Chronologizacja
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | dzieża |
dzieże |
|
| D. | dzieży |
dzież |
|
| C. | dzieży |
dzieżom |
|
| B. | dzieżę |
dzieże |
|
| N. | dzieżą |
dzieżami |
|
| Ms. | dzieży |
dzieżach |
|
| W. | dzieżo |
dzieże |
Pochodzenie
psł. *děža 'drewniane naczynie (zwykle do rozczyniania ciasta na chleb)'
1.a naczynie
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Najbliższe środowisko życia człowieka sprzęty domowe i przedmioty codziennego użytku
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne
Cytaty
|
W kuchni musiała się jeszcze znaleźć dzieża, w której wyrabiano ciasto na chleb. Wypiekano go wówczas jedynie na zakwasie, bez użycia drożdży; z tego powodu dzieży nie myło się, a tylko wyskrobywało jej ścianki tak, by na dnie zawsze zostawało trochę ciasta na zakwas do następnego wypieku. źródło: NKJP: Irena Domańska-Kubiak, Zakątek pamięci: życie w XIX-wiecznych dworkach kresowych, 2004 |
|
|
Jeśli była mąka, mama piekła sześć chlebów i ze dwa poskrobiki, czyli malutkie chlebki z ciasta z wyskrobanej do czysta dzieży. źródło: NKJP: Beata Kosińska: Trzeci raz zjechali do rodzinnej Tajakówki, Gazeta Krakowska, 2007-09-14 |
|
|
W wielkich dzieżach rosło ciasto, które rozczyniała piekarzowa z córką. źródło: NKJP: Bogdan Wojdowski: Chleb rzucony umarłym, 1971 |
|
|
Przygotowanie ciasta piernikowego było objęte tajemnicą piekarską. Ciasto dojrzewało powoli, zamknięte w dzieżach lub beczkach i mogło leżakować latami w piwnicy. źródło: NKJP: Maria Janicka: Pieprzny piernik, Trybuna Śląska, 2001-12-14 |
|
|
[...] Adam Kuziak [...] sięgnął po tradycyjne technologie z kamiennym piecem i drewnianymi dzieżami na ciasto rosnące na zakwasie chlebowym. Wybrał jednak gatunki chleba nieznane w tych stronach, oparte na bardzo sprawdzonych recepturach niemieckich i śląskich. źródło: NKJP: Stanisław Śmierciach: Gorczański chleb po niemiecku, Gazeta Krakowska, 2001-07-23 |
1.b zawartość
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Najbliższe środowisko życia człowieka sprzęty domowe i przedmioty codziennego użytku
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne
Cytaty
|
Piekłam chleb, miałam zaczynioną dzieżę ciasta. Wyszłam do pokoju i w tej sekundzie granatnik wywalił dziurę w kuchni. Odłamek wbił się w obrazek Matki Boskiej. źródło: NKJP: Włodzimierz Nowak: Obwód głowy, 2007 |
|
|
Wiesz, ile w takim piecu chleba da się upiec? Z siedem bochenków, a każdy jak koło u wozu. U nas [...] w domu matka takie koła piekła. Dzieża mąki szła. źródło: NKJP: Wiesław Myśliwski: Widnokrąg, 1996 |
|
|
Jak wiemy, Izraelczycy wychodzili z dzieżami ciasta bez zakwasu, z którego piekli placki. Z tym wychodzili z Egiptu. źródło: Internet: biblia.webd.pl |