Chronologizacja
Odmiana
część mowy: przymiotnik
Stopień równy
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | prometejski |
prometejski |
prometejski |
prometejskie |
prometejska |
| D. | prometejskiego |
prometejskiego |
prometejskiego |
prometejskiego |
prometejskiej |
| C. | prometejskiemu |
prometejskiemu |
prometejskiemu |
prometejskiemu |
prometejskiej |
| B. | prometejskiego |
prometejskiego |
prometejski |
prometejskie |
prometejską |
| N. | prometejskim |
prometejskim |
prometejskim |
prometejskim |
prometejską |
| Ms. | prometejskim |
prometejskim |
prometejskim |
prometejskim |
prometejskiej |
| W. | prometejski |
prometejski |
prometejski |
prometejskie |
prometejska |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | prometejscy |
prometejscy |
prometejskie |
prometejskie |
| D. | prometejskich |
prometejskich |
prometejskich |
prometejskich |
| C. | prometejskim |
prometejskim |
prometejskim |
prometejskim |
| B. | prometejskich |
prometejskich |
prometejskich |
prometejskie |
| N. | prometejskimi |
prometejskimi |
prometejskimi |
prometejskimi |
| Ms. | prometejskich |
prometejskich |
prometejskich |
prometejskich |
| W. | prometejscy |
prometejscy |
prometejskie |
prometejskie |
1. związany z prometeizmem - postawą moralną
Definicja
Cytaty
1.a bohater
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | prometeiczny, prometeistyczny, prometeuszowy |
Cytaty
|
Od XIX wieku coraz większą rolę zaczęły odgrywać utopie technologiczne, przeradzające się łatwo w antyutopie. Zakładały możliwość radykalnej zmiany świata za pomocą nauki i techniki, za sprawą genialnych uczonych samotników i prometejskich romantyków [...]. źródło: NKJP: Jan Pieszczachowicz: Koniec wieku: szkice o literaturze, 1994 |
|
|
Wedle oceny Górskiego, Mickiewicz - prometejski bohater - nosi w sobie jednak dwoistość moralną. źródło: NKJP: Krystyna Ratajska: Neomesjanistyczni spadkobiercy Mickiewicza, 1998 |
1.b czyn
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | prometeiczny, prometeistyczny, prometeuszowy |
Cytaty
|
[...] rewolucje zdarzać się mogą, o ile istnieje wystarczająco liczna i zdeterminowana grupa ludzi kierujących się prometejskimi ideałami [...]. źródło: NKJP: Wojciech Giełżyński: Inne światy, inne drogi, 2006 |
|
|
Głosił on ideologię i etykę czynu. Rozumianą, oczywiście, bardzo różnie, realizowaną poprzez czyn prometejski, rewolucyjny, poprzez pracę wreszcie. źródło: NKJP: Jan Zdzisław Brudnicki: Etyka czynu w prozie polskiej, Miesięcznik Literacki nr 3, 1970 |
2. związany z prometeizmem - ruchem politycznym
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa stosunki międzynarodowe
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | prometeistyczny |
Cytaty
|
Endecy odrzucają program prometejski, to znaczy uważają, że nie istnieje żaden związek przyczynowy pomiędzy polską polityką wschodnią a wyzwoleniem Ukrainy, Białorusi czy Litwy. źródło: NKJP: Juliusz Mieroszewski: Finał klasycznej Europy, 1997 |
|
|
Miał wizję prometejską - federacji ze wschodnimi sąsiadami, którzy odgradzaliby Polskę od Rosji. źródło: NKJP: Artur Domosławski: Romantyk Piłsudski, Gazeta Wyborcza, 1997-11-10 |
|
|
Polscy działacze prometejscy, formułując na początku lat dwudziestych program polityki wschodniej, wychodzili z przeświadczenia, że we wzajemnym poszanowaniu suwerenności polityczno-państwowej i konieczności wspólnej obrony przed „agresją imperializmu rosyjskiego” mieści się realny interes polityczny państw i narodów wspierających ruch prometejski - z Polską na czele. źródło: NKJP: Internet |
3. związany z Prometeuszem
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja wierzenia i przesądy
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka literatura
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | prometeuszowy |
Cytaty
|
Ogień prometejski kojarzył się już zawsze z iskrą bogów, natchnieniem, heroiczną odwagą, siłą twórczą. źródło: NKJP: Andrzej Szczeklik: Kore: o chorych, chorobach i poszukiwaniu duszy medycyny, 2007 |
|
|
Stworzony na podobieństwo Boga, mający w sobie odblask swego boskiego pochodzenia człowiek oddaje się w niewolę i władztwo Lucyfera, zafascynowany jego prometejską buntowniczością [...]. źródło: NKJP: Artur Hutnikiewicz: Młoda Polska, 1994 |
|
|
Czemu nie chwalić Ewy za odwagę, za gest prometejski? Prometeusz wykradł bogom ogień dla ludzi, poniósł okrutną karę, ale ludzie składają mu hołd. Co w tym złego, że Ewa chciała wykraść zazdrośnie strzeżone Boskie Tajemnice? źródło: NKJP: Adam Szostkiewicz: Ewa czyli milczenie kobiet, Polityka, 2001-12-22 |