UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

pląsać

Chronologizacja

2 połowa XIV w., SStp

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. pląsam
pląsamy
2 os. pląsasz
pląsacie
3 os. pląsa
pląsają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. pląsałem
+(e)m pląsał
pląsałam
+(e)m pląsała
pląsałom
+(e)m pląsało
pląsaliśmy
+(e)śmy pląsali
pląsałyśmy
+(e)śmy pląsały
2 os. pląsałeś
+(e)ś pląsał
pląsałaś
+(e)ś pląsała
pląsałoś
+(e)ś pląsało
pląsaliście
+(e)ście pląsali
pląsałyście
+(e)ście pląsały
3 os. pląsał
pląsała
pląsało
pląsali
pląsały

bezosobnik: pląsano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę pląsał
będę pląsać
będę pląsała
będę pląsać
będę pląsało
będę pląsać
będziemy pląsali
będziemy pląsać
będziemy pląsały
będziemy pląsać
2 os. będziesz pląsał
będziesz pląsać
będziesz pląsała
będziesz pląsać
będziesz pląsało
będziesz pląsać
będziecie pląsali
będziecie pląsać
będziecie pląsały
będziecie pląsać
3 os. będzie pląsał
będzie pląsać
będzie pląsała
będzie pląsać
będzie pląsało
będzie pląsać
będą pląsali
będą pląsać
będą pląsały
będą pląsać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. pląsajmy
2 os. pląsaj
pląsajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. pląsałbym
bym pląsał
pląsałabym
bym pląsała
pląsałobym
bym pląsało
pląsalibyśmy
byśmy pląsali
pląsałybyśmy
byśmy pląsały
2 os. pląsałbyś
byś pląsał
pląsałabyś
byś pląsała
pląsałobyś
byś pląsało
pląsalibyście
byście pląsali
pląsałybyście
byście pląsały
3 os. pląsałby
by pląsał
pląsałaby
by pląsała
pląsałoby
by pląsało
pląsaliby
by pląsali
pląsałyby
by pląsały

bezosobnik: pląsano by

bezokolicznik: pląsać

imiesłów przysłówkowy współczesny: pląsając

gerundium: pląsanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. pląsanie
pląsania
D. pląsania
pląsań
C. pląsaniu
pląsaniom
B. pląsanie
pląsania
N. pląsaniem
pląsaniami
Ms. pląsaniu
pląsaniach
W. pląsanie
pląsania

imiesłów przymiotnikowy czynny: pląsający

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. pląsający
pląsający
pląsający
pląsające
pląsająca
D. pląsającego
pląsającego
pląsającego
pląsającego
pląsającej
C. pląsającemu
pląsającemu
pląsającemu
pląsającemu
pląsającej
B. pląsającego
pląsającego
pląsający
pląsające
pląsającą
N. pląsającym
pląsającym
pląsającym
pląsającym
pląsającą
Ms. pląsającym
pląsającym
pląsającym
pląsającym
pląsającej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. pląsający
pląsający
pląsające
pląsające
D. pląsających
pląsających
pląsających
pląsających
C. pląsającym
pląsającym
pląsającym
pląsającym
B. pląsających
pląsających
pląsających
pląsające
N. pląsającymi
pląsającymi
pląsającymi
pląsającymi
Ms. pląsających
pląsających
pląsających
pląsających

Pochodzenie

psł. *plęsati 'weselić się, wydawać okrzyki radości, skakać, tańczyć'

1. tańczyć

Definicja

tańczyć w sposób skoczny lub pozbawiony reguł

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka muzyka

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Czas wolny rozrywka

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  tańczyć

Połączenia

  • lud pląsał; pary; dzieci; osoby pląsały; dziewczyny, dziewuszki, pasterze pląsają
  • pląsać poloneza, rocka, menuety, tańce (angielskie,...); taniec (duchów,...)
  • pląsać z dziewczynami; z młodzieżą
  • pląsać na sali (gimnastycznej,...); na parkiecie; na łące
  • pląsać po ogrodzie
  • pląsać dookoła stołu
  • pląsać przy ognisku
  • pląsać przy muzyce
  • pląsać w rytm, w takt (muzyki,...)
  • pląsać z wdziękiem
  • pląsać solo; boso
  • zacząć/zaczynać; przestać pląsać
  • pląsać i śpiewać; podrygiwać i pląsać; tańczyć i pląsać; tupać, pląsać; weselić się, pląsać

Cytaty

W sylwestrową noc z wdziękiem pląsa poloneza w pierwszej parze.

źródło: NKJP: Ewa Szczecińska: Proboszcz ubogich i bezdomnych, Gazeta Wrocławska, 2002-10-12

Pląsał z dziewczynami piętnaście minut, a kiedy porzuciły go wreszcie, ubierał się w obecności stu osób, bez najmniejszego zażenowania, zawiązując na końcu krawat.

źródło: NKJP: Andrzej Makowiecki: Spatifie, wróć!, Express Ilustrowany, 2002-02-18

Na parterze Iwoniczanki urządzono knajpę z dansingiem, gdzie umundurowani tancerze pląsali z umundurowanymi pielęgniarkami.

źródło: NKJP: Ryszard Sługocki: Na przekór i na bakier, 2008

Didżejowi chyba ktoś powiedział, żeby zrobił przerwę, bo ogłasza to przez mikrofon. Dziewczyny jeszcze chwilę pląsają, ale wreszcie schodzą.

źródło: NKJP: Marek Kochan: Ballada o dobrym dresiarzu, 2005

[...] Nagle cała dzielnica zaczęła pląsać, podrygiwać, bawić się w samo najgorsze, najgorętsze, mordercze południe.

źródło: NKJP: Ryszard Kapuściński: Heban, 2004

Składnia

bez ograniczeń + pląsać +
(CO) + (z KIM)

2. ruszać się

Definicja

poruszać się lekko, chaotycznie, chwiejnie, jak w tańcu

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek

Połączenia

  • deszcz, strumień; wzrok pląsał; smuga (światła,...) pląsała; oczy; światełka pląsały; dym; szum (fal,...); plama pląsa; nogi; cienie pląsają
  • pląsać po polanach, po trawnikach, po plaży
  • pląsać po klawiszach; po dachu; po ekranie
  • pląsać na morzu
  • pląsać w kominie
  • pląsać ze szczęścia
  • pląsać wesoło
  • zacząć/zaczynać pląsać
  • brykać, pląsać; skakać i pląsać; szczebiotać i pląsać; wariować i pląsać

Cytaty

[...] Pojął, że słoneczna plama pląsa nie tylko po rzeźbionej belce, ale również po jego twarzy, że blask sączy się przez szpary w żaluzjach z maty.

źródło: NKJP: Marta Tomaszewska: Serpente w raju, 2001

Nie udało się przekonująco pokazać atmosfery więzienia: torturowani w jednej scenie więźniowie, w drugiej jakby nigdy nic pląsają po spacerniaku.

źródło: NKJP: Roman Pawłowski: Anglojęzyczne musicale na naszych scenach, Gazeta Wyborcza, 1997-12-05

Woda pluskała o boki karoserii, deszcz pląsał po dachu.

źródło: NKJP: Olgierd Budrewicz: Piekło w kolorach, 1997

W takich gajach pląsały niegdyś nimfy i fauny.

źródło: NKJP: Maria Dąbrowska: Dzienniki, tom 3, cz 1, 2009

Pani Bożenka zachowywała się jednak jakoś dziwnie, pląsając po trawnikach i zrywając stokrotki.

źródło: NKJP: Marcin Pałasz: Dziwne przypadki Ferdynanda Szkodnika, 2010

Składnia

bez ograniczeń + pląsać +
GDZIE
Data ostatniej modyfikacji: 14.07.2016
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj