UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

proporcja

Chronologizacja

1535, SPXVI

1. stosunek

Definicja

stosunek przynajmniej dwóch wielkości względem siebie lub części jakiejś całości do tej całości bądź do siebie nawzajem

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Ilość, liczby i liczenie

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

stosunek

Połączenia

należyta, słuszna proporcja; stałe; dotychczasowe, rzeczywiste; korzystne, odpowiednie, racjonalne, rozsądne, wyważone; zachwiane, złe; wzajemne; odmienne, rozmaite; odwrotne proporcje; proporcje ilościowe, liczbowe; czasowe; ludnościowe, narodowościowe
proporcja długości do szerokości, drogi do czasu, obwodu do średnicy, wysokości do szerokości; proporcje aktywów, dochodów, składek, świadczeń, wynagrodzeń; liczby kogoś/czegoś do liczby kogoś/czegoś; kobiet (do mężczyzn, i mężczyzn), ludności
proporcja między ilością czegoś a ilością (liczbą) czegoś, liczbą kogoś/czegoś a liczbą kogoś/czegoś; między kwotami, między wydatkami
liczba i proporcje, wielkości i proporcje
obraz, prostokąt; model, sylwetka o proporcjach ileś na ileś
proporcja wynosi ileś; proporcje kształtują się, układają się; zmieniają się; wynikają z czegoś
ustalić; zachować; zaburzyć, zmienić; odwrócić proporcje; dobrać odpowiednie proporcje
wynikać z proporcji
dawać, dodać, rozcieńczyć, zmieszać coś w proporcji ileś do ileś; obliczać, pozostać/pozostawać, ustalić/ustalać coś w proporcji do liczby kogoś/czegoś, do okresu, do PKB, do rozmiarów czegoś, do wartości czegoś, do wielkości czegoś...); mieszać coś, wymieszać coś, zmieszać coś (z czymś) w równych (dowolnych, odpowiednich) proporcjach; pozostawać w jakichś proporcjach; dobrany w odpowiednich proporcjach; widzieć coś we właściwych proporcjach

Cytaty

	Jeżeli tuż po zatankowaniu i przełączeniu samochodu z benzyny na LPG auto traci wigor, a silnik dostaje czkawki i gaśnie, to w większości wypadków winne są złe proporcje propanu i butanu w mieszance. Proporcje są tak zmieniane, by koszt uzyskania mieszanki był jak najmniejszy (butan jest tańszy od propanu). źródło: NKJP: Bernard Łętowski: Gaz bez kontroli, Słowo Polskie Gazeta Wrocławska, 2006-05-16
	Rozmaite zioła i przyprawy, dobrane w odpowiednich proporcjach, drobno siekano i zalewano mocną anyżówką lub tzw. wódką francuską, tj. koniakiem. źródło: NKJP: Andrzej Chwalba, (red.), Obyczaje w Polsce: od średniowiecza do czasów współczesnych: praca zbiorowa, 2004
	Władze miasta chciałyby w ten sposób utrzymać niezmienioną proporcję między wydatkami gminy (75%) a rodziców (25%) na utrzymanie dziecka w przedszkolu. źródło: NKJP: Beata Janczarska: Zarząd zdecydował, Gazeta Miejska, nr 18 (61), 2000
	Fakty przedstawiają się tak: [...] w r. 1941 (to jest w okresie pół roku) liczba wziętych do niewoli przekraczała 4,5 miliona, w tym wypadku Niemcy nie przesadzali; w pierwszej połowie 1942 przy większych bitwach zmalała ona do 1,5 miliona, potem już utrzymywała się na nieznacznym poziomie, a proporcja między zabitymi w walce i wziętymi do niewoli przekraczały 20 : 1 [...]. źródło: NKJP: Andrzej Anonimus: Nie nadaje się, przecież to jeszcze szczeniak, 1999
	Obraz jest wymalowany na desce lipowej, która jest sklejona. Łatwo zauważyć nietypową proporcję długości do szerokości, jest to związane z pożarem, który strawił kościół w 1628 r. Wówczas od dołu obraz się opalił i część nadpalona została odcięta. źródło: NKJP: Maksymilian Styrna: Bizantyjska ikona, Gazeta Krakowska, 2005-02-15

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	proporcja	proporcje
D.	proporcji	proporcji	neut
D.	proporcji	proporcyj	char
C.	proporcji	proporcjom
B.	proporcję	proporcje
N.	proporcją	proporcjami
Ms.	proporcji	proporcjach
W.	proporcjo	proporcje

Składnia

	+	proporcja	+	(KOGO/CZEGO) + (do KOGO/CZEGO)
	+	proporcja	+	(między KIM/CZYM)

2. harmonia

Definicja

właściwy stosunek między częściami jakiejś całości albo parametrami danej rzeczy lub zjawiska, stwarzający wrażenie harmonii, symetrii czy piękna

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Relacje znaczeniowe

sprzeczne:

dysproporcja

Połączenia

dobre, doskonałe, idealne; prawidłowe, właściwe; złe proporcje
proporcje ciała, czoła, nosa, sylwetki, twarzy; budowli, budynku; nadwozia; obrazu
proporcje w budowie czegoś
proporcja i harmonia; kształt i proporcje; wymiary i proporcje; kolor i proporcje
brak; zmiana; kanon, zasada proporcji
zachować; poprawić; naruszyć, zaburzyć/zaburzać, zachwiać proporcje

Cytaty

	Kretenki oraz inne antyczne damy egipskim obyczajem obrysowywały oczy ciemną obwódką [...]. Powiększały oczy, ale nos i usta miały pozostać niewielkie. Podobnie piersi, krągłe i wysoko uniesione, były niezbyt duże. Mowy nie było też o długich „po szyję” nogach. Grecy i ich wzorem Rzymianie zasłynęli umiłowaniem proporcji. źródło: NKJP: Paulina Polak: Ubrane tylko w sztukę, Gazeta Krakowska, 2005-03-04
	...i coś mu w tej sylwetce nie pasowało, coś go uwierało. Czymś zaburzona proporcja, jakaś wypukłość, jakieś nienaturalne wybrzuszenie. źródło: NKJP: Zbigniew Górniak: Siostra i byk, 2009
	Staraj się zwracać uwagę na konstrukcję nabywanych ubrań. To ona tworzy proporcje, a przecież chcesz wyglądać świetnie. źródło: NKJP: Izabela Jabłonowska: Ubierz się w uśmiech Stylowo i modnie, 2010
	- Bardzo razi „pudełkowaty” budynek LOT przy Bramie Wyżynnej. Godzi on w zasadę utrzymania symetrii i proporcji zabudowy miejskiej. źródło: NKJP: Artur Kiełbasiński: LOT sprzeda, Dziennik Bałtycki, 2000-01-05

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	proporcja	proporcje
D.	proporcji	proporcji	neut
D.	proporcji	proporcyj	char
C.	proporcji	proporcjom
B.	proporcję	proporcje
N.	proporcją	proporcjami
Ms.	proporcji	proporcjach
W.	proporcjo	proporcje

Inne uwagi

Zwykle lm

Składnia

	+	proporcja	+	(CZEGO)
	+	proporcja	+	(między CZYM)

3. w matematyce

Definicja

mat.

równość dwóch stosunków między liczbami lub odcinkami

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Ilość, liczby i liczenie

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

równość

Połączenia

zadanie na proporcje
ułożyć/układać proporcje
obliczyć coś z proporcji

Cytaty

	Burzliwa przemiana wystąpiła w latach 60., kiedy to matematyka mechanistyczna, ukierunkowana na sprawność rachunkową, rozwiązywanie „słupków”, pamięciowe opanowywanie regułek, stosowanie ustalonych schematów do rozwiązywania np. równań, zadań na procenty, proporcje, funkcje, została zastąpiona matematyką mnogościową, strukturalistyczną, dedukcyjną. źródło: NKJP: Helena Siwek: Kształcenie zintegrowane na etapie wczesnoszkolnym, 2004
	Proszę zauważyć, że np. sin 45 nie dlatego wynosi (sqr2)/2, że człowiek umieścił taką liczbę na osi, ale dlatego, że zmierzył dwie długości i obliczył proporcję. Jeśli zgadza się Pan, że wolno nam stworzyć taką funkcję y = ax/bx dla odcinka 0--1, to wówczas nazwa będzie mogła pokrywać się z liczbą, bowiem wynik proporcji jest wymiarem liczby. źródło: NKJP: Internet
	Chodziło o przekątną kwadratu o boku jeden - otóż pitagorejczycy odkryli, że długości tej przekątnej nie da się zapisać przy pomocy proporcji a:b wyrażonej liczbami naturalnymi. źródło: NKJP: Internet
	Pytają Cię w zadaniu o x, wystarczy go obliczyć z proporcji. źródło: NKJP: Internet
	W roku mamy 52 czwartki, trzy z nich to święta. Co drugich czwartków było więc 24,5. Mnożymy przez 2 godz. W ciągu roku na targu był 49 godzin. Układamy proporcję. Z równania wynika, że rolnik na targu spędził 1,7525035 proc. ogólnego czasu rocznej pracy. źródło: NKJP: Jarosław Rybak: Powszechny rachunek sumienia, Trybuna Śląska, 2002-05-04

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	proporcja	proporcje
D.	proporcji	proporcji	neut
D.	proporcji	proporcyj	char
C.	proporcji	proporcjom
B.	proporcję	proporcje
N.	proporcją	proporcjami
Ms.	proporcji	proporcjach
W.	proporcjo	proporcje

Data ostatniej modyfikacji: 19.06.2017