UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

opleść się

Chronologizacja

1566, SPXVI

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	oplotę się	opleciemy się
2 os.	opleciesz się	opleciecie się
3 os.	oplecie się	oplotą się

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	oplotłem się +(e)m się oplótł	oplotłam się +(e)m się oplotła	oplotłom się +(e)m się oplotło	opletliśmy się +(e)śmy się opletli	oplotłyśmy się +(e)śmy się oplotły
2 os.	oplotłeś się +(e)ś się oplótł	oplotłaś się +(e)ś się oplotła	oplotłoś się +(e)ś się oplotło	opletliście się +(e)ście się opletli	oplotłyście się +(e)ście się oplotły
3 os.	oplótł się	oplotła się	oplotło się	opletli się	oplotły się

bezosobnik: opleciono się

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		oplećmy się
2 os.	opleć się	oplećcie się

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	oplótłbym się bym się oplótł	oplotłabym się bym się oplotła	oplotłobym się bym się oplotło	opletlibyśmy się byśmy się opletli	oplotłybyśmy się byśmy się oplotły
2 os.	oplótłbyś się byś się oplótł	oplotłabyś się byś się oplotła	oplotłobyś się byś się oplotło	opletlibyście się byście się opletli	oplotłybyście się byście się oplotły
3 os.	oplótłby się by się oplótł	oplotłaby się by się oplotła	oplotłoby się by się oplotło	opletliby się by się opletli	oplotłyby się by się oplotły

bezosobnik: opleciono by się

bezokolicznik: opleść się

imiesłów przysłówkowy uprzedni: oplótłszy się

gerundium: oplecenie się

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	oplecenie się	oplecenia się
D.	oplecenia się	opleceń się
C.	opleceniu się	opleceniom się
B.	oplecenie się	oplecenia się
N.	opleceniem się	opleceniami się
Ms.	opleceniu się	opleceniach się
W.	oplecenie się	oplecenia się

odpowiednik aspektowy: oplatać się

Pochodzenie

Zob. pleść

1.a liną

Definicja

okręcić dookoła siebie różne przedmioty lub części tego samego przedmiotu, jednocześnie krzyżując je ze sobą w ten sposób, że zaczepiają się o siebie i trudno je rozdzielić

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	omotać się, oplątać się
	hiperonimy:	owinąć się

Cytaty

Oplotłem się jej włosami jak turbanem.

źródło: NKJP: Wojciech Kuczok: Widmokrąg, 2004

Nie był w stanie zapiąć rzuconego mu na lince pasa ratowniczego. W tej sytuacji polecono mu opleść się liną.

źródło: Internet: strazak.pl

Musiałby się opleść pępowiną, a to łatwe nie jest. Do tego, by odplątanie było niemożliwe, musi „pomóc” matka, czyli przez jakiś ucisk brzucha zablokować swobodę ruchów płodu.

źródło: NKJP: Internet

Składnia

opleść się

CZYM

1.b o linie

Definicja

okręcić się wokół kogoś lub czegoś, jednocześnie krzyżując się ze sobą i zaczepiając o siebie w ten sposób, że trudno jest się rozdzielić

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości przestrzeni ułożenie względem siebie

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	omotać się, oplątać się
	hiperonimy:	owinąć się

Cytaty

	Anakonda potrafi opleść się wokół ofiary, pozbawiając ją tchu. źródło: Internet: youtube.com
	Hydra oplotła się wokół jednej nogi Heraklesa, a jej „pomocnik”, Wielki Rak, za pomocą szczypiec wczepił się w drugą. źródło: NKJP: Internet
	[...] nie mogła [...] zrozumieć, jakim to zrządzeniem losu jest oto tutaj, u boku prawie nieznanego jej mężczyzny, w bieli swojego dziewictwa, w atłasowej sukni, której ogon oplótł się wokół jej nóg jak sieć [...]. źródło: NKJP: Monika Piątkowska: Krakowska żałoba, 2006
	Lina oplotła się wokół szyi jednego z chłopców. źródło: KAEF: Wypadek w Skorzęcinie. Dzieci ranne na karuzeli, 2013-08-20 (gloswielkopolski.pl)

Składnia

opleść się

wokół KOGO/CZEGO

2. rękami o kogoś

Definicja

otoczyć kogoś lub coś swoimi zagiętymi kończynami

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego czynności i stany fizjologiczne

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka zachowania emocjonalne

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

otoczyć

Cytaty

[...] odwzajemnił pocałunek, po czym podniósł mnie tak, abym oplotła się o niego nogami.

źródło: Internet: imagine-one-direction-24h.blogspot.com

Trzeba złapać się dziobu lub rufy (można nawet opleść się o nią rękami i nogami) i czekać na pomoc kolegów lub zholować kajak do brzegu, a tam spokojnie wylać wodę

źródło: Dariusz Aksamit: Spływ - zasady bezpieczeństwa, 2009-07-21 (portalaktywni.com)

Składnia

opleść się

CZYM + o KOGO/CO

3. rękami siebie

Definicja

skrzyżować na sobie swoje ręce, przyciskając je do swojego ciała

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego czynności i stany fizjologiczne

Cytaty

Oplotła się ramionami i przeszła po pokoju. Wciąż czuła ten wewnętrzny dygot [...].

źródło: Anna Dalia Słowińska: Samotność w pułapce, 2013 (books.google.pl)

Lodowaty wiatr przenikał jej cienką kurtkę, więc oplotła się ramionami, by się ogrzać.

źródło: Dan Brown: Zaginiony symbol, 2009 (books.google.pl)

Oplótł się rękami z bólu i jęknął coś pod nosem, ale równie szybko się wyprostował.

źródło: Internet: jesli-zycie-to-niezwykle.blog.onet.pl

Składnia

opleść się

CZYM

4. rękami wzajemnie

Definicja

otoczyć się nawzajem zagiętymi kończynami

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego czynności i stany fizjologiczne

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka zachowania emocjonalne

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

otoczyć się

Cytaty

Oto jedno z ćwiczeń: usiądźcie z partnerem naprzeciwko siebie, przytuleni. Oplećcie się nogami, zetknijcie czoła, głęboko oddychajcie, starając się dopasować rytm oddechu do rytmu drugiej osoby.

źródło: NKJP: (d): Oddychaj wolniej..., Dziennik Łódzki, 2004-02-14

Kapela zaczęła grać Greka Zorbę, prowadzący poprosił wszystkich na parkiet, do wspólnego koła. Pan B. skoczył natychmiast, wśliznął się pomiędzy około sześćdziesięcioletnią panią i równie wiekowego pana, opletli się rękami i poczęli krążyć i wymachiwać nogami do rytmu.

źródło: NKJP: Katarzyna Czekierda: Człowiek bez pracy (Powieść w odcinkach - cz. VII), Obywatel, 2004

Obydwa rozbawione misie oplotły się przednimi łapami jak zapaśnicy i w końcu walczyły już tuż-tuż przy bosmanie.

źródło: NKJP: Alfred Szklarski: Tajemnicza wyprawa Tomka, 1963

Składnia

Rzpl

opleść się

CZYM

5. wokół tematu

Definicja

książk.

skoncentrować się na określonym temacie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka

Cytaty

	[...] legenda ta, jak zazwyczaj się dzieje, oplotła się wokół rzeczywistych zdarzeń. źródło: Kazimierz Obrycki: Apokryficzna korespondencja między Seneką i św. Pawłem, Warszawskie Studia Teologiczne, 1997 (pwtw.pl)
	Najpierw [...] będzie mowa o Cesarstwie i micie, który oplótł się wokół niego. źródło: Aleksander Szulczyński: Niemcy i ich państwa (cz. I), Magazyn Polonia. Kwartalnik dla Polaków w Niemczech, 2013 (issuu.com)
	Wielka wystawa oplecie się wokół zagadnień związanych z duchowością, wiarą, percepcją świata za pomocą sztuki, relacją między tym, co należy do natury, a tym, co do kultury. źródło: Natalia Grudzień: Mediations Biennale. To, czego nie umiemy pojąć, 2012-09-06 (kultura.poznan.pl)
	Partnerka z czasem oplecie się wokół swojego ukochanego, zrezygnuje z siebie i jeszcze będzie mieć pretensje, że on nie zrobił tak samo [...], bo kobiety, kiedy kochają, często zapominają się w tym uczuciu, zapominają dosłownie o sobie i o tym, co kochały poza mężczyzną i co sprawiało im przyjemność. źródło: Internet: iw-kobieta-wspolczesna.blog.onet.pl

Składnia

opleść się

wokół KOGO/CZEGO

Data ostatniej modyfikacji: 16.05.2017