Chronologizacja
W postaci kleszcz
Pochodzenie
wsch. psł. *leščь < *leskjь 'leszcz'
Forma prasłowiańska związana z dźwiękonaśladowczym czasownikiem *leskati / *leščati 'klaskać, trzaskać, chlastać'; ponieważ występują także nazwy leszcza z nagłosową grupą spółgłoskową (por. st.pol. kleszcz), nie jest wykluczone, że wszystkie nazwy tej ryby należy sprowadzać do prapostaci *kleščь (od dźwiękonaśladowczego czasownika *kleskati) z uproszczeniem *kl- > l- (Bor)
1.a ryba
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt zwierzęta wodne
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | ryba |
Połączenia
- duży, ościsty leszcz
- leszcze i karasie, leszcze i karpie, leszcze i szczupaki; płotki i leszcze, okonie i leszcze
- złapać, złowić leszcza
Cytaty
|
Ościsty leszcz im większy, tym jest smaczniejszy, ale robi spustoszenie pośród małych ryb, dlatego się go boją i uciekają przed nim. źródło: NKJP: Hanna Kostyrko: Klechdy domowe, 1960 |
|
|
Tata mało udzielał się w tych dyskusjach: od świtu do późnego wieczoru spędzał dnie nad Drwęcą, zasadzając się na leszcze. źródło: NKJP: Mariusz Ziomecki: Lato nieśmiertelnych, 2002 |
|
|
Podstawą sukcesu w łowieniu dużych leszczy jest jak zwykle odpowiednio przygotowana zanęta, którą trzeba nęcić łowisko kilka dni przed łowieniem. źródło: NKJP: AG: Wędkowanie z Gazetą Poznańską, Gazeta Poznańska, 2001-07-25 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m2
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | leszcz |
leszcze |
|
| D. | leszcza |
leszczy rzadziej leszczów |
|
| C. | leszczowi |
leszczom |
|
| B. | leszcza |
leszcze |
|
| N. | leszczem |
leszczami |
|
| Ms. | leszczu |
leszczach |
|
| W. | leszczu |
leszcze |
1.b mięso
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy
Cytaty
|
Mężczyźni patrzą na rybę i z ulgą witają inicjatywę gospodyni, która przemienia ościstego leszcza w bielutkie filety, oprawia je jarzyną, po czym wraca do kuchni, unosząc na półmisku płaski kręgosłup jak memento postu. źródło: NKJP: Marian Pankowski: Fara na Pomorzu, 1997 |
|
|
Leszcz gotowany z chrzanem i jabłkami. źródło: Internet: opoka.org |
|
|
Strasznie dużo ości mają te leszcze. źródło: NKJP: Leon Pawlik: Ankara, 1998 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m2
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | leszcz |
leszcze |
|
| D. | leszcza |
leszczy rzadziej leszczów |
|
| C. | leszczowi |
leszczom |
|
| B. | leszcza |
leszcze |
|
| N. | leszczem |
leszczami |
|
| Ms. | leszczu |
leszczach |
|
| W. | leszczu |
leszcze |
2. nieważny
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia osób wchodzących w relacje międzyludzkie
Połączenia
- jakiś, zwykły leszcz
- być leszczem
Cytaty
|
Paweł i Sławek Jabłońscy ścigali się na torach cartingowych razem z.....Kubicą, kiedy ten był jeszcze zwykłym leszczem, a nie nadzieją F-1. źródło: NKJP: Andrzej Raciński: Wszystko zaczęło się od cartingu, Mazowieckie To i Owo, 2008-05-19 |
|
|
Od razu czujesz, że znalazłeś się w hermetycznym, dziwnym świecie. Widzisz, kto się liczy, a kto jest leszczem. źródło: NKJP: Ewa Winnicka: Bicepsem jestem, Polityka, 2001-04-21 |
|
|
Starsi pensjonariusze martwią się, że dla wielu nastolatków branie narkotyków to coś, co sprawia, że czują się lepsi od innych. - Nie bierzesz, to jesteś leszczem - opowiada jedna z dziewczyn. - Tak myślą ci najmłodsi. źródło: NKJP: Izabela Czuban: Nieszczęsny żywot ćpuna, Gazeta Wrocławska, 2001-06-26 |
|
|
Ostatecznie leszczom (tak często nazywa się pogardliwie drobnych akcjonariuszy) i tak udało się zadać wolne pytania przy okazji innych punktów porządku obrad. źródło: NKJP: Tomasz Prusek, Janusz Żurek: Walne w malinach, Gazeta Wyborcza, 1994-06-13 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m1
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | leszcz |
leszczowie |
ndepr |
| leszcze |
depr | ||
| D. | leszcza |
leszczy rzadziej leszczów |
|
| C. | leszczowi |
leszczom |
|
| B. | leszcza |
leszczy rzadziej leszczów |
|
| N. | leszczem |
leszczami |
|
| Ms. | leszczu |
leszczach |
|
| W. | leszczu |
leszczowie |
ndepr |
| leszcze |
depr |
3. bez umiejętności
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka określenia człowieka ze względu na jego działalność intelektualną
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | cienias |
Cytaty
|
- Kto jest pana idolem, może Tomasz Kuchar? źródło: NKJP: Juliusz Podolski: Kuchar jest leszczem, Gazeta Poznańska, 2004-04-09 |
|
|
Proponuję przed krytyką, nawet jeśli uważasz autorów za leszczy, sprawdzić, czy czasem tym leszczom nie udało się czegoś zgodnego z prawdą napisać. źródło: NKJP: Internet |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m1
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | leszcz |
leszczowie |
ndepr |
| leszcze |
depr | ||
| D. | leszcza |
leszczy rzadziej leszczów |
|
| C. | leszczowi |
leszczom |
|
| B. | leszcza |
leszczy rzadziej leszczów |
|
| N. | leszczem |
leszczami |
|
| Ms. | leszczu |
leszczach |
|
| W. | leszczu |
leszczowie |
ndepr |
| leszcze |
depr |
4. słaby
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia osób wchodzących w relacje międzyludzkie
Cytaty
|
Jeśli masz zamiar się bronić na ulicy, to tylko krav maga - choć oczywiście pewnie i niejednemu leszczowi byś wkopała. źródło: NKJP: Internet |
|
|
Chłopcy przyznali mu rację, a potem leszcz dostał łomot i stracił dwa zęby. Właściwie laluś powinien się cieszyć, że tylko dwa, nie będzie byle paniczyk z miasteczka obrażał Dębiej Góry. źródło: NKJP: Mariusz Kaszyński: Skarb w glinianym naczyniu, 2008 |
|
|
Klękam, chowając twarz w dłoniach jak frasobliwy, fachowo zrobiony w leszcza. źródło: NKJP: Sławomir Shuty: Zwał, 2004 |
|
|
- Zdobycie leszcza, bo tak nazywamy nowych klientów, to nie wszystko - wtrąca Jacek. - Masz jeszcze zaprzyjaźnić się z nim na tyle, by w imię tej zażyłości nie zrezygnował z polisy i podesłał ci innych. źródło: NKJP: Marzena Maciejczyk: Doradca ubezpieczeniowy albo jest twardy, albo idzie zamiatać ulice, Express Ilustrowany, 2002-02-01 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m1
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | leszcz |
leszczowie |
ndepr |
| leszcze |
depr | ||
| D. | leszcza |
leszczy rzadziej leszczów |
|
| C. | leszczowi |
leszczom |
|
| B. | leszcza |
leszczy rzadziej leszczów |
|
| N. | leszczem |
leszczami |
|
| Ms. | leszczu |
leszczach |
|
| W. | leszczu |
leszczowie |
ndepr |
| leszcze |
depr |