UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

fotel

Chronologizacja

SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

fr. fauteuil

1. w domu

Definicja

wygodny, wyściełany mebel z oparciem przeznaczony do siedzenia

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Najbliższe środowisko życia człowieka meble i wystrój wnętrz

Połączenia

  • głęboki, miękki, obrotowy, szeroki, wygodny; bambusowy, drewniany, pluszowy, skórzany, wiklinowy; nowoczesny, ozdobny, zabytkowy fotel
  • fotel na biegunach, na kółkach; w kształcie czegoś;
  • fotele i dywany, fotele i kanapa, fotele i krzesła, fotele i ława, fotele i sofy, fotele i stolik, fotele i stoły, fotele i wersalka
  • obicie, oparcie, poręcz fotela
  • stolik z fotelem
  • miejsce w fotelu
  • ktoś oparty o fotel; ktoś wciśnięty w fotel
  • ktoś rozparty w fotelu
  • obrócić, odsunąć, przysunąć, ustawić; ukraść fotel
  • podnieść się, ruszyć się, wstać z fotela
  • opaść, siadać, upaść na fotel; zapaść w fotel
  • leżeć, usiąść, zasiadać na fotelu; bujać się, drzemać, leżeć, przysnąć, siedzieć, spać, usiąść, zasiąść/zasiadać, zasnąć; siedzenie, zasiadanie w fotelu

Cytaty

Pomyślał, że przyjemnie będzie usiąść w wygodnym fotelu i wypić herbatę z dobrej porcelany, w tym miłym, przyjaznym wnętrzu wśród obrazów, broni i bibelotów.

źródło: NKJP: Mirosław M. Bujko: Złoty pociąg, 2006

Chciał najnormalniej w świecie wrócić do domu, usiąść w fotelu, spokojnie wszystko przemyśleć.

źródło: NKJP: Mariusz Sieniewicz: Czwarte niebo, 2003

Redaktor Tarczyńska zajęła miejsce w fotelu przy niskim szklanym stoliku.

źródło: NKJP: Marek Ławrynowicz: Pogoda dla wszystkich, 2003

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. fotel
fotele
D. fotela
rzadziej fotelu
foteli
C. fotelowi
fotelom
B. fotel
fotele
N. fotelem
fotelami
Ms. fotelu
fotelach
W. fotelu
fotele

2. w pojeździe

Definicja

wygodne, pojedyncze siedzenie w pojeździe, samolocie lub na sali widowiskowej

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Transport transport lądowy

CZŁOWIEK I TECHNIKA Transport transport powietrzny

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Czas wolny rozrywka

Połączenia

  • kinowy, teatralny; samochodowy; kubełkowy, przedni, sportowy, tylny fotel; podgrzewane fotele
  • fotel kierowcy, pasażera, pilota
  • fotel dla pasażerów; fotel obok kierowcy
  • fotel na sali; fotel w samochodzie, w samolocie; w kinie, w teatrze
  • położenie, ustawienie, wysokość fotela; rzędy foteli

Cytaty

Hałas zredukowany jest przez Pakiet Redukcji Szumów o dwa decybele, zaś możliwość regulacji wysokości fotela kierowcy pozwala na dobranie najwygodniejszej pozycji.

źródło: NKJP: Samochód dla Cosmodziewczyny, prasa, 2000

Pamiętajmy o tym, że oparcie fotela postawione powinno być w pozycji prawie że pionowej, zaś zagłówek umieszczony na wysokości potylicy.

źródło: NKJP: MH: Pasy zapiąć!, Dziennik Polski - Motoryzacja, 2002-12-02

[...] Antek wyciągnął się w fotelu samolotu i rozmarzony zapadł w drzemkę.

źródło: NKJP: Piotr Niklewicz: Niezwykła kariera Antoniego K., 2006

Tarnobrzeżanie łatwiej dają się namówić na aktywne spotkania z kulturą niż przypatrywanie się jej z kinowych, czy teatralnych foteli.

źródło: NKJP: Michał Dominik: Pustki przed dużym ekranem, Echo Dnia, 2007-03-08

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. fotel
fotele
D. fotela
rzadziej fotelu
foteli
C. fotelowi
fotelom
B. fotel
fotele
N. fotelem
fotelami
Ms. fotelu
fotelach
W. fotelu
fotele

3. w gabinecie

Definicja

specjalne miejsce dla pacjenta w gabinecie lekarskim lub klienta w niektórych zakładach usługowych

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie leki i sposoby leczenia, zabiegi, sprzęty medyczne

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Pielęgnacja ciała przedmioty związane z pielęgnacją ciała

Połączenia

  • dentystyczny, fryzjerski, ginekologiczny fotel
  • fotel do rodzenia; fotel u dentysty, u fryzjera
  • fotel w gabinecie
  • coś wyposażone w fotele

Cytaty

Istnieje dość liczna grupa osób, które na samą myśl, że mają zasiąść w fotelu dentystycznym, nie są w stanie opanować swoich reakcji lękowych.

źródło: NKJP: (SN): Do zębów przez uszy, Dziennik Polski - Nauka, 2001-08-07

Pokazał nam po swoim ojcu, doktorze, tym stuletnim, gabinet, fotel ginekologiczny, z podśrubowywanym podwyższeniem [...].

źródło: NKJP: Miron Białoszewski: Donosy rzeczywistości, 1973

Wytrwałością cechowały się nie tylko same laureatki konkursu, ale również ich modelki, które wiele godzin musiały spędzić na fryzjerskich fotelach.

źródło: NKJP: E.Wa: Wyczesały sobie zwycięstwo, Nowiny Raciborskie, 2003-03-12

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. fotel
fotele
D. fotela
rzadziej fotelu
foteli
C. fotelowi
fotelom
B. fotel
fotele
N. fotelem
fotelami
Ms. fotelu
fotelach
W. fotelu
fotele

4. stanowisko

Definicja

wysokie stanowisko

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca organizacja i hierarchia w pracy, stosunki służbowe

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa urzędy i ich funkcjonowanie

Relacje znaczeniowe

synonimy:  krzesło, stołek

Połączenia

  • burmistrzowski, dyrektorski, ministerialny, parlamentarny, premierowski, prezydencki, senacki, wójtowski fotel
  • fotel burmistrza, dowódcy, dyrektora, kierownika, lidera, marszałka, prezesa, prezydenta, senatora, starosty, szefa, wicemarszałka, wojewody
  • fotel w parlamencie, w radzie, w sejmie, w urzędzie
  • kandydat, konkurent, kontrkandydat, pretendent, rywal; przymiarki, wyścig do fotela; rezygnacja z fotela
  • atak, kandydowanie, kandydat na fotel; batalia, bój, rywalizacja, starcie, walka, wyścig o fotel
  • zmiana na fotelu; miejsce w fotelu
  • przykuty, przywiązany, startujący do fotela
  • objęcie, odzyskanie, zdobycie fotela
  • obejmować, odzyskać, opuścić, piastować, stracić, utrzymać, zająć fotel
  • kandydować do fotela; zrezygnować z fotela
  • awansować, kandydować, liczyć, powrócić, wrócić, wskoczyć na fotel; ubiegać się, walczyć o fotel

Cytaty

Sama popularność Clintona z pewnością nie wystarczy kandydatowi demokratów do zdobycia prezydenckiego fotela, ale pomóc może.

źródło: NKJP: Ameryka i jej prezydent, Dziennik Polski- Magazyn, 1998-11-13

Pojawia się coraz więcej wiadomości o tym, kto będzie uczestniczył w walce o fotele burmistrzów i wójtów w powiecie żuromińskim.

źródło: NKJP: W. Dziczkiewicz: Odkrywanie wyborczych kart, Tygodnik Ciechanowski - Żuromin, 2002-09-22

Wojciech Fibak zrezygnował z fotela prezesa Polskiego Związku Tenisowego, co przez część środowiska zostało przyjęte z ulgą.

źródło: NKJP: Zdzisław Ambroziak: Na początku drogi, Gazeta Wyborcza, 1995-07-14

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. fotel
fotele
D. fotela
rzadziej fotelu
foteli
C. fotelowi
fotelom
B. fotel
fotele
N. fotelem
fotelami
Ms. fotelu
fotelach
W. fotelu
fotele

Frazeologizmy

coś wciska w fotel kogoś
coś wcisnęło w fotel kogoś
fotel klubowy
fotel lotniczy
fotel wolterowski
ktoś zasiada na fotelu czyimś
ktoś zasiadł na fotelu czyimś
Data ostatniej modyfikacji: 03.01.2013
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json