UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

neologizm

Chronologizacja

1904, SJPDor

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. neologizm
neologizmy
D. neologizmu
neologizmów
C. neologizmowi
neologizmom
B. neologizm
neologizmy
N. neologizmem
neologizmami
Ms. neologizmie
neologizmach
W. neologizmie
neologizmy

Pochodzenie

ang. neologism

fr. néologisme

niem. Neologismus

Definicja

jęz. 
nowo utworzony w danym języku wyraz lub wyrażenie

Noty o użyciu

Ms. lp wymawiany: [neologiźmie] lub [neologizmie].

Wymowa

[neologism] lub [neologizm]

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Język

Połączenia

  • neologizm Leśmianowski
  • neologizm Leśmiana, Wańkowicza
  • używać neologizmów
  • tworzyć neologizmy

Cytaty

''Strwon'' (zaprzepaszczenie, strata) jest nie znany słownikom. Papierkowski go uważa za neologizm Leśmianowski. ''Postronić'' (odrzucić na stronę, zrzucić) - także słownikom nie znany czasownik. Papierkowski go przeoczył, chyba na pewno jest to całkiem szczęśliwy i jasno zrozumiały neologizm poety.

źródło: NKJP: Kazimierz Wyka: Rzecz wyobraźni, 1959

Jan Jakub, gdy mówił o przejrzystości czy przezroczystości, posługiwał się słowem „transparent”, które wywodzi się z niemal identycznie brzmiącego łacińskiego neologizmu „transparens”, ukutego w wiekach średnich.

źródło: NKJP: Marek Bieńczyk: Przezroczystość, 2007

Neologizmem czasownikowym „podobniałeś” [...] Norwid sugeruje nie tylko procesualność przebiegu choroby, lecz również [...] częstotliwość i dostrzegalność zachodzących w organizmie Szopena zmian - zarówno fizycznych, jak i duchowych.

źródło: NKJP: Zbigniew Lisowski: Poznawanie poezji: interpretacje, 2008

Jednakże zasadniczą metodą stylizacyjną Lema jest tworzenie neologizmów, stąd też, nawet archaizując, często puszcza wodze swej wyobraźni i tworzy pseudoarchaizmy, tj. wyrazy nowe, sztuczne, a jedynie naśladujące staropolski sposób mówienia.

źródło: Danuta Wesołowska: Język fantastyczny w utworach Stanisława Lema, Język Polski 1963 z. 1-2.

Data ostatniej modyfikacji: 24.10.2015
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json