UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

kosmologiczny

Chronologizacja

1812, Feliks Jaroński, O filozofii. Cz. 1, Zawierająca wiadomość o filozofii w powszechności, polona.pl

Odmiana

część mowy: przymiotnik


Stopień równy

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. kosmologiczny
kosmologiczny
kosmologiczny
kosmologiczne
kosmologiczna
D. kosmologicznego
kosmologicznego
kosmologicznego
kosmologicznego
kosmologicznej
C. kosmologicznemu
kosmologicznemu
kosmologicznemu
kosmologicznemu
kosmologicznej
B. kosmologicznego
kosmologicznego
kosmologiczny
kosmologiczne
kosmologiczną
N. kosmologicznym
kosmologicznym
kosmologicznym
kosmologicznym
kosmologiczną
Ms. kosmologicznym
kosmologicznym
kosmologicznym
kosmologicznym
kosmologicznej
W. kosmologiczny
kosmologiczny
kosmologiczny
kosmologiczne
kosmologiczna
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. kosmologiczni
kosmologiczni
kosmologiczne
kosmologiczne
D. kosmologicznych
kosmologicznych
kosmologicznych
kosmologicznych
C. kosmologicznym
kosmologicznym
kosmologicznym
kosmologicznym
B. kosmologicznych
kosmologicznych
kosmologicznych
kosmologiczne
N. kosmologicznymi
kosmologicznymi
kosmologicznymi
kosmologicznymi
Ms. kosmologicznych
kosmologicznych
kosmologicznych
kosmologicznych
W. kosmologiczni
kosmologiczni
kosmologiczne
kosmologiczne

Pochodzenie

internac.

ang. cosmologic(al)

fr. cosmologique

niem. kosmologisch

z łac. śred. cosmologicus

Zob. kosmologia

1. związany z kosmologią - nauką

Definicja

związany z kosmologią - nauką zajmującą się badaniem i opisem wszechświata, jego początku, budowy i zachodzących w nim zmian

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka działalność naukowa

CZŁOWIEK I PRZYRODA Niebo i wszechświat badanie i podbój kosmosu

Połączenia

  • model kosmologiczny; perspektywa kosmologiczna; teorie kosmologiczne

Cytaty

[...] pod koniec lat czterdziestych narodziła się hipoteza kosmologiczna, która miała na celu wyeliminowanie z nauki idei początku Wszechświata.

źródło: NKJP: Michał Heller: Podglądanie wszechświata, 2008

Einstein zauważył to bardzo wcześnie i już w dwa lata po sformułowaniu swej nowej teorii pola grawitacyjnego opublikował pierwszą pracę kosmologiczną, przedstawiając oparty na tej teorii model Wszechświata.

źródło: NKJP: Adam Strzałkowski: O siłach rządzących światem: rzecz o podstawowych oddziaływaniach – grawitacyjnych, elektromagnetycznych, silnych i słabych, 1996

Fotony, elementarne cząstki światła, mają zerową masę i w skali kosmologicznej są obecnie nikłym echem ważnej roli, którą odgrywały w zamierzchłej epoce gorącego Wszechświata.

źródło: NKJP: Jan Nassalski: Władcy wszechświata, Wiedza i Życie, nr 12/1998, 1998

2. związany z kosmologią - zespołem wyobrażeń

Definicja

filoz.  rel. 
związany z kosmologią - zespołem wyobrażeń na temat wszechświata, powstałym na gruncie określonej religii czy systemu filozoficznego

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja wierzenia i przesądy

Cytaty

W okresie tułaczki przybierają ostateczny kształt jego panteistyczne poglądy kosmologiczne, które formułuje w trzech poematach [...]. Głosi w nich, że Ziemia jest tylko maleńkim punktem zagubionym w międzygwiezdnych przestworzach, a Słońce jedną z miliardów gwiazd otoczonych rojem planet.

źródło: NKJP: Stanisław Mrówczyński: Bluźnierca, Polityka, 2000-02-12

Klasyfikacji społecznej odpowiadała struktura mitów kosmologicznych. Występują w nich bliźnięta, twórcy świata, charakteryzowani jako lewy – prawy, starszy – młodszy. Według Zołotariewa są to podstawowe elementy archaicznego mitu, który dał początek eposowi, bajce i legendzie.

źródło: NKJP: Zofia Mitosek (red.): Mimesis w literaturze, kulturze i sztuce, 1992

Systemy indyjskie nie przyjmowały, mimo wielości koncepcji kosmologicznych, modelu creatio ex nihilo, co wiązało się oczywiście z nieuznawaniem absolutnego Stwórcy.

źródło: NKJP: Marta Kudelska: Hinduizm - jedność w różnorodności, 2006

Miłość u Platona nie ma charakteru psychologicznego, ma charakter kosmologiczny. Przenika świat w swym pięknie [...].

źródło: NKJP: Internet

Frazeologizmy

stała kosmologiczna
Data ostatniej modyfikacji: 23.07.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj