UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

jazda

Chronologizacja

1418, SStp

Pochodzenie

psł. *jazda / *jězda 'jeżdżenie, jazda, podróż'

1. poruszanie się

Definicja

poruszanie się pojazdem, przy użyciu sprzętu sportowego lub na grzbiecie zwierzęcia

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Transport transport lądowy

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek

Połączenia

  • bezpieczna, niebezpieczna; agresywna, ekstremalna, płynna, popisowa, szaleńcza, szybka, wariacka, wolna, zwariowana; ostrożna; próbna jazda; jazda testowa
  • jazda auta, autobusu, busów, ciężarówek, gokartów
  • jazda bez biletu, bez pasów, bez świateł; jazda do centrum, do stolicy, do Wrocławia...; do tyłu
  • jazda na czas, na gapę; jazda pod górę; jazda przez pustynię; jazda w dół, w prawo, w tył
  • jazda pod wpływem alkoholu; jazda z kaskiem, z łańcuchami; z promilami; z prędkością iluś km
  • jazda na desce, na deskorolce, na koniu, na łyżwach, na nartach, na rolkach, na rowerze, na żużlu
  • czas, prędkość; bezpieczeństwo; lekcja, nauka jazdy
  • bezpieczeństwo, rozmowy podczas jazdy
  • doskonalenie jazdy
  • potrenować; utrudniać jazdę
  • przyłapać kogoś na jeździe bez biletu, po pijaku, pod wpływem alkoholu
  • jazda na gazie; jazda po alkoholu, po kielichu, po kieliszku, po pijaku; jazda w stanie nietrzeźwym

Cytaty

W czasie szybkiej jazdy wpadł w poślizg i staranował stojący na poboczu samochód.

źródło: NKJP: (PP), Dziennik Polski, 2002-01-18

Po całodziennej jeździe autobusem jej grupa wylądowała w opuszczonych amerykańskich koszarach.

źródło: NKJP: Krzysztof Gryboś: Polscy Niemcy - niemieccy Polacy, Gazeta Wyborcza, 1993-07-29

Czyn ten, podobnie jak jazda pod wpływem alkoholu, traktowany jest jak przestępstwo.

źródło: NKJP: R. Nadaj: Po tragicznym wypadku w Bielach, Tygodnik Ciechanowski, 2007-06-02

[...] ul. Andersa jest bardzo wąska, co utrudnia jazdę i ogranicza widoczność.

źródło: NKJP: (OLA): Uwaga, niebezpieczne skrzyżowania! Rozpoczynamy prezentację najniebezpieczniejszych dla kierowców miejsc stolicy, 1998, prasa

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. jazda
 jazdy
D. jazdy
 jazd
C. jeździe
 jazdom
B. jazdę
 jazdy
N. jazdą
 jazdami
Ms. jeździe
 jazdach
W. jazdo
 jazdy

Inne uwagi

Zwykle lp

Składnia

bez ograniczeń + jazda +
na CZYM
bez ograniczeń + jazda +
CZYM

2. wojsko

Definicja

wojsko, które walczyło konno

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Wojsko i wojna armia

Relacje znaczeniowe

synonimy:  kawaleria, konnica

Połączenia

  • konna; ciężka, lekka jazda; jazda bojarska, konfederacka, litewska, rosyjska; strzelecka
  • jazda hetmana
  • chorągwie jazdy
  • zgrupowanie jazdy
  • rozbić jazdę

Cytaty

Dragoni to była piechota, która koni używała tylko do transportu, a kampania Wołodyjowskiego to była lekka jazda, taka jak ta - mówił, wskazując na jeźdźców w śliwkowych mundurach, dzierżących w dłoniach drewniane szable „batorówki”.

źródło: NKJP: Marta Wołkowycka, Paweł Wroński: Sienkiewicz w skansenie wsi mazowieckiej, Gazeta Wyborcza, 1997-10-13

Pięciokrotnie słabsze siły Szwedów rozbiły jazdę rosyjską, a most, po którym uciekała piechota, załamał się.

źródło: NKJP: Zgubne skutki długiego picia, Dziennik Polski, 2001-06-08

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. jazda
 jazdy
D. jazdy
 jazd
C. jeździe
 jazdom
B. jazdę
 jazdy
N. jazdą
 jazdami
Ms. jeździe
 jazdach
W. jazdo
 jazdy

Inne uwagi

Zwykle lp

3. coś ekscytującego

Definicja

młodz. 
wydarzenia lub czynności wprawiające uczestników w stan pobudzenia emocjonalnego

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka zachowania emocjonalne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  odjazd, odlot

Połączenia

  • ostra; nocna, rockowa jazda
  • ale (była) jazda
  • robić jazdę

Cytaty

A teraz drogie panie konkurs. Zapraszam na środek pięć dziewczyn. Dziewczyny ochoczo wychodzą na środek. - Ja pier... Patrz, Majka wyszła! Ale będzie jazda ! - podniecają się jej koleżanki.

źródło: NKJP: Drewniane to nie dla nas!, Gazeta Krakowska, 2002-02-18

Nauczyciel robił sobie jazdę z mojego zeszytu. Patrzcie, jaka ściera, kpił i pokazywał całej klasie.

źródło: NKJP: Krystyna Lubelska: Co zamknąć, co otworzyć?, Polityka, 2008-05-03

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. jazda
 jazdy
D. jazdy
 jazd
C. jeździe
 jazdom
B. jazdę
 jazdy
N. jazdą
 jazdami
Ms. jeździe
 jazdach
W. jazdo
 jazdy

Frazeologizmy

jazda bez trzymanki
kawalerska jazda
prawo jazdy
rozkład jazdy
wyższa szkoła jazdy
Data ostatniej modyfikacji: 28.05.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN