UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

czyściec

Chronologizacja

XV w., SStp

1.a kara

Definicja

rel. 
według religii chrześcijańskiej - kara polegająca na tym, że dusza musi odpokutować za popełnione grzechy, zanim będzie zbawiona i trafi do nieba

Pochodzenie

łac. kośc. purgātōrium

Zob. czyścić

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół wyznania: zasady i prawdy wiary

Relacje znaczeniowe

synonimy:  purgatorium

Połączenia

  • piekło i czyściec
  • stan czyśćca

Cytaty

Przebywając w stanie czyśćca, człowiek kocha Boga całym sercem i pragnie Go całą swoją duszą.

źródło: NKJP: Zdzisław Józef Kijas: Niebo w domu Ojca, czyściec dla kogo, piekło w oddaleniu, 2010

Czyściec jest nie tylko cierpieniem oczyszczającym, ale również procesem dojrzewania i wewnętrznej przemiany.

źródło: NKJP: Kinga Helena Szczurek: Katolicka nauka o czyśćcu i formy niesienia pomocy zmarłym, 2008

Czyściec nie jest biernym stanem duszy. Przeżywając go, dusza nie trwa w miejscu, ale dynamicznie porusza się w stronę Boga, niesiona pragnieniem oglądania Jego oblicza i przebywania w Jego bliskości.

źródło: NKJP: Zdzisław Józef Kijas: Odpowiedzi na 101 pytań o rzeczy ostateczne, 2004

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. czyściec
czyśćce
D. czyśćca
czyśćców
C. czyśćcowi
czyśćcom
B. czyściec
czyśćce
N. czyśćcem
czyśćcami
Ms. czyśćcu
czyśćcach
W. czyśćcu
czyśćce

Inne uwagi

Zwykle lp

1.b miejsce

Definicja

rel. 
według wierzeń religijnych - miejsce, w którym dusza przeżywa czyściec - karę

Pochodzenie

łac. kośc. purgātōrium

Zob. czyścić

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół wyznania: zasady i prawdy wiary

Relacje znaczeniowe

synonimy:  purgatorium

Połączenia

  • istnienie; temat; wizja czyśćca
  • dogmat, nauka, prawda o czyśćcu
  • dostać się, iść, trafić do czyśćca

Cytaty

Dziecko nieochrzczone idzie do czyśćca, a tam niewesoło.

źródło: NKJP: Jacek Dehnel: Rynek w Smyrnie, 2007

Wówczas wszyscy mieszkańcy czyśćca przeniosą się do raju, którego ten jest przedsionkiem.

źródło: NKJP: Zdzisław Józef Kijas: Niebo w domu Ojca, czyściec dla kogo, piekło w oddaleniu, 2010

W Boskiej Komedii Dante Alighieri oddaje w ręce aniołów prowadzenie dusz znajdujących się w czyśćcu.

źródło: NKJP: Zdzisław J. Kijas: Aniołowie Stróżowie nasi niebiescy przyjaciele, 2008

- Dziadek zapewne jest w czyśćcu – upierał się ksiądz, znając, bo był stąd, młodzieńcze, ale też w wieku dojrzałym, wyczyny zmarłego.

źródło: NKJP: Stefan Pastuszewski: Do życia, Akant, 2006-12

Człowiek, który jest w czyśćcu, już jest zbawiony. A jednak... czuje się niegodny zbliżania się do Pana Boga; przypomina człowieka, który został zaproszony na przyjęcie, ale jest nieodpowiednio ubrany, więc musi się doprowadzić do porządku.

źródło: NKJP: Czesław Mirosław Szczepaniak: Cud życia i zdumienie śmiercią cz. IX, Wychowawca nr 179, 2007-11

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. czyściec
czyśćce
D. czyśćca
czyśćców
C. czyśćcowi
czyśćcom
B. czyściec
czyśćce
N. czyśćcem
czyśćcami
Ms. czyśćcu
czyśćcach
W. czyśćcu
czyśćce

Inne uwagi

Zwykle lp

2. koszmar

Definicja

książk. 
przykry stan, przez który trzeba przejść, zmieniając się na lepsze, zanim dojdzie się do celu

Pochodzenie

Od: czyściec w zn. 'miejsce odbywania pokuty'

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

Połączenia

  • przejść przez czyściec

Cytaty

Jak długo potrwa czyściec dla przedsiębiorstw? - To zależy od sytuacji w krajach Europy Zachodniej.

źródło: NKJP: Jakub Cegieła: Czyściec firm, Gazeta Wyborcza, 1999-02-25

Wszyscy zamienili ziemski raj na więzienny czyściec. Luksusowe wille na przepełnione cele. Wykwintne restauracje na zimne więzienne posiłki.

źródło: NKJP: Milena Rachid Chehab: Wygnani z raju, Ozon nr 1, 2005

Być może [...] część rodaków, którzy nie wycofali się z polityki, niczym przez czyściec musiała przebrnąć przez brud i oszczerstwa.

źródło: NKJP: Istnieją granice?, Gazeta Wyborcza, 1992-10-29

Zmianę tę widać szczególnie w polityce Niemiec od momentu, w którym kanclerz [...] uznał, że Niemcy przeszły już swą drogę przez czyściec i teraz mogą ubiegać się o godne dla siebie miejsce w światowej polityce.

źródło: NKJP: Europejska zmiana formy z Irlandią w tle, Dziennik Polski, 2008-07-31

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. czyściec
czyśćce
D. czyśćca
czyśćców
C. czyśćcowi
czyśćcom
B. czyściec
czyśćce
N. czyśćcem
czyśćcami
Ms. czyśćcu
czyśćcach
W. czyśćcu
czyśćce

Inne uwagi

Zwykle lp

3. roślina

Definicja

bot. 
roślina o sztywnej łodydze, miękkich, owłosionych liściach i kwiatach zebranych w grona, uprawiana ze względu na właściwości lecznicze i ozdobne; Stachys

Pochodzenie

Zob. czyścić (nazwa motywowana właściwościami oczyszczającymi rośliny)

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin rośliny leśne i łąkowe

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin rośliny ogrodowe i doniczkowe

Cytaty

Czyściec ładnie komponuje się z innymi roślinami.

źródło: Internet: ogrodoweforum.pl

Czyściec nie jest zbyt wymagający, świetnie sobie radzi zarówno na stanowisku słonecznym jak i półcienistym.

źródło: Internet: mob-zabrze.pl

Oprócz tego na placu będzie rosło 1,5 tys. krzewów (kosodrzewiny, berberysy, tawuły, derenie) oraz 2 tys. bylin (kostrzewy, czyśćce, macierzanki i rozchodniki).

źródło: Internet: portalkomunalny.pl

Kwiaty czyśćca ozdobne w pierwszej fazie kwitnienia warto później gdy się wykładają, wycinać.

źródło: Internet: ogrodoweforum.pl

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. czyściec
czyśćce
D. czyśćca
czyśćców
C. czyśćcowi
czyśćcom
B. czyśćca
czyśćce
N. czyśćcem
czyśćcami
Ms. czyśćcu
czyśćcach
W. czyśćcu
czyśćce
Data ostatniej modyfikacji: 14.07.2016
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj