UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

słonecznik

Chronologizacja

1437, SStp

Pochodzenie

Rzeczownik z przyrostkiem -ik od przymiotnika słoneczny.
Zob. słońce

1.a roślina

Definicja

roślina mająca długą, grubą, zieloną i szorstką łodygę, duże, sercowate liście o szorstkiej powierzchni, duże i okrągłe kwiaty z brązowym środkiem i licznymi, żółtymi płatkami wokół niego oraz jadalne ziarna, wykorzystywane także do wytłaczania oleju; Helianthus annuus

Noty o użyciu

Używane w znaczeniu słonecznik zwyczajny. Występuje jako składnik terminów botanicznych, np. słonecznik bulwiasty, słonecznik jaskrawy, słonecznik wierzbolistny.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin rośliny ogrodowe i doniczkowe

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin rośliny uprawne

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  roślina

Połączenia

  • wielki, ogromny, gigantyczny; dojrzały, niedojrzały słonecznik; dorodne, okazałe; szorstkie słoneczniki
  • len, słonecznik; rzepak, słonecznik
  • kwiat, łodygi; nasiona, pestki, ziarna; tarcza; pola słonecznika; badyle; wielkość; rząd; zagony; plantacja; święto słoneczników
  • słonecznik dojrzewał; wyrósł; jest (uprawiany,...); słoneczniki kwitły; rosły; obrodziły
  • sadzić słoneczniki
  • wysoki jak słonecznik
  • obracać się jak słonecznik (ku słońcu,...)

Cytaty

Słonecznik jest cenną rośliną oleistą, której uprawa jest jednak zawodna w naszych warunkach klimatycznych.

źródło: NKJP: Leszek S. Jankiewicz: Regulatory wzrostu i rozwoju roślin: zastosowanie w ogrodnictwie, rolnictwie, leśnictwie i w kulturach tkanek, 1997

Szczególnie trzeba uważać na zawierające olej ziarno słonecznika, które łatwo się psuje.

źródło: NKJP: Hanna Jurczak-Gucwińska: Zwierzęta w moim domu, 1975

[...] Przedarł się przez słoneczniki, pokrzywy i łopiany [...].

źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Narrenturm, 2002

Nie mogliśmy się napatrzeć na niekończące się pola pełne słoneczników, zwróconych w kierunku słońca.

źródło: NKJP: Magdalena, Wojciech Helminowie: Rowerem po zielonej Ukrainie, Goniec Rumski, 2000-09-15

W ubiegłym tygodniu do naszej redakcji trafił Władysław Szwed, chwaląc się wyhodowanymi przez siebie gigantycznymi słonecznikami.

źródło: NKJP: (mm): Słoneczniki-giganty, Euroregio Glacensis, nr 38, 2001

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. słonecznik
słoneczniki
D. słonecznika
słoneczników
C. słonecznikowi
słonecznikom
B. słonecznik
słoneczniki
N. słonecznikiem
słonecznikami
Ms. słoneczniku
słonecznikach
W. słoneczniku
słoneczniki

1.b kwiat

Definicja

kwiat słonecznika - rośliny, w którym znajdują się jadalne nasiona

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin rośliny ogrodowe i doniczkowe

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin rośliny uprawne

Połączenia

  • złocisty słonecznik; żółte słoneczniki
  • słonecznik i malwa; słoneczniki i nasturcje; stokrotka, słonecznik; goździki i słoneczniki
  • płatki słonecznika; bukiecik słoneczników
  • wazon ze słonecznikami
  • rysować słonecznik; malować; przypominać słoneczniki

Cytaty

Najczęstszymi motywami kompozycji są: rozeta, serce, chaber, tulipan, pąk, słonecznik.

źródło: NKJP: Kinga Olszewska: Prawdziwy symbol Borów Tucholskich, Tygodnik Tucholski, nr 809, 2007

Kwiatów było sporo: białe kule chryzantem, czerwone róże i goździki, dwubarwne lilie, fiołki alpejskie, jadowicie niebieskie niezabudki, słoneczniki, niczym z van Gogha.

źródło: NKJP: Anna Żebrowska: Śmierć Wysockiego, Gazeta Wyborcza, 1998-01-23

Bukiety ze słoneczników są trwałe i długo dekorują nasze mieszkania.

źródło: NKJP: (mt): Kwiat słońca, Dziennik Tczewski, 1999-08-20

Na podłodze stał wazon ze sztucznymi słonecznikami.

źródło: NKJP: Krystyna Kofta: Fausta, 2010

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. słonecznik
słoneczniki
D. słonecznika
słoneczników
C. słonecznikowi
słonecznikom
B. słonecznik
słoneczniki
N. słonecznikiem
słonecznikami
Ms. słoneczniku
słonecznikach
W. słoneczniku
słoneczniki

1.c nasiona

Definicja

jadalne nasiona słonecznika - rośliny

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy

Połączenia

  • słonecznik i daktyle; słonecznik, kukurydza; słonecznik, soja
  • łupinka, łuska; opakowanie słonecznika
  • chleb; paczki ze słonecznikiem
  • łuskanie; skubanie słonecznika
  • kupić; jeść; dziobać; przeżuwać; dodać słonecznik

Cytaty

Należy pamiętać, że każdy ptak ma swój gust kulinarny i jeśli jeden lubi słonecznik, inny na przykład woli proso.

źródło: NKJP: Anna Ładuniuk: Egzotyka w mieszkaniu, Trybuna Śląska, 2001-05-05

Denerwuje go widok pomalowanych ścian, przypalonych poręczy czy stos łupinek słonecznika na podłodze windy.

źródło: NKJP: (łuk): Niszczą klatki schodowe, Dziennik Zachodni, 2003-05-30

Obtaczaj w słoneczniku rybę i filety z kurczaka.

źródło: NKJP: Antonina Malinkiewicz: Dieta dla umysłu, 2008

Ludzie, przywiezieni do Kijowa autobusami i specjalnymi pociągami ze wschodniej Ukrainy, łuskali słoneczniki i myśleli o nadchodzącym weekendzie.

źródło: NKJP: (A): Wysiedli z autobusów i łuskali pestki, Dziennik Bałtycki, 2007-04-14

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. słonecznik
słoneczniki
D. słonecznika
słoneczników
C. słonecznikowi
słonecznikom
B. słonecznik
słoneczniki
N. słonecznikiem
słonecznikami
Ms. słoneczniku
słonecznikach
W. słoneczniku
słoneczniki

Inne uwagi

Zwykle lp

Data ostatniej modyfikacji: 29.07.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json