UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

wykroić

rzadziej wykrajać

Chronologizacja

XVI w., SPXVI
Na podstawie indeksu haseł

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. wykroję
 wykroimy
2 os. wykroisz
 wykroicie
3 os. wykroi
 wykroją

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. wykroiłem
+(e)m wykroił
 wykroiłam
+(e)m wykroiła
 wykroiłom
+(e)m wykroiło
 wykroiliśmy
+(e)śmy wykroili
 wykroiłyśmy
+(e)śmy wykroiły
2 os. wykroiłeś
+(e)ś wykroił
 wykroiłaś
+(e)ś wykroiła
 wykroiłoś
+(e)ś wykroiło
 wykroiliście
+(e)ście wykroili
 wykroiłyście
+(e)ście wykroiły
3 os. wykroił
 wykroiła
 wykroiło
 wykroili
 wykroiły

bezosobnik: wykrojono

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. wykrójmy
2 os. wykrój
 wykrójcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. wykroiłbym
bym wykroił
 wykroiłabym
bym wykroiła
 wykroiłobym
bym wykroiło
 wykroilibyśmy
byśmy wykroili
 wykroiłybyśmy
byśmy wykroiły
2 os. wykroiłbyś
byś wykroił
 wykroiłabyś
byś wykroiła
 wykroiłobyś
byś wykroiło
 wykroilibyście
byście wykroili
 wykroiłybyście
byście wykroiły
3 os. wykroiłby
by wykroił
 wykroiłaby
by wykroiła
 wykroiłoby
by wykroiło
 wykroiliby
by wykroili
 wykroiłyby
by wykroiły

bezosobnik: wykrojono by

bezokolicznik: wykroić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: wykroiwszy

gerundium: wykrojenie

imiesłów przymiotnikowy bierny: wykrojony

odpowiednik aspektowy: wykrawać

Pochodzenie

Zob. kroić

1. kawałek

Definicja

krojąc, oddzielić jakąś część od większej całości

Warianty

Wymowa

[wykro-ić] lub [wykrojić]

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie czynności związane z przyrządzaniem jedzenia

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

Połączenia

  • wykroić gniazdo nasienne; kawałek czegoś

Cytaty

[...] ciasto rozwałkować i wykroić z niego foremką krążki o średnicy 5 cm.

źródło: NKJP: Skarb narodowy: ruskie pierogi, CKM, 2000

- Klaus doskonale wiedział, co wykroić z dzika, a co z łosia, o czym my nie mieliśmy pojęcia - opowiada pan Bolesław.

źródło: NKJP: Jarosław Cybulski: Zaprosili nas Jolanta i Bolesław Marshallowie, Kuchnia, 1998

Minęły dwa dni, nim zespół badaczy, z Juliką jako praktykantką, wykroił z potężnego cielska szkielet, oskrobując każdy krąg i żebro, kość po kości.

źródło: NKJP: Rafał Ostrowski: Bezbronny jak delfin, Polityka, 2009-05-09

Jabłka lub gruszki umyć, obrać, wykroić gniazda nasienne, miąższ pokroić w kostkę.

źródło: NKJP: Agata Markowicz: Czy zajadasz stres?, Trybuna Śląska, 2004-06-19

Składnia

bez ograniczeń + wykroić +
CO + (z CZEGO)

2. spodnie

Definicja

przyciąć tkaninę, skórę lub inny materiał, przygotowując do szycia

Warianty

Wymowa

[wykro-ić] lub [wykrojić]

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie czynności, przedmioty i osoby związane z robieniem i noszeniem ubrań

Cytaty

Wykroiłam z białej surówki (od Grażyny) spódnicę ze skosu. Dziwne, że to umiałam. Chyba krawieckie geny się odezwały!

źródło: NKJP: Krystyna Kofta: Monografia grzechów z dziennika 1978–1989, 2006

[...] żeby nie zepsuć materiału, zwróciła się o pomoc w wykrojeniu spodni i kamizelki do jednej z najlepszych szczawnickich hafciarek [...].

źródło: NKJP: Stanisław Zachwieja: Pasja jej życia, Gazeta Krakowska, 2005-12-30

Składnia

bez ograniczeń + wykroić +
CO + (z CZEGO)

3. z książki

Definicja

wyodrębnić jakąś część z całości

Warianty

Wymowa

[wykro-ić] lub [wykrojić]

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

Relacje znaczeniowe

synonimy:  wydzielić

Cytaty

Teraz spółdzielnia gotowa jest wykroić w nowych domach choćby kawalerki.

źródło: NKJP: Igor T. Miecik: Pompeje odrzańskie, Polityka, 2000-04-15

Wanda D. wykroiła z siedmiohektarowej oferty, najbardziej w jej przekonaniu atrakcyjne – bo dotykające bezpośrednio wody, 5 arów.

źródło: NKJP: O kupnie nadziei, Dziennik Polski, 1998-05-12

Wykroiłem z historii Polski dziewięć obrazów teatralnych, które mają przybliżyć widzom nasze korzenie.

źródło: NKJP: (MSZ): Z naszą historią do Europy, Gazeta Krakowska, 2004-04-30

Składnia

bez ograniczeń + wykroić +
CO + w CZYM | z CZEGO

4. czas

Definicja

znaleźć pieniądze lub czas na określony cel dzięki dobremu zarządzaniu nimi

Warianty

Wymowa

[wykro-ić] lub [wykrojić]

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Finanse czynności, przedmioty związane z pieniędzmi

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Czas wolny urlop i wypoczynek

Połączenia

  • wykroić czas, pieniądze

Cytaty

Pół miliona gmina już ma z wyemitowanych niedawno obligacji. Drugie pół będzie musiała jakoś wykroić w swoim budżecie.

źródło: NKJP: (pk): Kilometry asfaltu, Gazeta Krakowska, 2002-08-20

Owacjami na stojąco przyjęto krótkie wystąpienie marszałka [...], który wykroił trochę czasu z napiętego programu imprez w Warszawie i w miniony piątek na kilka godzin przyleciał do Sącza.

źródło: NKJP: Jerzy Wideł: Sądeczanie wszystkich krajów..., Gazeta Krakowska, 2004-05-04

Mógłbym na niedzielę pojechać do ojca, ale to jednak prawie dwieście złotych. Na jeden dzień... Może po egzaminach uda mi się wykroić chociaż ze trzy dni.

źródło: NKJP: Krystyna Berwińska: Con Amore, 1976

Daj facetowi kilka dni, żeby przemyślał, na jakim jest etapie, a potem sama zadzwoń i powiedz mu, że byłaś ostatnio zajęta, ale teraz wykroisz dla niego trochę czasu.

źródło: NKJP: Anna Bielak: W świecie uczuć, Cosmopolitan, 1999

Składnia

bez ograniczeń + wykroić +
CO + (w CZYM | z CZEGO)
Data ostatniej modyfikacji: 14.12.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN