przyszłam i wmieszać się w tłum. źródło: NKJP: Grażyna Plebanek: Pudełko ze szpilkami, 2002
	- Jeżeli nawet koncert nie wypali - głośno odpędzał czarne myśli - to też wypali. źródło: NKJP: Lidia Ostałowska, Wojciech Tochman: Cudownie, że klaszczecie, Gazeta Wyborcza, 1992-08-17

Składnia

	+	odpędzać	+	CO + (od KOGO) + (CZYM)
	+	odpędzać	+	MOWA WPROST

3. złe moce

Definicja

za pomocą magicznych działań sprawiać, że jakieś złe, nadprzyrodzone zjawisko lub inne niekorzystne czynniki zewnętrzne tracą swoją moc oddziaływania

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja wierzenia i przesądy

Relacje znaczeniowe

synonimy:

odganiać

Połączenia

odpędzać szatana, diabły, demony; czarownice, wiedźmy; zmory, mary, zwidy; złe (moce,...), siły (nieczyste,...); zło; jakieś uroki; (dziecięce,...) strachy; duchy; choroby, nieszczęścia; burze
odpędzać kropidłem; dźwiękami czegoś; jakimś znakiem; czarami
odpędzać od zmarłego; od ogniska (domowego,...)
odpędzać, zapobiegać

Cytaty

	[...] Święty Patryk potrafił dźwiękami harfy i dzwoneczków odpędzać złe moce. źródło: NKJP: Leszek Matela: Kod druidów i sekrety Celtów, 2006
	Uczeni w Piśmie teologowie przekonują nas, iż woda święcona pozostawia na czole dziecka niezniszczalne znamię, które odpędza diabła. źródło: NKJP: Witold Jabłoński: Uczeń czarnoksiężnika, 2003
	Duminica Mare to nasze Zielone Świątki [...]. Tradycja wymaga, by tego dnia ozdobić domostwo kwiatami i zielonymi gałązkami, z których część przynosi się do cerkwi w celu ich poświęcenia, dzięki czemu [...] zyskują one nadprzyrodzoną moc, np. odpędzają grad. źródło: NKJP: Wojciech Śmieja: Mołdawia. Przewodnik turystyczny, 2007
	Żelazo wsunięte w powijaki chroniło niemowlęta, nóż wbity w belkę odpędzał precz zło od chaty, a czerwona szmatka niweczyła czary i przekleństwa [...]. źródło: NKJP: Ewa Nowacka: Emilia z kwiatem lilii leśnej, 1993
	Wielkie znaczenie miał również święcony ogień [...]. Okadzano nim zabudowania, odpędzając złe duchy [...]. źródło: NKJP: Tomasz Binek: Wielkanoc po lachowsku, Gazeta Krakowska, 2003-04-18

Składnia

odpędzać

KOGO/CO + (od KOGO/CZEGO) + (CZYM)

4. samogon

Definicja

pot.

wprowadzać ciecz w stan pary, a następnie skraplać ją w celu oczyszczenia i wyodrębnienia składników

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Przemysł miejsca i czynności związane z przemysłem

Cytaty

Strach wejść po wrzątek wieczorem do kuchni, gdzie kierownik odpędza samogon.

źródło: NKJP: Leon Pawlik: Ankara, 1998

Pierwszym zabiegiem technologicznym jest odpędzanie lotnych węglowodorów za pomocą pary.

źródło: NKJP: Bronisław Bartkiewicz: Oczyszczanie ścieków przemysłowych, 2002

Składnia

odpędzać

Data ostatniej modyfikacji: 08.12.2015