Chronologizacja
Na podstawie indeksu haseł.
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3, m2
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | tulipan |
tulipany |
|
| D. | tulipana |
tulipanów |
|
| C. | tulipanowi |
tulipanom |
|
| B. | tulipan pot. tulipana |
tulipany |
|
| N. | tulipanem |
tulipanami |
|
| Ms. | tulipanie |
tulipanach |
|
| W. | tulipanie |
tulipany |
Pochodzenie
wł. tulipano
1.a roślina
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin rośliny ogrodowe i doniczkowe
CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin rośliny ozdobne
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | roślina |
Połączenia
- późny; kwitnący, pachnący tulipan
- tulipany w Holandii
- tulipany i goździki, tulipany i hiacynty, tulipany i konwalie, tulipany i lilie, tulipany i narcyzy
- kwiat; gatunek, odmiana tulipana; cebule, cebulki; miłośnik; kraj; pola, uprawa tulipanów
- tulipan rośnie gdzieś, zakwitł
- hodować, sadzić, uprawiać tulipany
Cytaty
|
Jednym z przystosowań do życia w tych trudnych warunkach środowiska naturalnego jest wykształcenie cebuli [...]. Dzięki niej tulipan może przetrwać długie, mroźne dni zimy czy letnią suszę [...]. źródło: NKJP: Piękne i lubiane, Dziennik Polski, 2003-04-02 |
|
|
Całe szczęście, że prezent dla teścia miał przy sobie. To doniczka z zasadzoną cebulką najrzadszego na świecie tulipana. Zakwitnie dopiero za pół roku. źródło: NKJP: Adam Synowiec: Misja nie do wykonania, Trybuna Śląska, 2001-08-24 |
|
|
Tulipany rosną dobrze na glebie żyznej, o wysokim poziomie wód gruntowych [...]. źródło: NKJP: Olga Dębicka: Tulipmania, Dziennik Bałtycki, 2000-05-05 |
|
|
[...] dziadek autorki przed 1 Maja zniszczył klomb pięknie kwitnących tulipanów. źródło: NKJP: Włodzimierz Jurasz: Kobieta kontrowersyjna, Gazeta Krakowska, 2007-05-31 |
1.b kwiat
Definicja
Noty o użyciu
Często używa się form lp w znaczeniu lm, np.sprzedawać tulipan, co jednak jest uznawane za niepoprawne.
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin rośliny ogrodowe i doniczkowe
CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin rośliny ozdobne
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | kwiat |
Połączenia
- biały, czarny, czerwony, kolorowy, różowy, złoty; cięty tulipan
- kielich, płatek tulipana; bukiet, naręcze, pęk; wystawa tulipanów
- wręczać komuś; kupować; zrywać tulipany
Cytaty
|
Każda pani, która 8 marca kupi bilet [...], otrzyma tulipana w prezencie. źródło: NKJP: Ola Szatan: Kobiety się bawią, Dziennik Zachodni, 2007-03-03 |
|
|
Wychodząc, zderzył się z Anną, przewrócił wiadro, w którym stały tulipany [...]. źródło: NKJP: Zbigniew Kruszyński: Na lądach i morzach: opisy i opowiadania, 1999 |
|
|
Przywiózł naręcza tulipanów i róż, które (trzymając „zielonym do góry”) rozdawał idącym do pracy urzędniczkom. źródło: NKJP: (KOW): Prezydent przez jeden dzień, Express Ilustrowany, 2003-04-17 |
2. sukienka
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie cechy ubrań
Cytaty
|
Jeśli masz szczuplutkie nogi, to unikaj spódnic szytych z koła, bo w takim fasonie będą wyglądać jak dwa patyki. Potrzebne ci są wąskie fasony spódnic, takie jak ołówek i tulipan. źródło: NKJP: Izabela Jabłonowska: Ubierz się w uśmiech. Stylowo i modnie, 2010 |
|
|
Biodra możemy optycznie zaokrąglić, wybierając sukienki bombki lub tulipany. źródło: Jak dobrać sukienkę do swojej figury?, nowiny.pl, 2014-05-01 (nowiny.pl) |
3. kieliszek
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie miejsca, osoby, przedmioty, sytuacje związane z jedzeniem
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie używki
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | kieliszek |
Cytaty
|
W tym misterium ważny jest każdy szczegół od kształtu kielicha począwszy - tulipan albo koniakówka. Otula się go dłonią, napełnia trunkiem - malutko, ledwie tyle co do małgorzatki. Jeszcze tylko zakręcić dłonią, żeby się płyn rozlał po ściankach kielicha. źródło: NKJP: Francuski notes: Niedoceniony, starszy brat koniaku, Dziennik Polski, 2001-09-08 |
|
|
Szampana podajemy w kieliszku - kłosku, czarce lub tulipanie. źródło: Internet: papilot.pl |
|
|
W tej sytuacji chyba nie warto poświęcać uwagi takim problemom jak na przykład kształt kieliszków do koniaku. A przecież przez wiele lat toczył się wyrafinowany spór między zwolennikami tzw. tulipanów, menzurek i tradycyjnych koniakówek, przekonujących się nawzajem, która z form najlepiej uwydatnia zapachowy bukiet trunku. źródło: NKJP: Piotr Sarzyński: Do czytania przy kieliszku, Polityka, 2009-03-28 |
4. butelka
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa przestępstwa
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | broń |
Cytaty
|
Nikt nie miał wątpliwości, że dziewczyna stała się ofiarą mordu. Jej ciało pokrywały sińce i krwawe wylewy, świadczące o mnogości uderzeń. Były też rany cięte, zadane prawdopodobnie rozbitą butelką. Na głowie, w okolicy ucha, widniała wielka rana. Medyk sądowy stwierdził, że „tulipan” przeciął tętnicę i skroniową żyłę. źródło: NKJP: Halina Stęplówna: Śmierć osiemnastolatki, Express Ilustrowany, 2003-02-28 |
|
|
Piętnastoletni napastnik potrzaskał butelkę po piwie i przyłożył szklanego tulipana do szyi ofiary. „Dawaj komórkę, bo cię zabiję!” – rzucił napadniętemu. źródło: NKJP: (VIG): Chcieli komórkę, Dziennik Zachodni, 2006-03-06 |
|
|
- Zimą ktoś rozsypał tulipany na naszym terenie - przypomina Piotr. Obtłuczone szyjki butelek w ciężkim śniegu trzymały się na sztorc i wkrótce śnieg wokół bazy zakwitł szkarłatem. Ciężko pokaleczone psy ratownicze przez kilka tygodni były wyłączone z akcji. źródło: NKJP: Agnieszka Sowa: Pieski świat, Polityka, 2005-08-13 |