UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

czekan

Chronologizacja

1564, SPXVI

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. czekan
czekany
D. czekana
czekanów
C. czekanowi
czekanom
B. czekan
czekany
N. czekanem
czekanami
Ms. czekanie
czekanach
W. czekanie
czekany

1. dla alpinisty

Definicja

środ. 
laska ze stalowym kolcem, służąca alpinistom do wspinaczki po śniegu i lodzie

Pochodzenie

ukr. čekan 'młot bojowy'

z st.rus. čekanъ

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Czas wolny turystyka

Połączenia

  • czekan i raki

Cytaty

[...] większość zimowych szlaków dostępna jest dla turystów posiadających odpowiedni sprzęt (zimowe buty, raki, czekan) i umiejących się tym sprzętem posługiwać.

źródło: NKJP: Adam Marasek: Dodatek, Tygodnik Podhalański nr 6, 1997

Po prostu wziął do ręki czekan, przypiął do butów raki, zarzucił plecak z najpotrzebniejszymi drobiazgami i ruszył do góry.

źródło: NKJP: (MIG): Zdobywca Aconcagny, Dziennik Bałtycki, 2011

Górną częścią tułowia z ciężkim plecakiem leżałem na nienaruszonej, lekko pochylonej powierzchni mostu śnieżnego. Posługując się czekanem, podciągnąłem się powoli.

źródło: NKJP: Jacek Jania: Zrozumieć lodowce, 1988

A o czym mieli gadać, jak nie o górach, o wyprawach ratowniczych, o przejściach, ścianach, żlebach i przewieszkach, hakach i ubezpieczeniach, linach i czekanach.

źródło: NKJP: Tomasz Domaniewski: Niedaleko od prawdy, 1975

2. broń

Definicja

dawna broń złożona z długiego trzonka zakończonego siekierką z wydatnym obuchem w kształcie młotka

Pochodzenie

ukr. čekan 'młot bojowy'

z st.rus. čekanъ

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Wojsko i wojna broń

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne

Cytaty

Spiąwszy konie, ruszyli na siebie z wściekłością, ten z mieczem, ów z czekanem, roztrącając stojących najbliżej.

źródło: Mariusz Wollny: Kacper Ryx i król przeklęty, 2011 (books.google.pl)

Panami braćmi tłukącymi się w pijanym widzie po dymiących łbach szablami czy - co gorsza - czekanami głęboko pogardza, bo też niejednego takiego gwałtownika ścigał i sprowadził przed sąd, kiedy pełnił urzędowe obowiązki w rodzimym powiecie.

źródło: Jacek Piekara: Szubienicznik, 2013 (boobks.google.pl)

3. flet

Definicja

etn. 
węgierski lub czeski flet ludowy

Pochodzenie

węg. csakany 'oskard', przen. 'o instrumencie podobnego kształtu'

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka muzyka

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  flet

Cytaty

Śledziński przyjaźnił się z mieszkającym [...] w Wilnie Stanisławem Moniuszką, sam grał na czekanie, był również członkiem sekstetu muzycznego.

źródło: Katarzyna R. Hryszko: Aleksander Józef Śledziński (1803 - 1878), Ananke nr 2, 2001 (pbc.biaman.pl)

Bandaska, czekan, skrzypce - te były w ludowych kapelach.

źródło: Internet: zadane.pl

Data ostatniej modyfikacji: 18.09.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json