UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

dzięcioł

Chronologizacja

XV w., SStp

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. dzięcioł
dzięcioły
D. dzięcioła
dzięciołów
C. dzięciołowi
dzięciołom
B. dzięcioła
dzięcioły
N. dzięciołem
dzięciołami
Ms. dzięciole
dzięciołach
W. dzięciole
dzięcioły

Pochodzenie

psł. *dętelъ / *dęteľь

1. ptak

Definicja

nieduży ptak o długim mocnym dziobie, różnokolorowym upierzeniu i długim ogonie, żyjący w dziuplach drzew i żywiący się owadami, które wydłubuje dziobem i językiem spod kory drzew, a także roślinami i nasionami

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt ptaki

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  ptak

Połączenia

  • dzięcioły i kosy; sowy i dzięcioły
  • dziupla; stuk; gatunek dzięcioła
  • (dziupla) wykuta przez dzięcioła
  • dzięcioł kuje (drzewo, pień), wykuwa (dziuplę); stuka

Cytaty

Dzięcioł doskonale potrafi rozpoznać drzewo, w którym żerują szkodniki. [...] Gdy już ptak wykuje otwór w drzewie, próbuje swoim językiem wyciągnąć larwę.

źródło: NKJP: Karolina Kulma: Co słychać w lesie, Lokalna, 2002-06-03

Rechot żab i stukanie dzięcioła to jedyne, co można usłyszeć, spacerując wśród drzew.

źródło: NKJP: (AGKA): Teraz Otomin, Dziennik Bałtycki, 2004-07-30

Dzięcioły robią dziuple tylko od strony zawietrznej. Wychowują małe w pierwszym roku po wykuciu dziupli, w następnym roku ich dziuple zajmują szpaki, a dzięcioły wykuwają sobie nowe mieszkanko.

źródło: NKJP: S. Szmatuła: Zimowe życie lasu, Czas Ostrzeszowski, 2006

Szeroki ogon służy dzięciołom jako podpórka podczas zawziętej pracy lub łażenia po drzewach, pomagają im w tym jeszcze nogi czepne z dużymi pazurami.

źródło: NKJP: Rozalia Ćwiertnia: Dzięcioł osiadły, Gazeta Krakowska, 2004-01-09

2. człowiek głupi

Definicja

pot. 
ktoś uważany przez mówiącego za głupiego

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka określenia człowieka ze względu na jego działalność intelektualną

Relacje znaczeniowe

synonimy:  cwel, debil, kretyn, mongoł

Cytaty

Co za bzdury Space Jam, Auta? Co za dzięciol układał tę listę? Gdyby ta lista dotyczyła filmów sportowych powinien się tutaj znaleźć Moneyball z Bradem Pittem.

źródło: Internet: m.sport.pl

W południe znów byłem na przełęczy Borek, skąd zamierzałem wejść czarnym szlakiem na Jaworzynę. Niestety jakiś dzięcioł zamalował ślady szlaku, co nie ułatwiło mi wejścia.

źródło: NKJP: Internet

Naprawdę chcielibyście, aby na rynku była tylko jedna konsola? Miała monopol na gry etc? Jeśli tak, to dzięcioły z was.
Mamy na rynku 3 konsole [...]. Mamy wybór, dla każdego coś dobrego i koniec.

źródło: Internet: gry.wp.pl/forum/

Ty, dzięciole, myślisz, że jak się innym nickiem podpiszesz, a będziesz robił te same błędy stylistyczne, to każdy pomyśli, że jesteś tu nowym graczem, prostaku?

źródło: Internet: blogplay.pl

3. kujon

Definicja

pot.  pogard. 
osoba wkładająca dużo wysiłku w opanowanie danego materiału (w szkole lub na uczelni), ucząca się pilnie, ale mechanicznie i bezrefleksyjnie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka określenia człowieka ze względu na jego działalność intelektualną

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Edukacja i oświata szkoła

Relacje znaczeniowe

synonimy:  dziobak, kujon

Cytaty

Nawet z nauką można przesadzić, moja koleżanka, klasowy dzięcioł, koniec roku szkolnego spędziła w szpitalu z powodu jej nadmiaru (brak snu + skrajne przemęczenie mózgu).

źródło: Internet: onanizm.pl

Na dyskotekę poszłam tylko dlatego że Lena mnie namówiła, bo ja tam wolałam posiedzieć w domu i poczytać lekturę szkolną , ale Lena powiedziała, że nie pozwoli na to, abym zamieniła się w klasowego dzięcioła Adama i siedziała z nosem w książkach podczas gdy inni się bawią.

źródło: Internet: mecrazylife.blog.pl

Frazeologizmy

dzięcioł białogrzbiety
dzięcioł czarny
dzięcioł duży
dzięcioł trójpalczasty
dzięcioł zielony
Data ostatniej modyfikacji: 29.10.2015
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json