UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

panaceum

Chronologizacja

1 połowa XVII w., Kart XVII-XVIII

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. panaceum
panacea
D. panaceum
panaceów
C. panaceum
panaceom
B. panaceum
panacea
N. panaceum
panaceami
Ms. panaceum
panaceach
W. panaceum
panacea

Inne uwagi

Zwykle lp

Pochodzenie

łac. panacēa

z gr. panákeia 'lekarstwo na wszystko, lek uniwersalny'

1. na choroby

Definicja

książk. 
hipotetyczny lek na wszystkie choroby i dolegliwości

Noty o użyciu

Często używane również w znaczeniu 'lek na choroby trudne do wyleczenia'.

Wymowa

[panace-um]

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie leki i sposoby leczenia, zabiegi, sprzęty medyczne

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  lek, lekarstwo, medykament

Połączenia

  • cudowne panaceum
  • stosować coś, traktować coś, używać czegoś jako panaceum

Cytaty

W średniowieczu proszek mumiowy uważany był za cudowne panaceum, zaś nasączone żywicą kości i bandaże były cennym opałem na bezdrzewnej pustyni.

źródło: NKJP: Maria Nowak: Mumia zabija grzybami, Gazeta Poznańska, 2006-03-25

[...] nie będę pana mamił, że sprzedaję panaceum, lek na wszystko. Takich leków nie ma.

źródło: NKJP: Jacek Dehnel: Balzakiana, 2008

Jakie są [...] dziś szanse na znalezienie eliksiru młodości oraz panaceum na raka?

źródło: NKJP: Witold Maciejewski: Źródło młodości i... śmierci, Wiedza i Życie, 1999

Umierał, ściskając oburącz swój miecz, w którego rękojeści przechowywał trzy czarne pigułki [...], będące panaceum przeciw wszelkim chorobom i śmierci.

źródło: NKJP: Henryk Waniek: Opis podróży mistycznej z Oświęcimia do Zgorzelca 1257-1957, 1996

Medycyna nie zna panaceów.

źródło: NKJP: Internet

Składnia

bez ograniczeń + panaceum +
(na CO)
bez ograniczeń + panaceum +
(przeciw CZEMU)

2. na bezrobocie

Definicja

książk. 
sposób na skuteczne pozbycie się określonych problemów

Wymowa

[panace-um]

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  lek, lekarstwo

Połączenia

  • cudowne, uniwersalne panaceum
  • panaceum na bezrobocie, na bolączki (świata), na kłopoty, na problemy, na wszystko
  • traktować coś jako panaceum na coś

Cytaty

Nie prawił nikomu kazań, nie pocieszał, nie miał ukrytego w rękawie panaceum na ich kłopoty.

źródło: NKJP: Marek Ławrynowicz: Pogoda dla wszystkich, 2003

[...] okłamują ludzi i siebie, widząc w postępie technicznym panaceum na bolączki świata.

źródło: NKJP: Edwin Bendyk: Zatruta studnia: rzecz o władzy i wolności, 2002

Lokalizacja strefy hazardu w obwodzie kaliningradzkim ma być cudownym panaceum na separatystyczne nastroje mieszkańców.

źródło: NKJP: Robert Cheda: Rosyjska ruletka, Polityka, 2007-04-28

Uporczywe traktowanie prywatyzacji jako panaceum na wszystko, co jest złe w gospodarce, uważam za zbyt duże uproszczenie.

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 12.06.2003

W sytuacji, gdy żadna odpowiedzialna partia - zresztą nie tylko we Francji - nie ma panaceów na trudności gospodarcze [...] w naturalny sposób wzrasta zainteresowanie formacjami tzw. alternatywnymi czy niekonwencjonalnymi.

źródło: NKJP: Marek Rapacki: Zrobiło się szaro, Gazeta Wyborcza, 1993-03-26

Składnia

bez ograniczeń + panaceum +
na CO
Data ostatniej modyfikacji: 13.02.2016
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json