Chronologizacja
Pochodzenie
psł. *brękati
Zob. brzęczeć, nabrzmieć
1.a kluczami
Definicja
Warianty
- brząkać
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE ➔ Cechy i właściwości materii ➔ dźwięki
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | brzdękać |
Połączenia
- brzękać kieliszkami, kluczami, szkłem
Cytaty
|
Kudłaty cały czas brzękał butelkami [...]. źródło: Internet: farenheit.net.pl |
|
|
- Nie sądzę, żeby ta osoba nadawała się na nianię dla Juleczka - wypowiedziała się teściowa, brzękając filiżanką o spodek. źródło: NKJP: Grażyna Plebanek: Pudełko ze szpilkami, 2002 |
|
|
Na własne oczy, a zwłaszcza na własne uszy, przekonano się o tym, słuchając, jak z kilkudziesięciu gardeł nieszczęsna heilige Nacht przenika ściany, okiennice, w samo jądro ciemności, które każdy z brzękających kieliszkami i sztućcami miał w sobie źródło: NKJP: Krystyna Uniechowska-Dembińska: Był pałac, 2008 |
|
|
Miałem szesnaście, siedemnaście lat, przez trzy dni latem chodziłem po ulicach, miałem pieniądze w kieszeni, brząkałem i nie pozwoliłem sobie nawet na szklankę wody. źródło: NKJP: Aleksander Wat: Mój wiek: pamiętnik mówiony, 1967 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
brzękam |
brzękamy |
|||
| 2 os. |
brzękasz |
brzękacie |
|||
| 3 os. |
brzęka |
brzękają |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
brzękałem +(e)m brzękał |
brzękałam +(e)m brzękała |
brzękałom +(e)m brzękało |
brzękaliśmy +(e)śmy brzękali |
brzękałyśmy +(e)śmy brzękały |
| 2 os. |
brzękałeś +(e)ś brzękał |
brzękałaś +(e)ś brzękała |
brzękałoś +(e)ś brzękało |
brzękaliście +(e)ście brzękali |
brzękałyście +(e)ście brzękały |
| 3 os. |
brzękał |
brzękała |
brzękało |
brzękali |
brzękały |
bezosobnik: brzękano
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę brzękał będę brzękać |
będę brzękała będę brzękać |
będę brzękało będę brzękać |
będziemy brzękali będziemy brzękać |
będziemy brzękały będziemy brzękać |
| 2 os. |
będziesz brzękał będziesz brzękać |
będziesz brzękała będziesz brzękać |
będziesz brzękało będziesz brzękać |
będziecie brzękali będziecie brzękać |
będziecie brzękały będziecie brzękać |
| 3 os. |
będzie brzękał będzie brzękać |
będzie brzękała będzie brzękać |
będzie brzękało będzie brzękać |
będą brzękali będą brzękać |
będą brzękały będą brzękać |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
brzękajmy |
|
| 2 os. |
brzękaj |
brzękajcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
brzękałbym bym brzękał |
brzękałabym bym brzękała |
brzękałobym bym brzękało |
brzękalibyśmy byśmy brzękali |
brzękałybyśmy byśmy brzękały |
| 2 os. |
brzękałbyś byś brzękał |
brzękałabyś byś brzękała |
brzękałobyś byś brzękało |
brzękalibyście byście brzękali |
brzękałybyście byście brzękały |
| 3 os. |
brzękałby by brzękał |
brzękałaby by brzękała |
brzękałoby by brzękało |
brzękaliby by brzękali |
brzękałyby by brzękały |
bezosobnik: brzękano by
bezokolicznik: brzękać
imiesłów przysłówkowy współczesny:
brzękając
gerundium: brzękanie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | brzękanie |
brzękania |
| D. | brzękania |
brzękań |
| C. | brzękaniu |
brzękaniom |
| B. | brzękanie |
brzękania |
| N. | brzękaniem |
brzękaniami |
| Ms. | brzękaniu |
brzękaniach |
| W. | brzękanie |
brzękania |
imiesłów przymiotnikowy czynny: brzękający
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | brzękający |
brzękający |
brzękający |
brzękające |
brzękająca |
| D. | brzękającego |
brzękającego |
brzękającego |
brzękającego |
brzękającej |
| C. | brzękającemu |
brzękającemu |
brzękającemu |
brzękającemu |
brzękającej |
| B. | brzękającego |
brzękającego |
brzękający |
brzękające |
brzękającą |
| N. | brzękającym |
brzękającym |
brzękającym |
brzękającym |
brzękającą |
| Ms. | brzękającym |
brzękającym |
brzękającym |
brzękającym |
brzękającej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | brzękający |
brzękający |
brzękające |
brzękające |
| D. | brzękających |
brzękających |
brzękających |
brzękających |
| C. | brzękającym |
brzękającym |
brzękającym |
brzękającym |
| B. | brzękających |
brzękających |
brzękających |
brzękające |
| N. | brzękającymi |
brzękającymi |
brzękającymi |
brzękającymi |
| Ms. | brzękających |
brzękających |
brzękających |
brzękających |
odpowiednik aspektowy: brzęknąć
Składnia
|
+ | brzękać | + |
CZYM +
(o CO)
|
1.b o kluczach
Definicja
Warianty
- brząkać
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE ➔ Cechy i właściwości materii ➔ dźwięki
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | brzdękać |
Połączenia
- broń brzękała; dzwoneczki brzękały
Cytaty
|
Mechanik zobaczył, że filtr paliwa wypiął się z plastikowego zatrzasku i wisząc na przewodach, brzękał o mocowanie filtra. źródło: Internet: forum.fordclubpolska.org |
|
|
Szkło brzękało pod fotelami, życie towarzyskie i uczuciowe kwitło na fotelach. źródło: Internet: encyklopediateatru.pl |
|
|
Kazano nam cały czas milczeć i tak powiązać ekwipunek, aby nic nie brzękało podczas marszu. źródło: NKJP: Ryszard Sługocki: Na przekór i na bakier, 2008 |
|
|
- Sakura, jakie chcesz piwo? – zapytał poważnie Sai, przejmując brząkające monety [...]. źródło: Internet: skacowanyshikamaru.blogspot.com |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
brzękam |
brzękamy |
|||
| 2 os. |
brzękasz |
brzękacie |
|||
| 3 os. |
brzęka |
brzękają |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
brzękałem +(e)m brzękał |
brzękałam +(e)m brzękała |
brzękałom +(e)m brzękało |
brzękaliśmy +(e)śmy brzękali |
brzękałyśmy +(e)śmy brzękały |
| 2 os. |
brzękałeś +(e)ś brzękał |
brzękałaś +(e)ś brzękała |
brzękałoś +(e)ś brzękało |
brzękaliście +(e)ście brzękali |
brzękałyście +(e)ście brzękały |
| 3 os. |
brzękał |
brzękała |
brzękało |
brzękali |
brzękały |
bezosobnik: brzękano
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę brzękał będę brzękać |
będę brzękała będę brzękać |
będę brzękało będę brzękać |
będziemy brzękali będziemy brzękać |
będziemy brzękały będziemy brzękać |
| 2 os. |
będziesz brzękał będziesz brzękać |
będziesz brzękała będziesz brzękać |
będziesz brzękało będziesz brzękać |
będziecie brzękali będziecie brzękać |
będziecie brzękały będziecie brzękać |
| 3 os. |
będzie brzękał będzie brzękać |
będzie brzękała będzie brzękać |
będzie brzękało będzie brzękać |
będą brzękali będą brzękać |
będą brzękały będą brzękać |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
brzękajmy |
|
| 2 os. |
brzękaj |
brzękajcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
brzękałbym bym brzękał |
brzękałabym bym brzękała |
brzękałobym bym brzękało |
brzękalibyśmy byśmy brzękali |
brzękałybyśmy byśmy brzękały |
| 2 os. |
brzękałbyś byś brzękał |
brzękałabyś byś brzękała |
brzękałobyś byś brzękało |
brzękalibyście byście brzękali |
brzękałybyście byście brzękały |
| 3 os. |
brzękałby by brzękał |
brzękałaby by brzękała |
brzękałoby by brzękało |
brzękaliby by brzękali |
brzękałyby by brzękały |
bezosobnik: brzękano by
bezokolicznik: brzękać
imiesłów przysłówkowy współczesny:
brzękając
gerundium: brzękanie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | brzękanie |
brzękania |
| D. | brzękania |
brzękań |
| C. | brzękaniu |
brzękaniom |
| B. | brzękanie |
brzękania |
| N. | brzękaniem |
brzękaniami |
| Ms. | brzękaniu |
brzękaniach |
| W. | brzękanie |
brzękania |
imiesłów przymiotnikowy czynny: brzękający
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | brzękający |
brzękający |
brzękający |
brzękające |
brzękająca |
| D. | brzękającego |
brzękającego |
brzękającego |
brzękającego |
brzękającej |
| C. | brzękającemu |
brzękającemu |
brzękającemu |
brzękającemu |
brzękającej |
| B. | brzękającego |
brzękającego |
brzękający |
brzękające |
brzękającą |
| N. | brzękającym |
brzękającym |
brzękającym |
brzękającym |
brzękającą |
| Ms. | brzękającym |
brzękającym |
brzękającym |
brzękającym |
brzękającej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | brzękający |
brzękający |
brzękające |
brzękające |
| D. | brzękających |
brzękających |
brzękających |
brzękających |
| C. | brzękającym |
brzękającym |
brzękającym |
brzękającym |
| B. | brzękających |
brzękających |
brzękających |
brzękające |
| N. | brzękającymi |
brzękającymi |
brzękającymi |
brzękającymi |
| Ms. | brzękających |
brzękających |
brzękających |
brzękających |
odpowiednik aspektowy: brzęknąć
Składnia
|
|
+ | brzękać | + |
(o CO)
|
2. na gitarze
Definicja
Warianty
- brząkać
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA ➔ Działalność artystyczna człowieka ➔ muzyka
Połączenia
- brzękać na gitarze, na pianinie
Cytaty
|
Jeśli ktoś sobie o tym przypomniał, to podchodził do instrumentów i coś tam brzękał. źródło: Internet: nonsa.pl |
|
|
Olga brzękała na ukulele. źródło: Internet: cro.pl |
|
|
Na elektrycznych konsolach migały światełka, pod ścianami stały nowiuśkie gitary, ktoś brząkał na klawikordzie. źródło: NKJP: Krzysztof Smura: Szachinszach w domu kultury, Gazeta Poznańska, 2003-08-23 |
|
|
Z domu zniknęło wszystko - meble, fortepian, na którym być może Jurkowa prababka brząkała patriotyczne, powstańcze pieśni [...]. źródło: NKJP: Kopa lat, Dziennik Polski, 2003-07-19 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
brzękam |
brzękamy |
|||
| 2 os. |
brzękasz |
brzękacie |
|||
| 3 os. |
brzęka |
brzękają |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
brzękałem +(e)m brzękał |
brzękałam +(e)m brzękała |
brzękałom +(e)m brzękało |
brzękaliśmy +(e)śmy brzękali |
brzękałyśmy +(e)śmy brzękały |
| 2 os. |
brzękałeś +(e)ś brzękał |
brzękałaś +(e)ś brzękała |
brzękałoś +(e)ś brzękało |
brzękaliście +(e)ście brzękali |
brzękałyście +(e)ście brzękały |
| 3 os. |
brzękał |
brzękała |
brzękało |
brzękali |
brzękały |
bezosobnik: brzękano
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę brzękał będę brzękać |
będę brzękała będę brzękać |
będę brzękało będę brzękać |
będziemy brzękali będziemy brzękać |
będziemy brzękały będziemy brzękać |
| 2 os. |
będziesz brzękał będziesz brzękać |
będziesz brzękała będziesz brzękać |
będziesz brzękało będziesz brzękać |
będziecie brzękali będziecie brzękać |
będziecie brzękały będziecie brzękać |
| 3 os. |
będzie brzękał będzie brzękać |
będzie brzękała będzie brzękać |
będzie brzękało będzie brzękać |
będą brzękali będą brzękać |
będą brzękały będą brzękać |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
brzękajmy |
|
| 2 os. |
brzękaj |
brzękajcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
brzękałbym bym brzękał |
brzękałabym bym brzękała |
brzękałobym bym brzękało |
brzękalibyśmy byśmy brzękali |
brzękałybyśmy byśmy brzękały |
| 2 os. |
brzękałbyś byś brzękał |
brzękałabyś byś brzękała |
brzękałobyś byś brzękało |
brzękalibyście byście brzękali |
brzękałybyście byście brzękały |
| 3 os. |
brzękałby by brzękał |
brzękałaby by brzękała |
brzękałoby by brzękało |
brzękaliby by brzękali |
brzękałyby by brzękały |
bezosobnik: brzękano by
bezokolicznik: brzękać
imiesłów przysłówkowy współczesny:
brzękając
gerundium: brzękanie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | brzękanie |
brzękania |
| D. | brzękania |
brzękań |
| C. | brzękaniu |
brzękaniom |
| B. | brzękanie |
brzękania |
| N. | brzękaniem |
brzękaniami |
| Ms. | brzękaniu |
brzękaniach |
| W. | brzękanie |
brzękania |
imiesłów przymiotnikowy czynny: brzękający
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | brzękający |
brzękający |
brzękający |
brzękające |
brzękająca |
| D. | brzękającego |
brzękającego |
brzękającego |
brzękającego |
brzękającej |
| C. | brzękającemu |
brzękającemu |
brzękającemu |
brzękającemu |
brzękającej |
| B. | brzękającego |
brzękającego |
brzękający |
brzękające |
brzękającą |
| N. | brzękającym |
brzękającym |
brzękającym |
brzękającym |
brzękającą |
| Ms. | brzękającym |
brzękającym |
brzękającym |
brzękającym |
brzękającej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | brzękający |
brzękający |
brzękające |
brzękające |
| D. | brzękających |
brzękających |
brzękających |
brzękających |
| C. | brzękającym |
brzękającym |
brzękającym |
brzękającym |
| B. | brzękających |
brzękających |
brzękających |
brzękające |
| N. | brzękającymi |
brzękającymi |
brzękającymi |
brzękającymi |
| Ms. | brzękających |
brzękających |
brzękających |
brzękających |
imiesłów przymiotnikowy bierny: brzękany
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | brzękany |
brzękany |
brzękany |
brzękane |
brzękana |
| D. | brzękanego |
brzękanego |
brzękanego |
brzękanego |
brzękanej |
| C. | brzękanemu |
brzękanemu |
brzękanemu |
brzękanemu |
brzękanej |
| B. | brzękanego |
brzękanego |
brzękany |
brzękane |
brzękaną |
| N. | brzękanym |
brzękanym |
brzękanym |
brzękanym |
brzękaną |
| Ms. | brzękanym |
brzękanym |
brzękanym |
brzękanym |
brzękanej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | brzękani |
brzękani |
brzękane |
brzękane |
| D. | brzękanych |
brzękanych |
brzękanych |
brzękanych |
| C. | brzękanym |
brzękanym |
brzękanym |
brzękanym |
| B. | brzękanych |
brzękanych |
brzękanych |
brzękane |
| N. | brzękanymi |
brzękanymi |
brzękanymi |
brzękanymi |
| Ms. | brzękanych |
brzękanych |
brzękanych |
brzękanych |
odpowiednik aspektowy: brzęknąć
Składnia
|
|
+ | brzękać | + |
na CZYM +
(CO)
|