UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

rynsztok

Chronologizacja

1500, SStp
Datacja przybliżona.

Pochodzenie

niem. Rinnstein

1. wzdłuż jezdni

Definicja

rowek biegnący wzdłuż jezdni i chodnika lub wzdłuż obrzeża podwórka, odprowadzający wodę z opadów oraz ścieki

Wymowa

[rynsztok] lub [rỹsztok]

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Transport transport lądowy

Połączenia

  • głęboki rynsztok
  • rynsztok miasta, ulicy
  • odór rynsztoków
  • rynsztok biegnie (wzdłuż ulicy)
  • płynąć rynsztokiem

Cytaty

[...] możemy z bliska przyjrzeć się drewnianym chodnikom i łączącym je z brukiem kładkom, prowadzącym przez rynsztok. Dzisiaj tu jest cement, asfalt i kanalizacja.

źródło: NKJP: Olga Dębicka: Wilno, moja miłość, Dziennik Bałtycki, 1999-12-17

Jedną z rozrywek dzieci na naszej ulicy było wybieganie z domu po każdej ulewie, gdy rynsztoki się przelewały i rwały w dół ulicy niby górski potok.

źródło: NKJP: Henryk Grynberg: Życie ideologiczne, osobiste, codzienne i artystyczne, 1998

Wiosną z podwórza bije zapach duszący dzikich bzów, latem fermentujących obierzyn i buraczanych pomyj z rynsztoka.

źródło: NKJP: Wojciech Żukrowski: Za kurtyną mroku. Zabawa w chowanego, 1995

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. rynsztok
rynsztoki
D. rynsztoka
rynsztoku
rynsztoków
C. rynsztokowi
rynsztokom
B. rynsztok
rynsztoki
N. rynsztokiem
rynsztokami
Ms. rynsztoku
rynsztokach
W. rynsztoku
rynsztoki

2. moralny

Definicja

wszystko to, co jest oceniane negatywnie przez mówiącego w związku z wyraźnym wykroczeniem poza obowiązujące normy moralne i obyczajowe

Wymowa

[rynsztok] lub [rỹsztok]

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

Połączenia

  • stoczyć się do rynsztoka
  • wyciągnąć kogoś z rynsztoka

Cytaty

Świadomość, że są galerianki, po prostu psuje dobrą zabawę. Mówmy, że ich nie ma, a społeczny rynsztok nas nie dotyczy.

źródło: NKJP: Roman Laudański: Galerianki. Trzeba złapać prostytuujących się młodych ludzi, ich rodziców i klientów..., Gazeta Pomorska, 2009-10-02

Oczywiście, że nasze dziecko nigdy samo nie jest złym towarzystwem. Wciągają je do rynsztoka dzieci sąsiadów albo zdegenerowani koledzy, z którymi musi siedzieć w jednej ławce.

źródło: NKJP: Krystyna Kofta: Wychowanie seksualne dla klasy wyższej, średniej i niższej, 2000

Dla niektórych dotknięcie dna równa się upadkowi do rynsztoka, ale bywa i tak, że już po jednej bumelce w pracy [...] człowiek powie sobie: „Muszę przestać pić”.

źródło: NKJP: Anna Dodziuk, Włodzimierz Kamecki: Wyjść z matni: proste rozmowy o zgubnym nałogu, 1994

Kiedyś odwyk zarezerwowany był dla tzw. ludzi z rynsztoku, skończonych, bez przyszłości.

źródło: NKJP: Karina Marciniak: Na ruchomych schodach, Dziennik Zachodni, 2001-09-28

Nie żądam za przeklinanie kary śmierci, ale gdy słyszę, jak ten rynsztok wylewa się z ust nastoletnich dziewczynek, budzą się we mnie mordercze uczucia [...].

źródło: NKJP: Język za zębami, Gazeta Wrocławska, 2002-12-18

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. rynsztok
rynsztoki
D. rynsztoka
rynsztoku
rynsztoków
C. rynsztokowi
rynsztokom
B. rynsztok
rynsztoki
N. rynsztokiem
rynsztokami
Ms. rynsztoku
rynsztokach
W. rynsztoku
rynsztoki

Inne uwagi

Zwykle lp

Składnia

bez ograniczeń + rynsztok +
(JAKI)
Data ostatniej modyfikacji: 03.10.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json