UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

obalić

Chronologizacja

1550, SPXVI
Datacja przybliżona. Wcześniej (2. połowa XIV w.) odnotowano czasownik obalić się.

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	obalę	obalimy
2 os.	obalisz	obalicie
3 os.	obali	obalą

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	obaliłem +(e)m obalił	obaliłam +(e)m obaliła	obaliłom +(e)m obaliło	obaliliśmy +(e)śmy obalili	obaliłyśmy +(e)śmy obaliły
2 os.	obaliłeś +(e)ś obalił	obaliłaś +(e)ś obaliła	obaliłoś +(e)ś obaliło	obaliliście +(e)ście obalili	obaliłyście +(e)ście obaliły
3 os.	obalił	obaliła	obaliło	obalili	obaliły

bezosobnik: obalono

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		obalmy
2 os.	obal	obalcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	obaliłbym bym obalił	obaliłabym bym obaliła	obaliłobym bym obaliło	obalilibyśmy byśmy obalili	obaliłybyśmy byśmy obaliły
2 os.	obaliłbyś byś obalił	obaliłabyś byś obaliła	obaliłobyś byś obaliło	obalilibyście byście obalili	obaliłybyście byście obaliły
3 os.	obaliłby by obalił	obaliłaby by obaliła	obaliłoby by obaliło	obaliliby by obalili	obaliłyby by obaliły

bezosobnik: obalono by

bezokolicznik: obalić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: obaliwszy

gerundium: obalenie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	obalenie	obalenia
D.	obalenia	obaleń
C.	obaleniu	obaleniom
B.	obalenie	obalenia
N.	obaleniem	obaleniami
Ms.	obaleniu	obaleniach
W.	obalenie	obalenia

imiesłów przymiotnikowy bierny: obalony

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	obalony	obalony	obalony	obalone	obalona
D.	obalonego	obalonego	obalonego	obalonego	obalonej
C.	obalonemu	obalonemu	obalonemu	obalonemu	obalonej
B.	obalonego	obalonego	obalony	obalone	obaloną
N.	obalonym	obalonym	obalonym	obalonym	obaloną
Ms.	obalonym	obalonym	obalonym	obalonym	obalonej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	obaleni	obaleni	obalone	obalone
D.	obalonych	obalonych	obalonych	obalonych
C.	obalonym	obalonym	obalonym	obalonym
B.	obalonych	obalonych	obalonych	obalone
N.	obalonymi	obalonymi	obalonymi	obalonymi
Ms.	obalonych	obalonych	obalonych	obalonych

odpowiednik aspektowy: obalać

Pochodzenie

psł. *obvaliti 'otoczyć; zwalić, przewrócić'

Forma prasłowiańska jest czasownikiem z przedrostkiem *ob- od psł. *valiti 'toczyć, pędzić, obalać, zwalać, uderzać'; zob. walić

1. drzewo

Definicja

silnym uderzeniem spowodować przewrócenie się kogoś lub czegoś stojącego

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	powalić, wywrócić, zwalić
	hiperonimy:	przewrócić

Cytaty

W tym roku minie 35 lat od momentu, kiedy słynne drzewo obaliła wichura.

źródło: NKJP: Piotr Bajko: Karty z historii. Podzwonne dla Dębu Jagiełły, Las Polski, 2009-02-01

Agentka bez wysiłku obaliła go na ziemię i już jedynie dla osobistej satysfakcji wymierzyła mu kopniaka w nerkę.

źródło: NKJP: Ewa Białołęcka: Róża Selerbergu, 2006

Po zdobyciu Suchumi żołnierze [...] obalili pomnik Lenina przed parlamentem abchaskim - ostatni pomnik Lenina w Gruzji.

źródło: NKJP: Gruzja, Gazeta Wyborcza, 1992-08-21

Składnia

obalić

KOGO/CO + (na CO)

2. monarchię

Definicja

doprowadzić do upadku władcy lub ustroju politycznego

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa władza państwowa

Połączenia

obalić cesarza, dyktatora, monarchę, panującego, premiera, szacha, tyrana, władcę; Gomułkę, Sadama Husajna; dyktaturę, komunę, komunizm, ustrój

Cytaty

- Chciałeś synu obalić władzę ludową? - zapytał porucznik.

źródło: NKJP: (STK): Cudem uniknął śmierci, Gazeta Poznańska, 2003-01-23

Czyż powstańcy mogli wierzyć w to, że samo Królestwo Kongresowe może stawić skuteczny opór tej potędze, która obaliła Napoleona?

źródło: NKJP: Henryk Kocój: Stracona szansa, Dziennik Zachodni, 2001-11-30

Marzec 1917 r. (rewolucja znana jako lutowa, która obaliła carat ) przyniósł wstrząs moralny, upoił hasłem swobody, w październiku dokonano w Petersburgu energicznej rozgrywki w walce o władzę.

źródło: NKJP: Paweł Jasienica: Pamiętnik z Rosji, Polityka, 2007-11-03

Składnia

obalić

KOGO/CO

3. testament

Definicja

sprawić, że coś traci moc prawną i staje się nieważne

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa regulacje prawne

Relacje znaczeniowe

synonimy:

unieważnić

Połączenia

obalić ustawę, testament

Cytaty

	Sąd Najwyższy Arizony zatwierdził wyrok podczas apelacji, ale później Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych obalił wyrok w kolejnej apelacji. źródło: NKJP: Internet
	Ostatecznie Trybunał Konstytucyjny obalił ten zapis. źródło: NKJP: Przyrzeczenie przeniesienia, Dziennik Polski, 2002-01-09
	Wśród obserwatorów przeważa pogląd, że Sąd Najwyższy obali orzeczenie federalnego sądu apelacyjnego. źródło: NKJP: Spór o przysięgę, Dziennik Polski, 2002-06-28
	Opozycja rozpoczęła natomiast starania o zorganizowanie referendum w celu obalenia ustawy. źródło: NKJP: Sylwia Wysocka: Silvio może wszystko, Polityka, 2003-07-05

Składnia

obalić

4. teorię

Definicja

uzasadnić błędność jakiegoś poglądu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka

Relacje znaczeniowe

synonimy:

sfalsyfikować

Połączenia

obalić mit, stereotyp, tezę, twierdzenie

Cytaty

Do niedawna sądzono, że komórki nerwowe nie regenerują się, że wraz z wiekiem tracimy je bezpowrotnie. Ostatnie badania amerykańskich naukowców obaliły tę tezę.

źródło: NKJP: (maś): Stan ducha czy umysłu, Dziennik Bałtycki, 1998-11-30

Jeden z poznańskich naukowców badał preferencje kobiet w odniesieniu do muskulatury i zachowań panów. Co pokazały badania? Obaliły stereotyp. Nie lubimy atletów, pędzących osiłków, żonglujących kierownicą niczym maczugą.

źródło: NKJP: Izabela Dachtera: Walka na kółka, Polska. Głos Wielkopolski, 2005-06-13

Profesorowie, którzy zjechali do Łodzi, przedstawili zresztą więcej badań, które przeczą ogólnym poglądom. Obalili na przykład twierdzenie, że wcielanie się w wirtualnego bohatera, doświadczanie wirtualnej śmierci i przemocy niszczy osobowość.

źródło: NKJP: Iwona Polak: Doktorat z Quakeęa, Express Ilustrowany, 2002-11-13

Składnia

obalić

5. wódkę

Definicja

pot.

wypić jakąś ilość alkoholu

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie używki

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie uzależnienia

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

wypić

Połączenia

obalić butelkę (wina, wódki); piwo, wino

Cytaty

Powspominają dawne czasy, obalą jakąś butelkę i obaj będą narzekać na tę jędzę Magnolię, [...].

źródło: NKJP: Ewa Białołęcka: Róża Selerbergu, 2006

- Przyznam, że tuż po biegu, wraz z pięcioma kolegami z Krakowa obaliliśmy flaszkę czerwonego wina. Na tym się skończyło.

źródło: NKJP: Daniel Weimer (rozmawiał): Nowy Jork w dwie i pół godziny, Dziennik Polski, 2008-11-08

Z pracownikami pogotowia żyliśmy w dobrej komitywie. Wspólnie obaliliśmy niejedną butelkę.

źródło: NKJP: (ag): Spowiedź zbieracza zwłok, Express Ilustrowany, 2002-01-31

Składnia

obalić

Data ostatniej modyfikacji: 06.03.2017