Chronologizacja
Odmiana
część mowy: przymiotnik
Stopień równy
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | luterański |
luterański |
luterański |
luterańskie |
luterańska |
| D. | luterańskiego |
luterańskiego |
luterańskiego |
luterańskiego |
luterańskiej |
| C. | luterańskiemu |
luterańskiemu |
luterańskiemu |
luterańskiemu |
luterańskiej |
| B. | luterańskiego |
luterańskiego |
luterański |
luterańskie |
luterańską |
| N. | luterańskim |
luterańskim |
luterańskim |
luterańskim |
luterańską |
| Ms. | luterańskim |
luterańskim |
luterańskim |
luterańskim |
luterańskiej |
| W. | luterański |
luterański |
luterański |
luterańskie |
luterańska |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | luterańscy |
luterańscy |
luterańskie |
luterańskie |
| D. | luterańskich |
luterańskich |
luterańskich |
luterańskich |
| C. | luterańskim |
luterańskim |
luterańskim |
luterańskim |
| B. | luterańskich |
luterańskich |
luterańskich |
luterańskie |
| N. | luterańskimi |
luterańskimi |
luterańskimi |
luterańskimi |
| Ms. | luterańskich |
luterańskich |
luterańskich |
luterańskich |
| W. | luterańscy |
luterańscy |
luterańskie |
luterańskie |
Pochodzenie
Od: luteranin
1. związany z luteraninem
Definicja
Cytaty
1.a Kościół
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół osoby związane z religią i kościołem
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół wyznania: zasady i prawdy wiary
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | luterski | |
| hiperonimy: | protestancki |
Połączenia
- luterańska parafia, społeczność
Cytaty
|
Na Węgrzech zlikwidowano szkoły wyznaniowe, nacjonalizując majątek kościołów. Kościoły: kalwiński (22% wiernych) i luterański (5,2%) decyzję zaakceptowały. źródło: NKJP: Teresa Torańska: Oni, 1985 |
|
|
Polską mowę słychać było w owym czasie w całej dolinie Odry, łącznie z Dolnym Śląskiem, a luterańskie parafie w okolicach Wrocławia były w połowie polskie. źródło: NKJP: Jerzy Surdykowski: Duch Rzeczypospolitej, 1989 |
|
|
Bp Paweł Anweiler, zwierzchnik największej w Polsce luterańskiej diecezji cieszyńskiej, powiedział jedynie, że obecny prezydent podobno cieszy się poparciem na Śląsku Cieszyńskim. źródło: NKJP: Jak mniejszości wyznaniowe zagłosują 19 listopada?, Gazeta Wyborcza, 1995-11-17 |
|
|
Więc ten sukces niepozornego chłopca z Wisły, uważa Krop, owoc cichej, ciężkiej roboty jego, jego wujka i jeszcze kilku upartych ludzi, za którą kilka lat temu nikt by pięciu groszy nie dał, być może sprawi, że ludność luterańska Wisły podniesie głowę. źródło: NKJP: Ewa Winnicka: Wisła pod niebiosa, Polityka, nr 2290, 2001-03-24 |
1.b pastor
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół osoby związane z religią i kościołem
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | luterski | |
| hiperonimy: | protestancki |
Połączenia
- luterański pastor
Cytaty
|
Trudno też porównać losy schwytanych na Wyspach Brytyjskich jezuitów do losów pastorów luterańskich z Niemiec, którym na terenie Rzeczypospolitej nic nie groziło. źródło: NKJP: Janusz Tazbir: Silva rerum historicarum, 2002 |
|
|
Odbudowę zarówno gospodarczą jak i społeczno-demograficzną ułatwiła Promnicom śląska reakcja katolicka w XVII wieku, gdy ze względu na prześladowania religijne napływali tu ze Śląska, zwłaszcza z księstwa żagańskiego, chłopi i rzemieślnicy luterańscy. źródło: NKJP: Witold Piwoński: Żarskie państwo stanowe 1558-1765, Kronika Ziemi Żarskiej, nr 1, 1998 |
|
|
Tymczasem przed wiekami na uroczystym przeniesieniu zwłok luterańskiej księżniczki z Brodnicy (gdzie zmarła w 1625 r.) do świątyni tegoż wyznania w Toruniu (obecnie kościół Najświętszej Marii Panny) zjawili się wyłącznie różnowiercy. źródło: NKJP: Janusz Tazbir: Łyżka dziegciu w ekumenicznym miodzie, Gazeta Wyborcza, 1995-11-04 |
|
|
Aby zniechęcić luterańskiego kapłana do odprawiania nabożeństw, jego przeciwnicy posunęli się do... podpiłowania ambony! źródło: NKJP: Internet |
1.c cmentarz
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół osoby związane z religią i kościołem
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | luterski | |
| hiperonimy: | protestancki |
Połączenia
- luterański zbór; luterańska świątynia
Cytaty
|
Sławę zdobyły sobie luterańskie gimnazja w Toruniu i Gdańsku, kalwińskie w Pińczowie, Kiejdanach i Słucku, ariańska szkoła w Rakowie czy prowadzona przez braci czeskich w Lesznie. źródło: NKJP: Andrzej Chwalba (red.): Obyczaje w Polsce : od średniowiecza do czasów współczesnych: praca zbiorowa, 2004 |
|
|
Kościół parafialny, zbudowany w 1620 jako zbór luterański w formach jeszcze gotyckich z fundacji Łukasza Górki, przebudowany 1843–45, poszerzony o nawy boczne 1912–13. źródło: NKJP: Włodzimierz Łęcki: Wielkopolska: przewodnik, 1989 |
|
|
Kontrreformacja ignoruje te oskarżenia; nie naśladuje surowości kalwińskich, luterańskich świątyń, ich powściągliwej liturgii. źródło: NKJP: Andrzej Osęka: Blask żywotów świętych, Gazeta Wyborcza, 1995-11-17 |
|
|
Zgodnie z jego ostatnią wolą na jego grobie na wrocławskim cmentarzu luterańskim zamiast marmurowej płyty posadzono okazały krzak, aby mogły tu przesiadywać ptaki i śpiewać mu pieśń o miłości, rozkoszy, radości i cierpieniu. źródło: NKJP: Internet |
1.d dzielnica
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół osoby związane z religią i kościołem
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | luterski | |
| hiperonimy: | protestancki |
Cytaty
|
Studia na obcych uniwersytetach, liczne kontakty zagraniczne Polaków oraz bliskość luterańskich Prus Książęcych spowodowały, że reformacja dotarła także do Polski i Wielkiego Księstwa Litewskiego. źródło: NKJP: Alicja Dybkowska, Jan Żaryn, Małgorzata Żaryn: Polskie dzieje od czasów najdawniejszych do współczesności, 1994 |
|
|
W 1654 roku wybuchła wojna z również prawosławną Rosją, w rok później na Rzeczpospolitą spadł najazd luterańskiej Szwecji, której przyszły z pomocą wojska dwóch innych państw protestanckich, mianowicie Prus Książęcych oraz Siedmiogrodu. źródło: NKJP: Janusz Tazbir: Silva rerum historicarum, 2002 |
|
|
Odmiennie wyglądała w XVI-XVIII w. organizacja opieki społecznej w luterańskich miastach Prus Królewskich. źródło: NKJP: Urszula Augustyniak: Historia Polski 1572-1795, 2008 |
2. związany z luteranizmem
Definicja
Cytaty
2.a religia
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół wyznania: zasady i prawdy wiary
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | luterski | |
| hiperonimy: | protestancki |
Połączenia
- wyznanie luterańskie
Cytaty
|
W 1525 roku wielki mistrz Albrecht Hohenzollern, po kolejnej nieudanej wojnie z Polską i przyjęciu wyznania luterańskiego, zawarł traktat z królem Rzeczypospolitej Zygmuntem I Starym o przekształceniu Zakonu w państwo świeckie i złożył mu hołd jako książę lenny. źródło: NKJP: Jerzy Surdykowski: Duch Rzeczypospolitej, 1989 |
|
|
Wrócił do Wrocławia, gdzie - ku zaskoczeniu krewnych, przyjaciół i znajomych - Johannes zerwał z wiarą luterańską i przyjął katolicki chrzest. źródło: NKJP: Henryk Waniek: Opis podróży mistycznej z Oświęcimia do Zgorzelca 1257-1957, 1996 |
|
|
Początkowo [tzw. rewolucja miast] była związana ściśle z ruchem luterańskim, potem się uniezależniła i poszła własną drogą rozwoju, wydając własnych przywódców. źródło: NKJP: Daniel Olszewski: Dzieje chrześcijaństwa w zarysie, 1996 |
|
|
W jej państwie miejscową ludność obowiązywała religia luterańska i to wyznanie przyjęli mieszkańcy Wisły. źródło: NKJP: Beata Radecka: Wycieczka na weekend. Beskidy, Gazeta Wyborcza, 1999-03-13 |
2.b teolog
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół wyznania: zasady i prawdy wiary
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | luterski | |
| hiperonimy: | protestancki |
Cytaty
|
Kardynał znajdował przyjemność w wypowiedziach najuczeńszych spośród nich i mnie także bardzo polubił, gdyż w przerwach pomiędzy daniami wykładałem biskupom owym nie tylko zagadnienia filozoficzne, lecz również tezy luterańskie, ukrywając jednak tymczasem moją życzliwość dla Lutra. źródło: NKJP: Marek Borucki: Polacy w Rzymie: od czasów Mieszka I do Jana Pawła II, 1995 |
|
|
Tym sposobem poniekąd przygotował wystąpienie Lutra, choć później odżegnywał się od luterańskiej teologii, przede wszystkim od reformacyjnej koncepcji łaski. źródło: NKJP: Jerzy Ziomek: Renesans, 1973 |
|
|
Z jego inicjatywy w 1645 r. odbyło się kolokwium toruńskie - spotkanie teologów katolickich, luterańskich i kalwińskich, któremu przewodniczył kanclerz Jerzy Ossoliński. źródło: NKJP: Alicja Dybkowska, Jan Żaryn, Małgorzata Żaryn: Polskie dzieje od czasów najdawniejszych do współczesności, 1994 |
|
|
Przez swój indywidualizm i biblijną duchowość przypominają oni zarówno reformę luterańską, jak i niderlandzką devotio moderna XV w. źródło: NKJP: Daniel Olszewski: Dzieje chrześcijaństwa w zarysie, 1996 |
2.c dom
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół wyznania: zasady i prawdy wiary
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | luterski | |
| hiperonimy: | protestancki |
Połączenia
- luterański dom; luterańska rodzina
Cytaty
|
Czy to ten sam Huber, który przed laty porzucił zacną luterańską rodzinę i zwiał od swego ojca, gimnazjalnego belfra z małego miasteczka, żeby wstąpić na Akademię? źródło: NKJP: Włodzimierz Kowalewski: Powrót do Breitenheide, 1998 |
|
|
[...] wychowywała się w domu luterańskim, ale nie była wierząca. źródło: NKJP: Adam Szostkiewicz: Nowa przyzwoitość, Polityka, nr 43 (2728), 2009-10-24 |
2.d etyka
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół wyznania: zasady i prawdy wiary
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | luterski | |
| hiperonimy: | protestancki |
Cytaty
|
Z zachwytem i lękiem przyjęto to dzieło, które w jakiś czas potem pomówione zostało przez inkwizycję o rodowód luterański. źródło: NKJP: Jerzy Ziomek: Renesans, 1973 |
|
|
Ich akcja misyjna bazowała wyłącznie na grupie ewangelików łódzkich, bliska im była luterańska doktryna teologiczna, mieli podobne praktyki religijne oraz motywy działania ewangelicznego. źródło: NKJP: Marek Budziarek: Świątynie Łodzi, 2005 |
2.e obrządek
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół wyznania: zasady i prawdy wiary
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | luterski | |
| hiperonimy: | protestancki |
Połączenia
- luterańskie nabożeństwo
Cytaty
|
Mam także licencję pastorską, certyfikat A8ź po studium w Kopenhadze, za godzinę będę sprawował nabożeństwo luterańskie. źródło: NKJP: Włodzimierz Kowalewski: Bóg zapłacz!, 2000 |
|
|
Obrządek luterański przyznał ważne miejsce wspólnym, wielogłosowym śpiewom wiernych w kościele i fakt ten bardzo dodatnio wpłynął na ogólny poziom kultury muzycznej społeczeństwa. źródło: NKJP: Internet |
|
|
Uderzający jakiś głęboki konserwatyzm luterański. źródło: NKJP: Aleksander Wat: Mój wiek: pamiętnik mówiony, 1967 |