Chronologizacja
Pochodzenie
Wyraz jest formalnym derywatem od mazur, który zawiera rdzeń maz-, obecny zarówno w mazać, jak i w nazwach Mazowsze i Mazury; motywacją semantyczną nazw tych nizinnych krain była ich pierwotna błotnistość; mazurek we wszystkich znaczeniach wiąże się z Mazowszem
1.a taniec
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Czas wolny rozrywka
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja zwyczaje i obyczaje
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | mazur |
Cytaty
|
Do dziś tańczymy na balach mazurki i polonezy. źródło: NKJP: Witold Jabłoński: Dzieci nocy, 2001 |
|
|
Pięć par zatańczyło mazurka i krakowiaczka. źródło: NKJP: Rzepak i lajkonik, Dziennik Polski, 2002-08-27 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m2
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | mazurek |
mazurki |
|
| D. | mazurka |
mazurków |
|
| C. | mazurkowi |
mazurkom |
|
| B. | mazurka |
mazurki |
|
| N. | mazurkiem |
mazurkami |
|
| Ms. | mazurku |
mazurkach |
|
| W. | mazurku |
mazurki |
1.b muzyka
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka muzyka
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja zwyczaje i obyczaje
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | mazur |
Połączenia
- dźwięki mazurka
- mazurek zabrzmiał
- grać, wykonać mazurka
Cytaty
|
A ona tymczasem, tak przeniknięta znużeniem i tak przeciwna wszelkiej taneczności, wciąż i wciąż podskakuje w rytmie mazurka i, zastygła w bezsilnym geście, wciąż udaje, że nic się nie stało. źródło: NKJP: Piotr Wierzbicki: Migotliwy ton. Esej o stylu Chopina, 2010 |
|
|
W 1797 we Włoszech Józef Wybicki napisał Pieśń Legionów Polskich we Włoszech do melodii mazurka ludowego (z tekstem kilkakrotnie zmienianym) [...]. źródło: NKJP: Internet |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m2
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | mazurek |
mazurki |
|
| D. | mazurka |
mazurków |
|
| C. | mazurkowi |
mazurkom |
|
| B. | mazurka |
mazurki |
|
| N. | mazurkiem |
mazurkami |
|
| Ms. | mazurku |
mazurkach |
|
| W. | mazurku |
mazurki |
2. utwór
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka muzyka
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja zwyczaje i obyczaje
Połączenia
- mazurek a-moll, cis-moll
- mazurek Chopina
- mazurek zabrzmiał
- słuchać mazurka
- grać, odśpiewać, wykonać mazurka
Cytaty
|
Jako wprawkę zagrał mazurka Chopina. źródło: NKJP: Maria Nurowska: Panny i wdowy: czyściec, 1992 |
|
|
I oto nadszedł czas, kiedy w Warszawie zabrzmiały Chopinowskie mazurki i polonezy, zabrzmiały jawnie i głośno; źródło: NKJP: Krzysztof Bilica: Wokół Chopina i Polski: siedem szkiców, 2005 |
|
|
Dodatkowo przewiduje się nagrody specjalne po 5 tys. USD za najlepsze wykonanie poloneza, za najlepsze wykonanie mazurków i za najlepsze wykonanie koncertu. źródło: NKJP: Sukces nakielanina w Konkursie Chopinowskim, Nakielski Czas, 2005-10-19 |
|
|
Przerwaliśmy pracę nad etiudą i Tata kazał mi wrócić do mazurków. źródło: NKJP: Krystyna Berwińska: Con Amore, 1976 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m2, m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | mazurek |
mazurki |
|
| D. | mazurka |
mazurków |
|
| C. | mazurkowi |
mazurkom |
|
| B. | mazurka mazurek |
mazurki |
|
| N. | mazurkiem |
mazurkami |
|
| Ms. | mazurku |
mazurkach |
|
| W. | mazurku |
mazurki |
Składnia
|
+ | mazurek | + |
(KOGO)
|
|
|
+ | mazurek | + |
(CZYJ)
|
3.a ciasto
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | ciasto |
Połączenia
- baby i mazurki
Cytaty
|
Opowiadała też, że u jej mamy piekło się mazurki na Wielkanoc, a mazurki to nie było chłopskie jedzenie. źródło: NKJP: Henryk Grynberg: Życie ideologiczne, osobiste, codzienne i artystyczne, 1998 |
|
|
Dzięki Alicji na stole wielkanocnym w domu Marty znalazł się nie tylko duży baranek cukrowy z dumnie powiewającą czerwoną chorągiewką, ale też spory kawałek pieczonego schabu, mazurek i lukrowana babka. źródło: NKJP: Wiesława Maria Korczyńska: Wróć..., 2001 |
|
|
Kasia sięgnęła po nóż, przepołowiła mazurka i wzięła kawałek gęściej polany czekoladą. źródło: NKJP: Grażyna Plebanek: Pudełko ze szpilkami, 2002 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3, m2
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | mazurek |
mazurki |
|
| D. | mazurka |
mazurków |
|
| C. | mazurkowi |
mazurkom |
|
| B. | mazurka mazurek pot. mazurka |
mazurki |
|
| N. | mazurkiem |
mazurkami |
|
| Ms. | mazurku |
mazurkach |
|
| W. | mazurku |
mazurki |
Inne uwagi
Zwykle lp
3.b porcja
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy
Cytaty
|
Później całowało się księdza w stułę i po jego wyjściu można już było spróbować ciast i mazurków. źródło: NKJP: Zdzisław Morawski: Gdzie ten dom, gdzie ten świat, 1994 |
|
|
Przystawki do obiadu radzimy wzbogacić wędlinami i jajkami wielkanocnymi, a po deserze podać kawę, herbatę oraz baby, serniki i mazurki. źródło: NKJP: Jarosław Cybulski, Adam Chrząstowski: Przyjęcia, Kuchnia, nr 4, 1999 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3, m2
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | mazurek |
mazurki |
|
| D. | mazurka |
mazurków |
|
| C. | mazurkowi |
mazurkom |
|
| B. | mazurka mazurek pot. mazurka |
mazurki |
|
| N. | mazurkiem |
mazurkami |
|
| Ms. | mazurku |
mazurkach |
|
| W. | mazurku |
mazurki |
4. ptak
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt ptaki
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | ptak |
Cytaty
|
Amatorzy zimowania powinni więc rozejrzeć się za innym pożywieniem. Taką strategię obiera na przykład mazurek, bliski kuzyn wróbla, który latem poluje na owady i karmi nimi pisklęta. źródło: NKJP: Jędrzej Winiecki: Loty i nieloty, Polityka, nr 2622, 2007-09-29 |
|
|
Także mazurki chętnie zakładają lęgi w takiej skrzynce, zapychając całe wnętrze pękami materiału gniazdowego. źródło: NKJP: Dariusz Graszka-Petrykowski: Skrzynka dla półdziuplaków z dwoma owalnymi otworami, Las Polski, 2009-10-16 |
|
|
Wśród gatunków, które wykorzystują takie schronienia, należy wymienić: muchołówkę żałobną i muchołówkę białoszyją, pleszkę, kowalika, mazurka i rudzika. źródło: NKJP: Robert Kimbar: Uszkodzenie przez ptaki, Las Polski, 2009-06-01 |
|
|
Trzy mazurki siedzą koło siebie na sztachetach wiejskiego płotu, a nad nimi w gałęziach krzewu - krogulec. źródło: NKJP: To musiało wyjść na jaw, Las Polski, 2009-04-01 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m2
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | mazurek |
mazurki |
|
| D. | mazurka |
mazurków |
|
| C. | mazurkowi |
mazurkom |
|
| B. | mazurka |
mazurki |
|
| N. | mazurkiem |
mazurkami |
|
| Ms. | mazurku |
mazurkach |
|
| W. | mazurku |
mazurki |