UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

samoświadomość

Chronologizacja

1909, SJPWar

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. samoświadomość
samoświadomości
D. samoświadomości
samoświadomości
C. samoświadomości
samoświadomościom
B. samoświadomość
samoświadomości
N. samoświadomością
samoświadomościami
Ms. samoświadomości
samoświadomościach
W. samoświadomości
samoświadomości

Inne uwagi

Zwykle lp

Pochodzenie

pol. samo- + pol. świadomość

Zob. sam, świadomość.
Por. analogicznie utworzone: ang. self-awareness, niem. Selbsterfahrung, ros. samosoznánije, ukr. samosvidómistь.

1. człowieka

Definicja

książk. 
zdolność człowieka do poznawania samego siebie i własnych możliwości

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA

Połączenia

  • duża, wysoka samoświadomość; samoświadomość ludzka
  • samoświadomość człowieka; młodych
  • samoświadomość i wolna wola
  • poziom, stopień; rozwój, wzrost samoświadomości
  • posiadać, rozwijać samoświadomość; pogłębienie/pogłębianie samoświadomości

Cytaty

Człowiek jest istotą szczególną, jedyną w swoim rodzaju, ponieważ posiada samoświadomość i wolną wolę, a więc możliwość kierowania własnym postępowaniem.

źródło: NKJP: Wojciech Eichelberger: Zatrzymaj się Wojciech Eichelberger w rozmowach z Renatą Dziurdzikowską, 2009

Proces rozwoju samoświadomości jest zwykle bolesny, wymaga bowiem odkrycia iluzorycznej natury wielu przeświadczeń na temat siebie i świata, uznania swoich popędów, sprzecznych pragnień i motywacji, [...]

źródło: NKJP: Jacek Santorski: Jak żyć żeby nie zwariować, 2003

Brakowi samoświadomości towarzyszy często zaniżona lub zawyżona samoocena, nieadekwatny obraz samego siebie i niezdolność do odpowiedniej samooceny.

źródło: NKJP: Jarosław Kordziński: Praktyka przekonywania, czyli jak pozyskiwać zwolenników dla swoich racji i propozycji, 2009

Cały czas muszę rozwijać swoją samoświadomość, wyobraźnię i wolną wolę - tak, żebym, podejmując wszystkie działania, wiedział, do czego mogą mnie doprowadzić.

źródło: NKJP: Wojciech Wanat: Rok w Monarze, 2006

Gdyby [...] Stanisław S. posiadał wyższy stopień samoświadomości, wiedziałby, że w czasie, kiedy był w supermarkecie, wstąpił w niego diabeł, który nakazał mu dokonać czynu lubieżnego.

źródło: NKJP: Ryszard Kapuścinski: Lapidaria IV-VI, 2008

Składnia

bez ograniczeń + samoświadomość +
(KOGO)

2. społeczeństwa

Definicja

książk. 
wiedza jakiejś grupy ludzi dotycząca jej własnych poglądów, postaw i wspólnych dążeń

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego stosunki, grupy i organizacje społeczne

Połączenia

  • polska; muzułmańska; kolektywna samoświadomość; samoświadomość społeczna
  • samoświadomość społeczeństwa

Cytaty

Na mszach gromadzących miliony ludzi wierni zliczyli po raz pierwszy po wojnie swe siły. Musiało to mieć i miało przeogromne konsekwencje dla samoświadomości społeczeństwa.

źródło: NKJP: Janusz Rolicki: Edward Gierek : życie i narodziny legendy, 2002

Totalitaryzmowi i dyktaturze państwa policyjnego nie udało się złamać naszej polskiej samoświadomości, nie udało się złamać ducha polskiego.

źródło: NKJP: Sprawozdanie z 93. posiedzenia Senatu RP w dniu 5 marca 1997 r.

Czy aby wtedy, na placu Zwycięstwa, nie powstała kolektywna świadomość „My”, po stronie przeciwnej zaś nie stanęli „Oni”? Taka kolektywna samoświadomość na pewno może być skuteczną siłą sprawczą historii, na pewno zwiększa gotowość podjęcia tak ryzykownych czynów jak otwarty bunt przeciw despotycznej władzy.

źródło: NKJP: Edwin Bendyk: Miłość, wojna, rewolucja : szkice na czas kryzysu, 2009

Dżihadyzm jest wprawdzie wypaczeniem islamu, ale odwołuje się do pewnych tendencji, które są obecne w muzułmańskiej samoświadomości i można je przezwyciężyć tylko przez przywrócenie w muzułmańskim umyśle związku między wiarą i moralnością.

źródło: NKJP: George Weigel: Czy będzie muzułmański Leon XIII?, Dziennik Zachodni, 2008-04-12

Data ostatniej modyfikacji: 13.04.2016
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json