UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

kanapa

Chronologizacja

SJPXVII, STR, SL, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. kanapa
kanapy
D. kanapy
kanap
C. kanapie
kanapom
B. kanapę
kanapy
N. kanapą
kanapami
Ms. kanapie
kanapach
W. kanapo
kanapy

Pochodzenie

niem. Kanapee

z fr. canapé

1. w mieszkaniu

Definicja

wygodny, wyściełany mebel z oparciem, na którym może siedzieć kilka osób

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA ➔ Najbliższe środowisko życia człowieka ➔ meble i wystrój wnętrz

Relacje znaczeniowe

synonimy:  sofa
hiperonimy:  mebel

Połączenia

  • głęboka, miękka, rozkładana, rozłożysta, wygodna; pluszowa, skórzana; dwuosobowa; klubowa, tylna; luksusowa, staroświecka, stylowa kanapa
  • kanapa ze skóry; kanapa z Ikei
  • kanapa przed telewizorem
  • kanapa w gabinecie, w pokoju, w salonie; w kształcie czegoś
  • kanapa i dywan; kanapy i fotele, kanapy i krzesła, kanapy i stoliki
  • obicia, oparcie, poręcz, siedzenie, sprężyny, tapicerka; brzeg, róg, kąt kanapy
  • poduszki na kanapę
  • miejsce; poduszki na kanapie
  • ktoś rozparty na kanapie
  • powstać, spaść, wstać z kanapy
  • opaść, paść, upaść na kanapę
  • leżeć, odpoczywać, położyć coś, położyć się, rozsiąść się, siedzieć, usiąść, usnąć, wyciągnąć się, zasiąść na kanapie

Cytaty

Kiedy profesor Dymek sobie poszedł, Władyś sprzątnął ze stołu, a następnie [...] położył się na kanapie.

źródło: NKJP: Włodzimierz Kowalewski: Światło i lęk, 2003

Twardziel zasiadł na kanapie w jednej z lóż, dyskretnie przytupywał i wystukiwał rytm o blat stołu.

źródło: NKJP: Oddaj broń, podaj dłoń, Dziennik Polski - Pejzaż, 2002-10-19

W dużym pokoju wielkie skórzane kanapy i fotele, do tego niziutki stół.

źródło: NKJP: Krystyna Kofta: Złodziejka pamięci, 1998

Nikomu nie mówiła, że nie ma siły i najchętniej leżałaby na kanapie przed telewizorem, oglądając bajki, komedie albo filmy przyrodnicze [...].

źródło: NKJP: Paulina Grych: Numer zerowy, 2007

2. w samochodzie

Definicja

miękkie siedzenie z oparciem dla kilku osób, montowane w samochodzie lub innym środku komunikacji

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA ➔ Transport ➔ transport lądowy

Połączenia

  • przednia, tylna kanapa
  • kanapa auta, samochodu
  • siedzieć na (tylnej) kanapie

Cytaty

Tylna kanapa samochodu jest składana, dzięki czemu można zmieniać dowolnie przestrzeń, decydując się na cztery lub dwa miejsca.

źródło: NKJP: (a): Citroen przyszłości, Dziennik Polski - Motoryzacja, 2000-07-29

Zgłosił się po dwóch dniach i zeznał, że autem kierował jego syn, a on sam siedział na tylnej kanapie samochodu.

źródło: NKJP: /jp/: Kto kierował 'hondą'?, Echo Dnia, 2005-02-02

Plany rozbudowy sztucznego naśnieżania są ambitne, ale wyciąg krzesełkowy z czteroosobowymi kanapami, kupiony przez agencję od prywatnego właściciela z Korbielowa, montowany jest właśnie na... Hali Skrzyczeńskiej w Szczyrku.

źródło: NKJP: Pod ochroną, Dziennik Polski, 2002-03-23

3. w polityce

Definicja

pogard. 
ugrupowanie polityczne, które ma niewielu członków i nie ma szans na zdobycie wielu głosów w wyborach

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Funkcjonowanie państwa ➔ działalność polityczna

Relacje znaczeniowe

synonimy:  partia kanapowa

Cytaty

Jak odległa jest droga do przekształcenia się naszych kanap i konwentykli w nowoczesną chadecję i partię liberalną? Tego nie wiem.

źródło: NKJP: Janusz Kijowski: Porzucić kanapy, Gazeta Wyborcza, 1996-01-23

Obecny przewodniczący (albo i nie) zasłużonej niegdyś Polskiej Partii [...], dziś kanapy.

źródło: NKJP: Internet

4. dla narciarzy

Definicja

środ. 
narciarski wyciąg krzesełkowy

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA ➔ Transport ➔ transport lądowy

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA ➔ Sport ➔ miejsca związane ze sportem

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  wyciąg

Cytaty

Już w przyszłym sezonie narciarze nie będą wyjeżdżać z Czyrnej orczykiem, ale czteroosobową kanapą [...]. Zostało kupionych także dziesięć armatek do naśnieżania stoków [...].

źródło: NKJP: Agata Wolna: Kanapy dla narciarzy, Trybuna Śląska, 2001-12-07

Frazeologizmy

kanapa polityczna
Data ostatniej modyfikacji: 15.01.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json