UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

szczać

Chronologizacja

1500, SStp

Pochodzenie

psł. *sьkati > *sьcati, *sьčǫ 'wydzielać z siebie ciecz' > 'oddawać mocz'

Por. sikać

1. w toalecie

Definicja

wulg. 
oddawać mocz

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego czynności i stany fizjologiczne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  lać, sikać, siusiać

Cytaty

Gospodarz wychodził o 7, wracał o 22 i jedyne, czego wymagał, to żeby nie szczać do zlewu w kuchni.

źródło: NKJP: Marcin Meller: O Przemku co filmy kręci, Polityka, 2002-12-14

GŁOS Z CENTRALI
To niech szczy w gacie!

źródło: NKJP: Juliusz Machulski: Kiler, 1997

Nie chcą, by młodzież uczyła się pluć po podłodze i szczać po ścianach.

źródło: NKJP: Internet

Podczas nocnych wycieczek Lucia znikał gdzieś w krzakach na kilka chwil, ściągał welurowe gacie i szczał w kucki.

źródło: NKJP: Bogusława Jędrasik: Gorączka opowiadania wyuzdane, 2007

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. szczam
rzadziej szczę
szczamy
rzadziej szczymy
2 os. szczasz
rzadziej szczysz
szczacie
rzadziej szczycie
3 os. szcza
rzadziej szczy
szczają
rzadziej szczą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. szczałem
+(e)m szczał
szczałam
+(e)m szczała
szczałom
+(e)m szczało
szczaliśmy
+(e)śmy szczali
szczałyśmy
+(e)śmy szczały
2 os. szczałeś
+(e)ś szczał
szczałaś
+(e)ś szczała
szczałoś
+(e)ś szczało
szczaliście
+(e)ście szczali
szczałyście
+(e)ście szczały
3 os. szczał
szczała
szczało
szczali
szczały

bezosobnik: szczano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę szczał
będę szczać
będę szczała
będę szczać
będę szczało
będę szczać
będziemy szczali
będziemy szczać
będziemy szczały
będziemy szczać
2 os. będziesz szczał
będziesz szczać
będziesz szczała
będziesz szczać
będziesz szczało
będziesz szczać
będziecie szczali
będziecie szczać
będziecie szczały
będziecie szczać
3 os. będzie szczał
będzie szczać
będzie szczała
będzie szczać
będzie szczało
będzie szczać
będą szczali
będą szczać
będą szczały
będą szczać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. szczajmy
rzadziej szczyjmy
2 os. szczaj
rzadziej szczyj
szczajcie
rzadziej szczyjcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. szczałbym
bym szczał
szczałabym
bym szczała
szczałobym
bym szczało
szczalibyśmy
byśmy szczali
szczałybyśmy
byśmy szczały
2 os. szczałbyś
byś szczał
szczałabyś
byś szczała
szczałobyś
byś szczało
szczalibyście
byście szczali
szczałybyście
byście szczały
3 os. szczałby
by szczał
szczałaby
by szczała
szczałoby
by szczało
szczaliby
by szczali
szczałyby
by szczały

bezosobnik: szczano by

bezokolicznik: szczać

imiesłów przysłówkowy współczesny:

szczając
rzadziej szcząc

gerundium: szczanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. szczanie
szczania
D. szczania
szczań
C. szczaniu
szczaniom
B. szczanie
szczania
N. szczaniem
szczaniami
Ms. szczaniu
szczaniach
W. szczanie
szczania

imiesłów przymiotnikowy czynny: szczający

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. szczający
rzadziej szczący
szczający
rzadziej szczący
szczający
rzadziej szczący
szczające
rzadziej szczące
szczająca
rzadziej szcząca
D. szczającego
rzadziej szczącego
szczającego
rzadziej szczącego
szczającego
rzadziej szczącego
szczającego
rzadziej szczącego
szczającej
rzadziej szczącej
C. szczającemu
rzadziej szczącemu
szczającemu
rzadziej szczącemu
szczającemu
rzadziej szczącemu
szczającemu
rzadziej szczącemu
szczającej
rzadziej szczącej
B. szczającego
rzadziej szczącego
szczającego
rzadziej szczącego
szczający
rzadziej szczący
szczające
rzadziej szczące
szczającą
rzadziej szczącą
N. szczającym
rzadziej szczącym
szczającym
rzadziej szczącym
szczającym
rzadziej szczącym
szczającym
rzadziej szczącym
szczającą
rzadziej szczącą
Ms. szczającym
rzadziej szczącym
szczającym
rzadziej szczącym
szczającym
rzadziej szczącym
szczającym
rzadziej szczącym
szczającej
rzadziej szczącej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. szczający
rzadziej szczący
szczający
rzadziej szczący
szczające
rzadziej szczące
szczające
rzadziej szczące
D. szczających
rzadziej szczących
szczających
rzadziej szczących
szczających
rzadziej szczących
szczających
rzadziej szczących
C. szczającym
rzadziej szczącym
szczającym
rzadziej szczącym
szczającym
rzadziej szczącym
szczającym
rzadziej szczącym
B. szczających
rzadziej szczących
szczających
rzadziej szczących
szczających
rzadziej szczących
szczające
rzadziej szczące
N. szczającymi
rzadziej szczącymi
szczającymi
rzadziej szczącymi
szczającymi
rzadziej szczącymi
szczającymi
rzadziej szczącymi
Ms. szczających
rzadziej szczących
szczających
rzadziej szczących
szczających
rzadziej szczących
szczających
rzadziej szczących

Składnia

bez ograniczeń + szczać +
(GDZIE)

2. na coś

Definicja

wulg. 
lekceważyć - uważać, że jakaś rzecz, zjawisko lub osoba, z którymi należy się liczyć, są mało ważne

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Relacje znaczeniowe

synonimy:  bagatelizować, bimbać, gwizdać, ktoś nic sobie nie robi z czegoś/kogoś, lać, lekceważyć, śmiać się

Cytaty

Szczam na ich pieniądze, dla mnie mogą złotem sypać z rękawa.

źródło: NKJP: Internet

Szczysz na własną ojczyznę i masz w dupie wszystko, co dotyczy wartości, za które tak krwawo walczyli twoi przodkowie.

źródło: NKJP: Internet

Szcza na swoich czytelników i wyznawców. Mnie to nie podnieca.

źródło: NKJP: Internet

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. szczam
rzadziej szczę
szczamy
rzadziej szczymy
2 os. szczasz
rzadziej szczysz
szczacie
rzadziej szczycie
3 os. szcza
rzadziej szczy
szczają
rzadziej szczą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. szczałem
+(e)m szczał
szczałam
+(e)m szczała
szczałom
+(e)m szczało
szczaliśmy
+(e)śmy szczali
szczałyśmy
+(e)śmy szczały
2 os. szczałeś
+(e)ś szczał
szczałaś
+(e)ś szczała
szczałoś
+(e)ś szczało
szczaliście
+(e)ście szczali
szczałyście
+(e)ście szczały
3 os. szczał
szczała
szczało
szczali
szczały

bezosobnik: szczano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę szczał
będę szczać
będę szczała
będę szczać
będę szczało
będę szczać
będziemy szczali
będziemy szczać
będziemy szczały
będziemy szczać
2 os. będziesz szczał
będziesz szczać
będziesz szczała
będziesz szczać
będziesz szczało
będziesz szczać
będziecie szczali
będziecie szczać
będziecie szczały
będziecie szczać
3 os. będzie szczał
będzie szczać
będzie szczała
będzie szczać
będzie szczało
będzie szczać
będą szczali
będą szczać
będą szczały
będą szczać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. szczajmy
rzadziej szczyjmy
2 os. szczaj
rzadziej szczyj
szczajcie
rzadziej szczyjcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. szczałbym
bym szczał
szczałabym
bym szczała
szczałobym
bym szczało
szczalibyśmy
byśmy szczali
szczałybyśmy
byśmy szczały
2 os. szczałbyś
byś szczał
szczałabyś
byś szczała
szczałobyś
byś szczało
szczalibyście
byście szczali
szczałybyście
byście szczały
3 os. szczałby
by szczał
szczałaby
by szczała
szczałoby
by szczało
szczaliby
by szczali
szczałyby
by szczały

bezosobnik: szczano by

bezokolicznik: szczać

imiesłów przysłówkowy współczesny:

szczając
rzadziej szcząc

gerundium: szczanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. szczanie
szczania
D. szczania
szczań
C. szczaniu
szczaniom
B. szczanie
szczania
N. szczaniem
szczaniami
Ms. szczaniu
szczaniach
W. szczanie
szczania

imiesłów przymiotnikowy czynny: szczający

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. szczający
rzadziej szczący
szczający
rzadziej szczący
szczający
rzadziej szczący
szczające
rzadziej szczące
szczająca
rzadziej szcząca
D. szczającego
rzadziej szczącego
szczającego
rzadziej szczącego
szczającego
rzadziej szczącego
szczającego
rzadziej szczącego
szczającej
rzadziej szczącej
C. szczającemu
rzadziej szczącemu
szczającemu
rzadziej szczącemu
szczającemu
rzadziej szczącemu
szczającemu
rzadziej szczącemu
szczającej
rzadziej szczącej
B. szczającego
rzadziej szczącego
szczającego
rzadziej szczącego
szczający
rzadziej szczący
szczające
rzadziej szczące
szczającą
rzadziej szczącą
N. szczającym
rzadziej szczącym
szczającym
rzadziej szczącym
szczającym
rzadziej szczącym
szczającym
rzadziej szczącym
szczającą
rzadziej szczącą
Ms. szczającym
rzadziej szczącym
szczającym
rzadziej szczącym
szczającym
rzadziej szczącym
szczającym
rzadziej szczącym
szczającej
rzadziej szczącej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. szczający
rzadziej szczący
szczający
rzadziej szczący
szczające
rzadziej szczące
szczające
rzadziej szczące
D. szczających
rzadziej szczących
szczających
rzadziej szczących
szczających
rzadziej szczących
szczających
rzadziej szczących
C. szczającym
rzadziej szczącym
szczającym
rzadziej szczącym
szczającym
rzadziej szczącym
szczającym
rzadziej szczącym
B. szczających
rzadziej szczących
szczających
rzadziej szczących
szczających
rzadziej szczących
szczające
rzadziej szczące
N. szczającymi
rzadziej szczącymi
szczającymi
rzadziej szczącymi
szczającymi
rzadziej szczącymi
szczającymi
rzadziej szczącymi
Ms. szczających
rzadziej szczących
szczających
rzadziej szczących
szczających
rzadziej szczących
szczających
rzadziej szczących

odpowiednik aspektowy: naszczać

Składnia

bez ograniczeń + szczać +
na KOGO/CO

Frazeologizmy

ktoś sika pod wiatr
ktoś szcza pod wiatr
Data ostatniej modyfikacji: 03.04.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json