UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

luzak

Chronologizacja

1787, "Diariusz przyjazdu najjaśniejszego Stanisława Augusta króla polskiego [...]", 1787.
1791, SL
1806, Bańk

Pochodzenie

Od: luz

1. osoba beztroska

Definicja

pot. 
człowiek, który zachowuje się przesadnie swobodnie i beztrosko

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka określenia człowieka ze względu na jego usposobienie

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Cytaty

Jestem luzakiem, który lubi dżinsy, unika fryzjera.

źródło: NKJP: Paweł Wrabec: Ja tu jeszcze wrócę, Polityka, nr 2682, 2008-11-29

Na co dzień najbardziej apodyktyczna osoba w firmie, dziś stara się zachowywać jak luzak.

źródło: NKJP: Śledzik z szefem czy kumplami z biura?, Dlaczego?, 2009-08-28

Nieoczekiwane półroczne wakacje podzieliły maturzystów na luzaków i cierpiętników. Po ostatnim dzwonku w szkole luzacy wyjechali i nie przejmują się wynikami egzaminów.

źródło: NKJP: Marcin Kołodziejczyk: Pół roku wakacji, Polityka, nr 2508, 2005-06-18

Rozparty na krześle, w ciemnym kaszkiecie, skórzanym płaszczu, Marcin sprawia wrażenie luzaka, ale widać i słychać, jak bardzo zależy mu na tym, co robi.

źródło: NKJP: Katarzyna Kaczorowska: Czas na idola, Gazeta Wrocławska, 2002-05-02

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. luzak
luzacy
ndepr
luzaki
depr
D. luzaka
luzaków
C. luzakowi
luzakom
B. luzaka
luzaków
N. luzakiem
luzakami
Ms. luzaku
luzakach
W. luzaku
luzacy
ndepr
luzaki
depr

2. pracownik

Definicja

pot. 
ktoś, kto nie jest zawodowo zobowiązany do czegoś lub związany z czymś

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca organizacja i hierarchia w pracy, stosunki służbowe

Cytaty

Każdy jest zajęty swoją pracą. U nas nie ma luzaków.

źródło: NKJP: Zakłócenie równowagi, Dziennik Polski, 1998-07-10

Inwestor nie będzie zainteresowany wykazywaniem swych prawdziwych dochodów. Będzie po prostu zlecał pewne prace góralom i innym luzakom, którzy to zrobią bez rachunku, bez VAT.

źródło: NKJP: Dyskusja o ulgach budowlanych w nowym systemie podatkowym, Gazeta Wyborcza, 1996-11-12

Błąka się po okolicy. Taki luzak chodzący po wsiach.

źródło: NKJP: Edmund Szczesiak: Jasnowidz zdradza swoje najtajniejsze sekrety, Wieczór Wybrzeża, 2000-04-11

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. luzak
luzaki
D. luzaka
luzaków
C. luzakowi
luzakom
B. luzaka
luzaki
N. luzakiem
luzakami
Ms. luzaku
luzakach
W. luzaku
luzaki

3. koń

Definicja

niezaprzężony koń, który idzie obok jeźdźców lub zaprzęgu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt zwierzęta domowe i hodowlane

Cytaty

Na widok luzaka Ciri poczuła, że robi się jej nagle gorąco, choć dzień był bardzo chłodny. Była to jej własna dereszka, wciąż nosząca jej własny rząd i siodło.

źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Wieża Jaskółki, 1997

Asse i Reef zamykali pochód, ciągnąc luzaki, niechybnie zrabowane i przyprowadzone na sprzedaż.

źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Chrzest ognia, 1996

Razem z dwoma wyprzęgniętymi z wozu luzakami przywiązali je do poprzecznej żerdki obok szopy.

źródło: NKJP: Alfred Szklarski: Tajemnicza wyprawa Tomka, 1963

Puścił linkę, na której wiódł pozostałe luzaki, i ruszył z kopyta.

źródło: NKJP: Iwona Surmik: Talizman złotego smoka, 2002

Mieli oni konie pociągowe, wozy, sprzęt obozowy, luzaki, pachołków i czeladź (poddanych lub drobną szlachtę).

źródło: NKJP: Urszula Augustyniak: Historia Polski 1572-1795, 2008

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. luzak
luzaki
D. luzaka
luzaków
C. luzakowi
luzakom
B. luzaka
luzaki
N. luzakiem
luzakami
Ms. luzaku
luzakach
W. luzaku
luzaki

4. pomocnik

Definicja

jeźdź. 
osoba, która pomaga przy obsłudze koni i zaprzęgu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt hodowla i opieka nad zwierzętami; człowiek wobec zwierząt

Cytaty

Doprowadzić konia na start może osoba towarzysząca, tzn. luzak, ale luzak ten nie może mieć przy sobie bata ani go używać.

źródło: NKJP: Kumotersko Gońba, Tygodnik Podhalański, nr 3, 2000

O parę kroków od nas, przy sznurowych koniowiązach, luzacy czyścili wynędzniałe chabety, wytrzepując zgrzebła o drzewa z odgłosem podobnym do kucia dzięciołów.

źródło: NKJP: Jan Józef Szczepański: Polska jesień, 1955

Nie dziwota: wyjeżdżając z Siedlec po dłuższym popasie, zauważył, że obie dyszlowe kobyły, piękne, bułane tureckie kobyły, zostały ochwacone na zadnie nogi! Luzacy i woźnica, gałgany, nie wytarli słomą albo napoili je za prędko...

źródło: NKJP: Zofia Kossak: Błogosławiona wina, 1953

Kawalerzyści są ubezpieczeni, przejazd uzgodniony z Urzędem Miasta, policją i strażą miejską. Do każdego konia przypisany jest jeden luzak odpowiedzialny za złapanie zwierzęcia, gdyby ułan spadł.

źródło: NKJP: Rafał Kamieński: Miłość do koni, Gazeta Krakowska, 2007-04-14

Wiadomo już, że Marek będzie powoził, Jarek siądzie z tyłu jako luzak, który balansuje ciałem.

źródło: NKJP: Katarzyna Jedynak: Nogi za długie, Słowo Polskie Gazeta Wrocławska, 2005-02-01

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. luzak
luzacy
ndepr
luzaki
depr
D. luzaka
luzaków
C. luzakowi
luzakom
B. luzaka
luzaków
N. luzakiem
luzakami
Ms. luzaku
luzakach
W. luzaku
luzacy
ndepr
luzaki
depr

Frazeologizmy

na luzaku
Data ostatniej modyfikacji: 16.01.2017
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json