Chronologizacja
Pochodzenie
Zob. trzeć
1. na tarce
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie czynności związane z przyrządzaniem jedzenia
Połączenia
- utrzeć cebulę, chrzan, czekoladę, jabłko, jajka na twardo, kartofle, ziemniaki, żółty ser
- utrzeć na tarce
- należy utrzeć
- utrzeć i dodać do czegoś, utrzeć i sparzyć, utrzeć i wymieszać z czymś; obrać i utrzeć
Cytaty
|
Z mąki i masła zrobić ciemną zasmażkę i zagęścić moczkę. Utrzeć na tarce kawałek piernika i dodać do zupy. źródło: NKJP: G.Czerwińska: O protestantyzmie, Tygodnik Ciechanowski, 2007-03-13 |
|
|
Kiedy solianka jest już gotowa, przyprawiamy ją do smaku solą i pieprzem, rozlewamy do żaroodpornych miseczek, obficie posypujemy utartym żółtym serem i zapiekamy. źródło: NKJP: Smakosz: Solianki - bliska egzotyka, Dziennik Polski - Pejzaż, 2001-03-24 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: dokonany
Tryb oznajmujący
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
utrę |
utrzemy |
|||
| 2 os. |
utrzesz |
utrzecie |
|||
| 3 os. |
utrze |
utrą |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
utarłem +(e)m utarł |
utarłam +(e)m utarła |
utarłom +(e)m utarło |
utarliśmy +(e)śmy utarli |
utarłyśmy +(e)śmy utarły |
| 2 os. |
utarłeś +(e)ś utarł |
utarłaś +(e)ś utarła |
utarłoś +(e)ś utarło |
utarliście +(e)ście utarli |
utarłyście +(e)ście utarły |
| 3 os. |
utarł |
utarła |
utarło |
utarli |
utarły |
bezosobnik: utarto
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
utrzyjmy |
|
| 2 os. |
utrzyj |
utrzyjcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
utarłbym bym utarł |
utarłabym bym utarła |
utarłobym bym utarło |
utarlibyśmy byśmy utarli |
utarłybyśmy byśmy utarły |
| 2 os. |
utarłbyś byś utarł |
utarłabyś byś utarła |
utarłobyś byś utarło |
utarlibyście byście utarli |
utarłybyście byście utarły |
| 3 os. |
utarłby by utarł |
utarłaby by utarła |
utarłoby by utarło |
utarliby by utarli |
utarłyby by utarły |
bezosobnik: utarto by
bezokolicznik: utrzeć
imiesłów przysłówkowy uprzedni:
utarłszy
gerundium: utarcie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | utarcie |
utarcia |
| D. | utarcia |
utarć |
| C. | utarciu |
utarciom |
| B. | utarcie |
utarcia |
| N. | utarciem |
utarciami |
| Ms. | utarciu |
utarciach |
| W. | utarcie |
utarcia |
imiesłów przymiotnikowy bierny: utarty
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | utarty |
utarty |
utarty |
utarte |
utarta |
| D. | utartego |
utartego |
utartego |
utartego |
utartej |
| C. | utartemu |
utartemu |
utartemu |
utartemu |
utartej |
| B. | utartego |
utartego |
utarty |
utarte |
utartą |
| N. | utartym |
utartym |
utartym |
utartym |
utartą |
| Ms. | utartym |
utartym |
utartym |
utartym |
utartej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | utarci |
utarci |
utarte |
utarte |
| D. | utartych |
utartych |
utartych |
utartych |
| C. | utartym |
utartym |
utartym |
utartym |
| B. | utartych |
utartych |
utartych |
utarte |
| N. | utartymi |
utartymi |
utartymi |
utartymi |
| Ms. | utartych |
utartych |
utartych |
utartych |
odpowiednik aspektowy: ucierać
Składnia
|
+ | utrzeć | + |
CO +
(na +
CZYM)
|
2. na papkę
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie czynności związane z przyrządzaniem jedzenia
Połączenia
- utrzeć cukier, drożdże, margarynę, masło, ser, serek, tłuszcz, żółtka; czosnek, gałkę muszkatołową, musztardę
- utrzeć mikserem
- utrzeć do białości
- utrzeć na pulchny krem, na gładką, jednolitą, puszystą... masę, na miał, na miazgę, na papkę, na pianę, na proszek
- utrzeć w makutrze, w misce, w moździerzu, w naczyniu
- utrzeć z cukrem, z cynamonem, z jajkiem, z masłem, z orzechami, z wodą, z żółtkami, ze śmietaną; z czosnkiem, z octem, z oliwą, z sokiem z cytryny, z solą; z dodatkiem czegoś
- utrzeć razem
- trzeba utrzeć
- utrzeć i nałożyć do czegoś, utrzeć i zmieszać z czymś; posiekać i utrzeć
Cytaty
|
Mistrzyniami kuchni łakociowej były zakonnice, które dały ludzkości małe ciastka anyżowe, makaroniki, bernardynki, kartuzki, zakrystianki, [...] oves molos, czyli lekko ścięte żółtka, utarte z cukrem i gotowane w odwarze ryżowym. źródło: NKJP: (waw): Westchnięcie mniszk, Nowiny Raciborskie, 2006-12-19 |
|
|
Ususzony piernik miesza się z odrobiną miodu, orzechów i imbiru, śledzia zaś moczy się w wodzie, a potem przez trzy dni w oliwie z cynamonem. Piernik z przyprawami trzeba utrzeć na papkę i po kolei przekładać wymoczone już śledzie z piernikiem. źródło: NKJP: Klaudia Tajs: Wielkanoc naszych dziadków, Echo Dnia, 2006-04-14 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: dokonany
Tryb oznajmujący
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
utrę |
utrzemy |
|||
| 2 os. |
utrzesz |
utrzecie |
|||
| 3 os. |
utrze |
utrą |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
utarłem +(e)m utarł |
utarłam +(e)m utarła |
utarłom +(e)m utarło |
utarliśmy +(e)śmy utarli |
utarłyśmy +(e)śmy utarły |
| 2 os. |
utarłeś +(e)ś utarł |
utarłaś +(e)ś utarła |
utarłoś +(e)ś utarło |
utarliście +(e)ście utarli |
utarłyście +(e)ście utarły |
| 3 os. |
utarł |
utarła |
utarło |
utarli |
utarły |
bezosobnik: utarto
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
utrzyjmy |
|
| 2 os. |
utrzyj |
utrzyjcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
utarłbym bym utarł |
utarłabym bym utarła |
utarłobym bym utarło |
utarlibyśmy byśmy utarli |
utarłybyśmy byśmy utarły |
| 2 os. |
utarłbyś byś utarł |
utarłabyś byś utarła |
utarłobyś byś utarło |
utarlibyście byście utarli |
utarłybyście byście utarły |
| 3 os. |
utarłby by utarł |
utarłaby by utarła |
utarłoby by utarło |
utarliby by utarli |
utarłyby by utarły |
bezosobnik: utarto by
bezokolicznik: utrzeć
imiesłów przysłówkowy uprzedni:
utarłszy
gerundium: utarcie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | utarcie |
utarcia |
| D. | utarcia |
utarć |
| C. | utarciu |
utarciom |
| B. | utarcie |
utarcia |
| N. | utarciem |
utarciami |
| Ms. | utarciu |
utarciach |
| W. | utarcie |
utarcia |
imiesłów przymiotnikowy bierny: utarty
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | utarty |
utarty |
utarty |
utarte |
utarta |
| D. | utartego |
utartego |
utartego |
utartego |
utartej |
| C. | utartemu |
utartemu |
utartemu |
utartemu |
utartej |
| B. | utartego |
utartego |
utarty |
utarte |
utartą |
| N. | utartym |
utartym |
utartym |
utartym |
utartą |
| Ms. | utartym |
utartym |
utartym |
utartym |
utartej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | utarci |
utarci |
utarte |
utarte |
| D. | utartych |
utartych |
utartych |
utartych |
| C. | utartym |
utartym |
utartym |
utartym |
| B. | utartych |
utartych |
utartych |
utarte |
| N. | utartymi |
utartymi |
utartymi |
utartymi |
| Ms. | utartych |
utartych |
utartych |
utartych |
odpowiednik aspektowy: ucierać
Składnia
|
|
+ | utrzeć | + |
CO +
(z +
CZYM) +
(na +
CO)
|