UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

kokon

Chronologizacja

1861, SJPWil

Pochodzenie

fr. cocon

1. jedwabnika

Definicja

biol. 
osłona utworzona z cieniutkich niteczek wytwarzanych przez larwy niektórych owadów, ochraniająca znajdującą się w niej poczwarkę

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt owady

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt budowa i funkcjonowanie organizmów zwierzęcych

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  oprzęd

Połączenia

  • kokon jedwabnika

Cytaty

Kokony hodowanych obecnie biotypów jedwabnika morwowego są tak duże i zbite, że dają nawet ponad 3 km nici. Kokony innych gatunków motyli nie mogą z nimi konkurować.

źródło: NKJP: Jan Boczek: Jedwab i jedwabnik, Wszechświat, 2006-10-01

W Zoo udało się wyhodować teraz kilkadziesiąt larw, ich rozwój będzie trwał 2,5 roku. Na swoją kolejkę oczekują jeszcze trzy kokony z poczwarkami. Dorosłe herkulesy można obserwować w dziale owadów.

źródło: NKJP: Miejskie sprawy, Gazeta Poznańska, 2006-09-19

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. kokon
kokony
D. kokonu
kokonów
C. kokonowi
kokonom
B. kokon
kokony
N. kokonem
kokonami
Ms. kokonie
kokonach
W. kokonie
kokony

2. jaja

Definicja

biol. 
błonka otaczająca jaja niektórych zwierząt, chroniąca jaja przed uszkodzeniem i wysychaniem

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt owady

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt budowa i funkcjonowanie organizmów zwierzęcych

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  błonka

Cytaty

Jeden z pająków, którego udało mi się uwięzić w pudełku, nosił ze sobą biały pakunek. Był to kokon z jajami, pracowicie zawinięty w nić a pająk, który nie porzucił swojego ciężaru nawet w opresji, musiał być samicą.

źródło: NKJP: Goniące pogońce, Dziennik Polski, 2006-04-06

Istnieją też gatunki pająków prowadzące wędrowny tryb życia. [...] Składają około stu jajeczek w białawym kokonie, który ma wielkość i kształt ziarna soczewicy, i przymocowują go kilkoma mocnymi nitkami do swojego odwłoku.

źródło: NKJP: Hanna Jurczak-Gucwińska: Zwierzęta w moim domu, 1975

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. kokon
kokony
D. kokonu
kokonów
C. kokonowi
kokonom
B. kokon
kokony
N. kokonem
kokonami
Ms. kokonie
kokonach
W. kokonie
kokony

3. szerszeni

Definicja

gniazdo niektórych owadów, np. os lub szerszeni

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt owady

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  gniazdo

Cytaty

Największy kokon szerszeni, do którego wzywani byli strażacy, miał ponad pół metra długości.

źródło: NKJP: (BOM): Szerszenie na metry, Gazeta Wrocławska, 2002-08-09

Zdaniem strażaków, najlepszą porą na usuwanie gniazd jest wieczór. Owady mają zwyczaj o tej porze wracać do swoich siedlisk. Jeśli więc wówczas usunie się kokon, os czy szerszeni będzie tam więcej niż w ciągu dnia.

źródło: NKJP: (WIW): Pomyśl, zanim zadzwonisz, Dziennik Polski, 2008-08-25

Ratownicy po przybyciu na miejsce w miarę możliwości podejmą działania zmierzające do usunięcia kokonu – wszelkie usunięte przez strażaków gniazda owadów jak i same owady są następnie wypuszczane w lasie. [...] Po usunięciu kokonu zalecane jest aby przez 24h nie zbliżać się do miejsca gdzie znajdował się kokon, gdyż owady które nie znajdowały się w gnieździe podczas jego usuwania wróciły i są zdezorientowane i mogą zachowywać się agresywnie.

źródło: NKJP: strazstarogard.upcbiznes.pl

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. kokon
kokony
D. kokonu
kokonów
C. kokonowi
kokonom
B. kokon
kokony
N. kokonem
kokonami
Ms. kokonie
kokonach
W. kokonie
kokony

4. kołdry

Definicja

książk. 
służące do spania przykrycie w formie ściśle otulającej ciało osłony, przypominającej kształtem kokon - jedwabnika

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Najbliższe środowisko życia człowieka sprzęty domowe i przedmioty codziennego użytku

Cytaty

W kilkuminutowych odstępach do schroniska wchodzili kolejni wysokogórscy turyści, zapalali czołówki i przyglądali się badawczo owiniętemu w kokon śpiwora człowiekowi - czyli mnie.

źródło: NKJP: Szymon Krzysztof Kapeniak: Nie ma się czym chwalić ..., Tygodnik Podhalański, nr 47, 1997

Tymczasem z białego kokonu kołdry zwiniętego na łóżku bliżej okna wysunęła się łysa głowa, płaska i podłużna jak wielka śliwka.

źródło: NKJP: Włodzimierz Kowalewski: Bóg zapłacz!, 2000

Miona musiała zrzucać z siebie bezpieczny kokon pierzyny na długo przed nastaniem świtu. Trzeba było przecież rozpalić w piecu, stawić czoła hałdom śniegu na ganku i przed bramą wyjazdową, a nade wszystko przygotować Łukaszowi śniadanie do pracy.

źródło: NKJP: Maciej Dęboróg-Bylczyński: Kolej na los, 2009

Wydawało mi się, że ktoś stamtąd odpowiada, że słychać pogłębiający się szmer z oddali, jakby powolny przypływ, że z nieprzeniknionego mroku wynurzają się wychudzone sylwetki w podartej odzieży, mężczyźni w zmurszałych paltach, dzieci pozawijane w kokony koców, zabrudzonej pościeli, kobiety w samych halkach, koszulach nocnych i narzuconych na nie strzępach futer.

źródło: NKJP: Radosław Kobierski: Harar, 2005

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. kokon
kokony
D. kokonu
kokonów
C. kokonowi
kokonom
B. kokon
kokony
N. kokonem
kokonami
Ms. kokonie
kokonach
W. kokonie
kokony

Składnia

bez ograniczeń + kokon +
CZEGO

5. miłości

Definicja

książk. 
coś, co izoluje od wpływów zewnętrznych, od rzeczywistego życia

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Cytaty

Przez siedem lat małżeństwa nie przyszło jej do głowy spojrzeć na kogoś innego. Dymny odgrodził ją od świata ochronnym kokonem. Wszystko robili razem. Rowerami jeździli na zakupy, gotowali, prowadzili dom.

źródło: NKJP: Elżbieta Baniewicz: Anna Dymna - ona to ja, 1997

Warszawskie towarzystwo, w jakim obraca się Szymon, jest w znacznej mierze, jak i on, antykomunistyczne i ma za sobą podobne doświadczenia - akowską przeszłość zakończoną dłuższym bądź krótszym politycznym kryminałem. Nie sposób jednak wiecznie żyć w kokonie przeszłości.

źródło: NKJP: Tadeusz Nyczek: Pokonać niemoc, Polityka, 2000-01-08

Bo sukces od razu odgradza twórcę od ludzi. Kokony uwielbienia, wyższy standard, biznesklasy potrafią tak „opakować” twórcę, że już tylko zza szyby ogląda świat i ludzi.

źródło: NKJP: Maria Malatyńska: Jedno pytanie do Jerzego Sztura, Gazeta Krakowska, 2005-09-03

Dzieci uciekają od nadopiekuńczych rodziców, gdy mają wrażenie, że są otoczeni jakimś kokonem miłości, a nie prawdziwym zainteresowaniem i troską.

źródło: NKJP: Milena Kochanowska: Zauważcie mnie!, Gazeta Poznańska, 2004-05-29

Zamknięta w kokonie swojej francuskości, ani domyślała się, jak mógł ją osądzać ktoś spoza tego kokonu.

źródło: NKJP: Czesław Miłosz: Abecadło Miłosza, 1997

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. kokon
kokony
D. kokonu
kokonów
C. kokonowi
kokonom
B. kokon
kokony
N. kokonem
kokonami
Ms. kokonie
kokonach
W. kokonie
kokony

Inne uwagi

Zwykle lp

Składnia

bez ograniczeń + kokon +
(CZEGO)
bez ograniczeń + kokon +
(JAKI)
Data ostatniej modyfikacji: 12.05.2017
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json