UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

prawowierny

Chronologizacja

1577, SPXVI

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	prawowierny	prawowierny	prawowierny	prawowierne	prawowierna
D.	prawowiernego	prawowiernego	prawowiernego	prawowiernego	prawowiernej
C.	prawowiernemu	prawowiernemu	prawowiernemu	prawowiernemu	prawowiernej
B.	prawowiernego	prawowiernego	prawowierny	prawowierne	prawowierną
N.	prawowiernym	prawowiernym	prawowiernym	prawowiernym	prawowierną
Ms.	prawowiernym	prawowiernym	prawowiernym	prawowiernym	prawowiernej
W.	prawowierny	prawowierny	prawowierny	prawowierne	prawowierna

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	prawowierni	prawowierni	prawowierne	prawowierne
D.	prawowiernych	prawowiernych	prawowiernych	prawowiernych
C.	prawowiernym	prawowiernym	prawowiernym	prawowiernym
B.	prawowiernych	prawowiernych	prawowiernych	prawowierne
N.	prawowiernymi	prawowiernymi	prawowiernymi	prawowiernymi
Ms.	prawowiernych	prawowiernych	prawowiernych	prawowiernych
W.	prawowierni	prawowierni	prawowierne	prawowierne

Pochodzenie

Wg Bańk. kalka niem. rechtgläubig, por. gr. orthódoxos ‘słusznie myślący, mający właściwy pogląd, prawowierny' < gr. orthós ‘prosty; prawy' i dóxa ‘pogląd, opinia’.

1.a katolik

Definicja

taki, który ściśle przestrzega zasad jakiejś religii lub jakiegoś systemu światopoglądowego

Noty o użyciu

Używane również w funkcji rzeczownika, w znaczeniu 'człowiek prawowierny'.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa doktryny i poglądy polityczne

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół wyznania: zasady i prawdy wiary

Połączenia

prawowierny chrześcijanin, katolik, muzułmanin, żyd; wyznawca

Cytaty

	Jako prawowierny muzułmanin wymazuje z książek zdania kłamliwe lub zbędne, które czytelnikowi tylko mącą w głowie. źródło: NKJP: Bronisław Świderski: Asystent śmierci. Powieść o karykaturach Mahometa, o miłości i nienawiści w Europie, 2007
	Przypisywanie sobie stanu łaski, natchnienia Bożego, traktowanie głoszonych prawd jako prawd ewangelicznych jest li tylko świadectwem pychy i odstępstwa od postawy prawowiernego katolika. źródło: NKJP: Krystyna Ratajska: Neomesjanistyczni spadkobiercy Mickiewicza, 1998
	Po śmierci biskupa gwałtownie wybucha konflikt między heretykami a prawowiernymi. źródło: NKJP: Andrzej Iwański: Głos Ojca Pio, 2010
	Na Uniwersytecie Warszawskim, gdzie studiowałam filologię rosyjską, wśród wykładowców również byli Rosjanie, prawowierni komuniści. źródło: NKJP: Marina Mackałło: Temat otwarty?, Gazeta Wyborcza, 1992-08-22
	[...] prawowiernych heglistów właściwie wtedy u nas nie było, można jednakowoż różnych pisarzy usytuować w szeregu w zależności od ich stopnia oddalenia bądź bliskości wobec doktryny „mistrza berlińskiego”. źródło: NKJP: Ryszard Panasiuk: Filozofia. Historia i współczesność. Studia, odczyty, eseje, 2001

1.b żywot

Definicja

świadczący o tym, że ktoś ściśle przestrzega zasad jakiejś religii lub jakiegoś systemu światopoglądowego

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa doktryny i poglądy polityczne

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół wyznania: zasady i prawdy wiary

Połączenia

prawowierne życie; prawowierne poglądy

Cytaty

[...] gdy [...] Związek Komunistów Serbii wcielał już w życie swój nacjonalistyczny sen, inne partie komunistyczne nadal prowadziły prawowierną, dawno już martwą politykę.

źródło: NKJP: Damir Jurić: Chorwacki prezydent nauczył się nacjonalizmu od swego wroga [...], Gazeta Wyborcza, 1997-10-17

W obrazowej formule zostało [...] zawarte przykazanie [...] akcentujące rolę wolnej woli w prawowiernym życiu.

źródło: Prace Komisji Historii Sztuki, 2002 (books.google.pl)

[...] zastrzega sobie prawo zwalniania profesorów, których poglądy nie byłyby prawowierne [...].

źródło: Rozprawy Wydziału Teologiczno-Kanonicznego, 1973 (books.google.pl)

2. katolicyzm

Definicja

w pełni zgodny z systemem jakichś wierzeń religijnych lub jakimś systemem światopoglądowym

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa doktryny i poglądy polityczne

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół wyznania: zasady i prawdy wiary

Połączenia

prawowierny judaizm, katolicyzm; prawowierna doktryna, nauka

Cytaty

	[...] utrzymują, że źródłem przekładu katarskiego Nowego Testamentu był prawowierny tekst łaciński. źródło: NKJP: Mariusz Dobkowski: Kataryzm. Historia i system religijny, 2007
	Zapytywano go o jego wiedzę; wypowiadał jedynie idee zapożyczone z najbardziej prawowiernej teologii szyickiej i niczym nie zdradzał, że zajmuje się filozofią. źródło: NKJP: Czesław Miłosz: Zniewolony umysł, 1951
	Specjalną uwagę wypadnie skierować na wysiłki Kościoła czasów patrystycznych, w których kształtował się podstawowy zrąb prawowiernej doktryny chrystologicznej [...]. źródło: NKJP: Tadeusz Dionizy Łukaszuk: Ty jesteś Chrystus, Syn Boga żywego. Dogmat chrystologiczny w ujęciu integralnym, 2000
	Koncepcja ta to marksizm kanoniczny, wzorcowy, skodyfikowany, prawowierny, jedynie słuszny [...]. źródło: Nowe Drogi, 1987 (books.google.pl)
	Utrwalił on w świadomości niemieckiej zbitkę, iż [...] bizantyjskie pojęcie o państwie jest warunkiem prawowiernej niemieckości. źródło: NKJP: Internet

Data ostatniej modyfikacji: 03.11.2021