UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

twardziel

Chronologizacja

1919, SJPWar

Pochodzenie

Zob. twardy

1. mężczyzna

Definicja

pot. 
mężczyzna uchodzący za nieustępliwego, silnego, opanowanego i odpornego na przeciwności losu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka określenia człowieka ze względu na jego usposobienie

Relacje znaczeniowe

antonimy:  mięczak

Połączenia

  • ekranowy, filmowy; prawdziwy twardziel
  • maska, wizerunek twardziela
  • udawać, zgrywać twardziela

Cytaty

Pat to największy twardziel, jakiego znam. Facet o stalowych nerwach i chłodnym umyśle. Trzymał nas żelazną ręką tak, że niektórzy czuli się jak lalki na łańcuchu.

źródło: NKJP: Michał Pol: Koszykarz New York Knicks John Starks specjalnie dla „Gazety”, Gazeta Wyborcza, 1995-09-16

Wojciech ma szczęście, że spotkał na swojej drodze kogoś, kto ma w sobie cierpliwości i mądrości, aby pod maską twardziela dostrzec wrażliwego, spragnionego miłości i ciepła człowieka.

źródło: NKJP: Mariola Woszkowska: O potędze miłości, Trybuna Śląska, 2004-09-20

Coixet skupia się w swym filmie na relacji między pielęgniarką a pacjentem. Ona jest zamknięta w sobie, wycofana z życia [...]. On próbuje zgrywać twardziela [...], ale w głębi duszy jest przerażony tym, co mu się przytrafiło [...].

źródło: NKJP: Paweł Gzyl: Multikino, Dziennik Polski, 2006-08-25

Jeśli Amerykanie chcą wysłać ludzi na Marsa, muszą do tej misji znaleźć prawdziwych twardzieli. Wyjątkowo odpornych psychicznie, którzy wytrzymają ze sobą przez długie miesiące.

źródło: NKJP: Marcin Rotkiewicz: Herosi w kosmosie, Polityka, 2007-03-31

Zgromadzeni pod bramą kopalni byli wściekli, że dyrekcja kopalni nie przekazuje im informacji o tym, co się dzieje na dole. [...] Czuwali. Wspierali się. Płakali. Łzy płynęły z oczu największym nawet twardzielom.

źródło: NKJP: Michał Tabaka, Aldona Minorczyk-Cichy: Tragedia w kopalni Halemba, 2006-11-22

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. twardziel
twardziele
ndepr
twardziele
depr
D. twardziela
twardzieli
C. twardzielowi
twardzielom
B. twardziela
twardzieli
N. twardzielem
twardzielami
Ms. twardzielu
twardzielach
W. twardzielu
twardziele
ndepr
twardziele
depr

2. komputera

Definicja

inform.  pot. 
dysk twardy komputera

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Urządzenia i maszyny komputery/informatyka

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  dysk

Połączenia

  • zgrać coś na twardziela
  • trzymać coś na twardzielu

Cytaty

Czasem [...], gdy mi gasł twardziel, to wsadzałem łapę w obudowę i ruszałem kabelkami, zawsze zaskakiwał, ale na krótko.

źródło: NKJP: Internet

[...] spalił mi się nowy twardziel 20 GB (w 6 dni po zakupie), a nie zrobiłem kopii bezpieczeństwa i straciłem absolutnie wszystko [...].

źródło: NKJP: Internet

Dopiero by było, jakby mamusia z tatusiem zobaczyli nagrane na twardzielu wyczyny ich genialnych pociech.

źródło: NKJP: Internet

Sam wymień twardziela w notebooku - Hitachi wprowadzi na rynek nietypowy zestaw, umożliwiający nawet niewprawnym użytkownikom samodzielną wymianę dysku twardego [...].

źródło: NKJP: (4Press): Sam wymień twardziela w notebooku, Dziennik Internautów, 2005-09-08

Na twardzielach mam do dyspozycji do 5GB, do przenoszenia miedzy kompami mam 15GB, wiec wielkość raczej nie powinna robić kłopotu.

źródło: Internet: boincatpoland.org

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. twardziel
twardziele
D. twardziela
twardzieli
C. twardzielowi
twardzielom
B. twardziela
twardziele
N. twardzielem
twardzielami
Ms. twardzielu
twardzielach
W. twardzielu
twardziele

3. drzewa

Definicja

bot. 
wewnętrzna, martwa część drewna w pniu drzewa, która podtrzymuje drzewo w pionie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin budowa i funkcjonowanie roślin

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin drzewa i krzewy

Połączenia

  • twardziel drewna
  • twardziel i biel

Cytaty

Drewno cedru ma wąski, nietrwały, jasnożółty biel i czerwonobrunatną twardziel. Jest miękkie, lekkie i posiada silną, aromatyczną woń.

źródło: NKJP: (HL): Cedr libański, Las Polski, 2009-07-01

Drzewa takie jak dąb, sosna, topola mają wyraźnie zaznaczoną twardziel, natomiast w przypadku buku, jodły, lipy różnica w zabarwieniu bieli i twardzieli jest niewielka.

źródło: NKJP: (DS): Idealny budulec, Gazeta Krakowska, 2003-10-02

Zawartość garbników w drewnie dębu szypułkowego [...] wynosi 3-13%, a w bielu zaledwie 1-4%, stąd mogą również wynikać różnice w trwałości między bielem a twardzielą drewna.

źródło: Internet: Bogusława Waliszewska: Badania struktury i składu chemicznego archeologicznego drewna dębowego (ksiegarnia.dom.pl)

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. twardziel
twardziele
D. twardzieli
twardzieli
C. twardzieli
twardzielom
B. twardziel
twardziele
N. twardzielą
twardzielami
Ms. twardzieli
twardzielach
W. twardzieli
twardziele

Inne uwagi

Zwykle lp

4. nosa

Definicja

med. 
zapalenie dróg oddechowych, które charakteryzuje pojawienie się na nosie, w gardle i w tchawicy niewielkich twardych wyrostków

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie rodzaje chorób

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  choroba I

Połączenia

  • twardziel gardła, nosa
  • cierpieć na twardziel

Cytaty

Dawniej twardziel uważano za rodzaj nowotworu zbliżony do mięsaka.

źródło: NKJP: Internet

W przypadku twardzieli nosa, gdy proces chorobowy obejmie skórę, uwidacznia się to pogrubieniem, zesztywnieniem i unieruchomieniem skrzydełek nosa [...].

źródło: Internet: Stanisław Kałużewski: Groźne i niegroźne pałeczki Klebsiella (alergia.org.pl)

Do przełomu [...] dochodzi podczas operacji chorego z twardzielą nosa. Billroth podaje Mikuliczowi wyciętą tkankę. - Niech pan to dokładnie zbada - rozkazuje.

źródło: Internet: Dariusz Kortko: Człowiek, który zmienił chirurgię: Problemy żołądkowe, Gazeta Wyborcza, 2012-07-08 (wyborcza.pl)

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. twardziel
twardziele
D. twardzieli
twardzieli
C. twardzieli
twardzielom
B. twardziel
twardziele
N. twardzielą
twardzielami
Ms. twardzieli
twardzielach
W. twardzieli
twardziele

Inne uwagi

Zwykle lp

Data ostatniej modyfikacji: 25.05.2016
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json