UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

czerwoniec

Chronologizacja

1851, J. Łukaszewicz: Historya szkół w Koronie i Wielkim Księstwie Litewskim, books.google.pl

1. europejska moneta

Definicja

pot. 
w dawnej Europie: złota moneta obiegowa o charakterze międzynarodowym

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Finanse waluta

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  czerwony złoty
hiperonimy:  moneta

Połączenia

  • garść czerwońców

Cytaty

[...] szatan [...] przybrał wtedy postać ugrzecznionego Żyda, który za dużą sumę złotych czerwońców chciał odkupić od szlachcica bilet loteryjny.

źródło: Tadeusz Mencel: Dzieje Lubelszczyzny: praca zbiorowa, 1991 (books.google.com)

[...] ludzie musieli mu wierzyć. Inaczej nie kosztowałyby tak dużo jego usługi. A powiadają, że za leczenie nie mniej niż sto czerwońców brał, aż go wszystkie krakowskie cyruliki Setnikiem z zazdrości przezwali.

źródło: (WINRICH): Potrójna zemsta - opowiastka z Diabłem w tle, 2005 (opowiadania.pl)

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m2, m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. czerwoniec
czerwońce
D. czerwońca
czerwońców
C. czerwońcowi
czerwońcom
B. czerwońca
czerwoniec
czerwońce
N. czerwońcem
czerwońcami
Ms. czerwońcu
czerwońcach
W. czerwońcu
czerwońce

2. rosyjski

Definicja

pieniądz używany w Rosji w XX w., obecnie nieużywany

Noty o użyciu

Nazwę tę nosiły rosyjskie banknoty z I poł. XX w. oraz monety używane w Rosji i ZSRR.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Finanse waluta

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  pieniądz

Cytaty

Wielkie sumy ciekły mu przez palce, portfel z gotówką pęczniał jak baryłka, czerwoniec znaczył dla niego tyle, co kopiejka, tysiączek - tyle, co jeden rubel.

źródło: NKJP: Aleksander Sołżenicyn: Archipelag GUŁag, 1977

Mam [...] ruskie czerwońce z 1937 roku, trzy ruble z 1905, a jeden chłopak to zapłacił mi 100 przedwojennych złotych polskich - wylicza kobieta.

źródło: NKJP: Agata Grzegorczyk: Tato, ja chcę saturator!, Dziennik Bałtycki, 2003-08-14

Handlowaliśmy złotymi rublami, złotymi i papierowymi dolarami, markami, radzieckimi czerwońcami.

źródło: NKJP: Jacek Szczerba: Jerzy Stefan Stawiński, Gazeta Wyborcza, 1996-10-31

Przez kilka lat, w czasach NEP, komunistyczni władcy eksperymentowali też z równoległym emitowaniem niewiele wartego papierowego rubla (do użytku krajowego) oraz opartego na złocie czerwońca (głównie dla potrzeb handlu zagranicznego).

źródło: Witold M. Orłowski: Krótka historia rubla, Polityka, 2015-04-14 (polityka.pl)

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m2, m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. czerwoniec
czerwońce
D. czerwońca
czerwońców
C. czerwońcowi
czerwońcom
B. czerwońca
czerwoniec
czerwońce
N. czerwońcem
czerwońcami
Ms. czerwońcu
czerwońcach
W. czerwońcu
czerwońce

3. kara

Definicja

pot. 
kara dziesięciu lat robót w sowieckich łagrach

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa więzienie i kara

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  kara

Cytaty

Ponieważ dodatkowo oskarżono go o zamiar wydania Niemcom w 1941 roku lodołamacza „Sadko” (wzięty został na jego pokład jako pasażer), więc skazano go na rozstrzelanie (zamieniono mu je na czerwońca, zmarł w obozie).

źródło: NKJP: Aleksander Sołżenicyn: Archipelag GUŁag, 1977

Po 45. roku zmienił się średni wyrok – to już nie była swojska dycha, czerwoniec, ale ćwiara, czyli 25 lat łagrów [...].

źródło: Internet: ciekawostkihistoryczne.pl

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m2, m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. czerwoniec
czerwońce
D. czerwońca
czerwońców
C. czerwońcowi
czerwońcom
B. czerwońca
czerwoniec
czerwońce
N. czerwońcem
czerwońcami
Ms. czerwońcu
czerwońcach
W. czerwońcu
czerwońce

4. komunista

Definicja

pot.  pogard. 
komunista - osoba będąca zwolennikiem komunizmu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa doktryny i poglądy polityczne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  komunista

Cytaty

Patrz Pani, jak tym czerwońcom zależy na katolickim, kościelnym pogrzebie, z pompą, a całe życie walczą z nim, a jego zasady mają za nic.

źródło: NKJP: Internet

Możesz już podkulić swój bolszewicki ogon, czerwońcu.

źródło: Internet: filmweb.pl

Ta twoja lewica jest lewa jak ty, czerwońcu.

źródło: Internet: m.news.fakty.interia.pl

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. czerwoniec
czerwońcy
ndepr
czerwońce
depr
D. czerwońca
czerwońców
C. czerwońcowi
czerwońcom
B. czerwońca
czerwońców
N. czerwońcem
czerwońcami
Ms. czerwońcu
czerwońcach
W. czerwońcu
czerwońcy
ndepr
czerwońce
depr
Data ostatniej modyfikacji: 18.09.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json