UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

jajowy

Chronologizacja

1534, SPXVI

Odmiana

część mowy: przymiotnik


Stopień równy

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. jajowy
jajowy
jajowy
jajowe
jajowa
D. jajowego
jajowego
jajowego
jajowego
jajowej
C. jajowemu
jajowemu
jajowemu
jajowemu
jajowej
B. jajowego
jajowego
jajowy
jajowe
jajową
N. jajowym
jajowym
jajowym
jajowym
jajową
Ms. jajowym
jajowym
jajowym
jajowym
jajowej
W. jajowy
jajowy
jajowy
jajowe
jajowa
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. jajowi
jajowi
jajowe
jajowe
D. jajowych
jajowych
jajowych
jajowych
C. jajowym
jajowym
jajowym
jajowym
B. jajowych
jajowych
jajowych
jajowe
N. jajowymi
jajowymi
jajowymi
jajowymi
Ms. jajowych
jajowych
jajowych
jajowych
W. jajowi
jajowi
jajowe
jajowe

Pochodzenie

Zob. jajo

1. związany z jajem - ptaków

Definicja

związany z jajem - komórką rozrodczą, otoczoną wapienną skorupką, zawierającą białko i żółtko, wytwarzaną przez samice ptaków lub gadów, z której wylęga się młode

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt budowa i funkcjonowanie organizmów zwierzęcych

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt ptaki

Cytaty

Zbiory tworzą jajka różnej wielkości [...]. Nie brakuje minijajeczek i jajowego giganta – czyli jaja strusiego.

źródło: NKJP: Agata Markowicz: Wariacje na temat jaj, Trybuna Śląska, 2002-03-29

Niekiedy po zniesieniu pierwszego jaja samica jest tak osłabiona, że nie ma siły stać na nogach (hodowcy mówią wtedy, że zapada na nogi). Tymczasem przy diecie ubogiej w wapń organizm samicy gwałtownie pozbywa się tego pierwiastka przy formowaniu skorupki jajowej.

źródło: Internet: romario07.republika.pl

2. związany z jajem - muchy

Definicja

związany z jajem - niewielką komórką rozrodczą składaną przez owady, ryby i inne zwierzęta jajorodne, z której wykluwa się potomek

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt budowa i funkcjonowanie organizmów zwierzęcych

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt owady

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt zwierzęta wodne

Połączenia

  • złoże jajowe

Cytaty

Cały 20-dniowy rozwój odbywa się w obrębie jajowych osłonek; w efekcie rodzą się małe żabki.

źródło: NKJP: Marek Żabka: Kochanie, połknąłem dzieciaki, Wiedza i Życie, nr 5, 2001

Tasiemce produkują w ciągu życia bardzo dużo jaj, nawet do wielu tysięcy. Skomplikowane otoczki jajowe chronią onkosferę przed niesprzyjającymi czynnikami środowiska zewnętrznego.

źródło: NKJP: Teresa Pojmańska, Danuta Cielecka: Tasiemce (Cestoda) związane ze środowiskiem wodnym: (ze 172 rysunkami w tekście), 2001

Leśnicy na Litwie przyjęli metodę określania zagrożenia lasu na podstawie liczby znajdowanych złóż jajowych, liczebności gąsienic, motyli oraz poczwarek [...].

źródło: NKJP: Jacek Stocki: Jak Litwini prognozują brudnicę mniszkę? Las Polski, 2009-05-01

Samica składa jaja w kokonie jajowym pomiędzy liśćmi, które łączy z sobą nicią.

źródło: NKJP: Internet

Rozwój jaja trwa ok. 2-4 tygodnie, w zależności od temperatury. Z jaj wylęgają się larwy pierwszego stadium (larvula), które czasowo mogą przebywać w galaretowatej osłonce pakietu jajowego (także poza środowiskiem wodnym).

źródło: NKJP: Internet

3. związany z jajem - do jedzenia

Definicja

związany z jajami ptaków domowych wykorzystywanymi do przyrządzania potraw

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy

Relacje znaczeniowe

synonimy:  jajczany, jajeczny, jajkowy

Cytaty

Z żółtek robi się jajecznik, czyli likier jajowy (ajerkoniak).

źródło: NKJP: Ryszard Pala: Jajko Kolumba, Czas Ostrzeszowski, nr 200715, 2007

Na początku lat 90. firma koncentrowała się na imporcie. Jednym z produktów, który chcieli sprowadzać, był proszek jajowy. Próbowali sprzedać go malborskiej fabryce makaronów [...].

źródło: NKJP: (AMG): Jajami zajmują się na okrągło, Dziennik Bałtycki, 2004-04-09

Wyhodowaliśmy salmonellę w budyniu, była ona także w proszku do wyrobu pączków i masie jajowej.

źródło: NKJP: Zakazane stłuczki, Dziennik Polski, 1999-02-11

Dzięki unikalnej zdolności składników żółtka do tworzenia trwałych, wodoodpornych spoin, malowidła wykonane temperą jajową są szczególnie odporne na upływ czasu.

źródło: NKJP: Internet

4. związany z jajem - niezapłodnioną komórką

Definicja

związany z jajem - żeńską komórką rozrodczą wytwarzaną w organizmie samicy ssaków, która po połączeniu z męską może rozwinąć się w nowy organizm

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego części ciała, elementy i substancje składowe

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt budowa i funkcjonowanie organizmów zwierzęcych

Połączenia

  • komórka jajowa

Cytaty

Po zapłodnieniu komórki jajowej następuje łączenie się chromosomów z gamet ojca i matki (tzn. z plemnika i z komórki jajowej), zarodek następnie dzieli się na dwie części, później na cztery, na osiem itd.

źródło: NKJP: Damian Strączek (red.): Klonowanie / na podst. rozmów z Haliną Krzanowską i Marianem Tischnerem, 1998

Po zapłodnieniu jaja pęcznieją osłonki jajowe, napinają się i uzyskują wyższą wytrzymałość mechaniczną, a ich warstwa zewnętrzna staje się silnie kleista.

źródło: NKJP: Internet

Data ostatniej modyfikacji: 22.03.2017
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json