UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

knuć

Chronologizacja

1579, SPXVI
S.v. knować. Postać bezokolicznika knuć jest późniejsza.

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. knuję
knujemy
2 os. knujesz
knujecie
3 os. knuje
knują

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. knułem
+(e)m knuł
knułam
+(e)m knuła
knułom
+(e)m knuło
knuliśmy
+(e)śmy knuli
knułyśmy
+(e)śmy knuły
2 os. knułeś
+(e)ś knuł
knułaś
+(e)ś knuła
knułoś
+(e)ś knuło
knuliście
+(e)ście knuli
knułyście
+(e)ście knuły
3 os. knuł
knuła
knuło
knuli
knuły

bezosobnik: knuto

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę knuł
będę knuć
będę knuła
będę knuć
będę knuło
będę knuć
będziemy knuli
będziemy knuć
będziemy knuły
będziemy knuć
2 os. będziesz knuł
będziesz knuć
będziesz knuła
będziesz knuć
będziesz knuło
będziesz knuć
będziecie knuli
będziecie knuć
będziecie knuły
będziecie knuć
3 os. będzie knuł
będzie knuć
będzie knuła
będzie knuć
będzie knuło
będzie knuć
będą knuli
będą knuć
będą knuły
będą knuć

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. knujmy
2 os. knuj
knujcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. knułbym
bym knuł
knułabym
bym knuła
knułobym
bym knuło
knulibyśmy
byśmy knuli
knułybyśmy
byśmy knuły
2 os. knułbyś
byś knuł
knułabyś
byś knuła
knułobyś
byś knuło
knulibyście
byście knuli
knułybyście
byście knuły
3 os. knułby
by knuł
knułaby
by knuła
knułoby
by knuło
knuliby
by knuli
knułyby
by knuły

bezosobnik: knuto by

bezokolicznik: knuć

imiesłów przysłówkowy współczesny: knując

gerundium: knucie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. knucie
knucia
D. knucia
knuć
C. knuciu
knuciom
B. knucie
knucia
N. knuciem
knuciami
Ms. knuciu
knuciach
W. knucie
knucia

imiesłów przymiotnikowy czynny: knujący

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. knujący
knujący
knujący
knujące
knująca
D. knującego
knującego
knującego
knującego
knującej
C. knującemu
knującemu
knującemu
knującemu
knującej
B. knującego
knującego
knujący
knujące
knującą
N. knującym
knującym
knującym
knującym
knującą
Ms. knującym
knującym
knującym
knującym
knującej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. knujący
knujący
knujące
knujące
D. knujących
knujących
knujących
knujących
C. knującym
knującym
knującym
knującym
B. knujących
knujących
knujących
knujące
N. knującymi
knującymi
knującymi
knującymi
Ms. knujących
knujących
knujących
knujących

imiesłów przymiotnikowy bierny: knuty

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. knuty
knuty
knuty
knute
knuta
D. knutego
knutego
knutego
knutego
knutej
C. knutemu
knutemu
knutemu
knutemu
knutej
B. knutego
knutego
knuty
knute
knutą
N. knutym
knutym
knutym
knutym
knutą
Ms. knutym
knutym
knutym
knutym
knutej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. knuci
knuci
knute
knute
D. knutych
knutych
knutych
knutych
C. knutym
knutym
knutym
knutym
B. knutych
knutych
knutych
knute
N. knutymi
knutymi
knutymi
knutymi
Ms. knutych
knutych
knutych
knutych

odpowiednik aspektowy: uknuć

Pochodzenie

Wtórna postać bezokolicznika od formy 1 os. l. poj. dawnego czasownika knować - knuję, co od dawnego rzeczownika kien 'obcięty pień drzewa, konar', z psł. *kъnъ / *kъnь 'obrąbany pień drzewa, kloc' (por. knieja, konar). Rozwój znaczeniowy czasownika mógł być następujący: 'przygotowywać kłodę, obrąbywać, obcinać pień drzewa' > 'przygotowywać coś' > 'układać, obmyślać coś' > 'obmyślać potajemnie coś złego'.

Definicja

potajemnie obmyślać jakieś działanie, które ma lub może komuś zaszkodzić

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie

Połączenia

  • knuć intrygę, spisek, zdradę

Cytaty

Tak jak wśród szympansów więzi społeczne pielęgnowane są przez wzajemne iskanie, tak u ludzi tę rolę pełni wymiana plotek na temat innych - komu można ufać, a komu nie, kto z kim knuje przeciwko komu.

źródło: NKJP: Krzysztof Szymborski: Spisek powszechny, Polityka, 2009-01-31

Zygmunt Luksemburczyk oficjalnie zabiegał u Jagiełły o pomoc wojskową, a nieoficjalnie knuł z Krzyżakami rozbiór Polski.

źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Historia i fantastyka, 2005

Pewnie poszła zrobić mały zapasik na noc. Wszyscy usiedli razem w kółeczku i zaczęli knuć, czy lepiej teraz iść do Grubego Rycha, czy raczej w nocy, bo sklep pewnie jest czynny non stop.

źródło: NKJP: (Dariusz Chętkowski z uczniami): Ostatni weekend, 2007

Było jasne, że knują coś paskudnego i nie dziwił mnie widok czołgu, który wraz z gromadką ściągniętych z linii żołnierzy w pośpiechu rył przy krawędzi wąwozu stanowiska dla wozów bojowych.

źródło: NKJP: Artur Baniewicz: Afrykanka, 2005

Koncepcja imperialistycznego spisku miała niezwykłe walory - knujący wróg był zarazem oczywisty i niejasny.

źródło: NKJP: Teresa Bogucka: Wielkie spiski, Gazeta Wyborcza, 1998-10-02

Składnia

bez ograniczeń + knuć +
CO + (z KIM) + (przeciwko KOMU)
bez ograniczeń + knuć +
ZDANIE PYTAJNOZALEŻNE
Data ostatniej modyfikacji: 20.04.2017
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json