UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

łoza

Chronologizacja

1232, Leszek Bednarczuk, Początki i pogranicza polszczyzny, 2018

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. łoza
 łozy
D. łozy
 łóz
C. łozie
 łozom
B. łozę
 łozy
N. łozą
 łozami
Ms. łozie
 łozach
W. łozo
 łozy

Pochodzenie

psł. *loza 'giętki pręt, pęd, witka, gałązka'

1.a krzew

Definicja

krzew występujący w Polsce na wilgotnym podłożu, rozrastający się szeroko, do wysokości ok. 5 metrów

Noty o użyciu

Lp używana również w znaczeniu lm.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin drzewa i krzewy

Relacje znaczeniowe

synonimy:  łozina
hiperonimy:  krzew

Cytaty

Jako ostoję obiera miejsca zarośnięte łozą, trzciną, jeżynami, maliniakiem lub wysokimi trawami - zawsze jednak w pobliżu wody.

źródło: NKJP: Stanisław Godlewski: Vademecum myśliwego, 1955

Myśliwy chował się w łozach i czekał na zwabionego wołaniem kaczki kaczora.

źródło: NKJP: Irena Domańska-Kubiak: Zakątek pamięci: życie w XIX-wiecznych dworkach kresowych, 2004

Ludzie i zwierzęta, domy i drzewa, rzeka i las, skrzypiące okiennice, groble porośnięte łozami, pasieki w słońcu, omszałe parkany, kamienie przydrożne, krzyże i uchylone furtki, wszystko to łączyło się i skupiało w jednej migawce rozświetlającej moją pamięć.

źródło: NKJP: Witold Zalewski: Pożegnanie twierdzy, 2000

Od młyna pokonaliśmy kilkanaście zakrętów z silnym prądem i nisko rosnącymi łozami.

źródło: NKJP: Ryszard August: Nida rzeka zakręcona, 2007

1.b witka

Definicja

witka łozy - krzewu

Noty o użyciu

Lp używana również w znaczeniu lm.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin drzewa i krzewy

Relacje znaczeniowe

synonimy:  łozina
hiperonimy:  witka

Cytaty

Paliło się w piecu łozą zbieraną latem nad jeziorem i suszonym wtedy na słońcu krowim łajnem, zwanym kiziakiem.

źródło: NKJP: Iwona Ptasińska: Czas bezpowrotnie straconego dzieciństwa, Dziennik Bałtycki, 2006-11-24

Na ulicy widać rybaczki dźwigające na plecach wielkie, z łozy plecione, kosze.

źródło: NKJP: Beata Jajkowska: Kiedyś było tu letnisko, Dziennik Bałtycki, 2007-07-13

Na zewnątrz ekspozycję okalał obrośnięty chmielem płot z łozy (tyn), na którym zawieszony był rybacki więcierz.

źródło: Internet: informacja.wlodawa.pl

Po powrocie z cerkwi [...] dzieci i młodzież biły się wierzbowymi łozami.

źródło: Internet: przegladprawoslawny.pl

2. pęd

Definicja

środ. 
jednoroczny, zdrewniały pęd winorośli

Noty o użyciu

Lp używana również w znaczeniu lm.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin drzewa i krzewy

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  pęd

Cytaty

[...] widziałem wytwory plecionkarskie z... łóz winorośli.

źródło: Internet: wino.org.pl

W murze tym, prawie ukryta pod plątaniną łóz dzikiego wina, widniała niewielka żelazna furtka.

źródło: NKJP: Andrzej Sarwa: Strzyga, 2006

Z przyciętych odpowiednio łóz zaczyna kapać sok – to znak, że winnica zaczyna rosnąć.

źródło: Internet: kobietaiwino.wordpress.com

Jeśli chcemy z winorośli uformować szpaler, będzie nam do tego potrzebna mocna i wytrzymała konstrukcja. Roślina ta, tak jak i brzoskwinia, wymaga bardzo mocnego cięcia – potrafi w ciągu roku wytworzyć od 10 do 50 metrów łozy, z której przeciętnie zostawiamy od 2 do 4 m w formie kilku ramion.

źródło: NKJP: Adam Szcześniak: Wiosna (jednak) idzie, Dziennik Łódzki, 2005-03-15

Części łóz nie dało się już ruszyć, zrobiłem tylko cięcie sanitarne i zostawiłem w takiej pozycji, jak były - lepiej mieć owoce niż piękny wygląd krzewów.

źródło: Internet: winogrona.hostings.pl

Składnia

bez ograniczeń + łoza +
(CZEGO)
Data ostatniej modyfikacji: 23.03.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN