UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

zadyszka

Chronologizacja

1882, SJPDor
1927, SJPWar

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zadyszka
zadyszki
D. zadyszki
zadyszek
C. zadyszce
zadyszkom
B. zadyszkę
zadyszki
N. zadyszką
zadyszkami
Ms. zadyszce
zadyszkach
W. zadyszko
zadyszki

Pochodzenie

Zob. dyszeć

1. trudność w oddychaniu

Definicja

trudność w oddychaniu objawiająca się głośnym, przyspieszonym wciąganiem i wypuszczaniem powietrza nosem lub ustami, spowodowana wysiłkiem, zmęczeniem albo chorobą

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Określenia fizyczności człowieka sprawność i wydolność organizmu

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie przyczyny, objawy i skutki chorób

Połączenia

  • lekka; wyraźna zadyszka
  • zadyszka na finiszu
  • dostać/dostawać, doznać zadyszki
  • mieć, złapać zadyszkę
  • biec, biegać, wbiegać bez zadyszki
  • skarżyć się na zadyszkę
  • walczyć z zadyszką

Cytaty

Aga wciąga powietrze, jakby się dusiła. Śmieję się i pytam, dlaczego tak dziwnie oddycha.
- Mam zadyszkę - tłumaczy. I dodaje, że czasem tak się jej zdarza, że nie może powietrza złapać. - Czasem też serce mi przyspiesza i bije jak szalone. A czasem to w ogóle mam wrażenie, że dwa serca mi biją.

źródło: NKJP: Tomasz Kwaśniewski: Dziennik ciężarowca, 2007

Obturacja oznacza zwężenie, w tym przypadku drobnych oskrzelików, które doprowadzają powietrze do płuc. Chory najpierw przez wiele lat kaszle, potem zaczyna brakować mu tchu, skarży się na zadyszkę podczas wchodzenia po schodach, aż w końcu najprostsze czynności powodują nieznośną duszność.

źródło: NKJP: Paweł Walewski: Wzmóc moc płuc, Polityka, nr 2427, 2003-11-15

- Jest do ciebie list z Polski - mówi, coś nieśmiałego, chłopięcego w tym głosie zmęczonym, z lekką zadyszką po ciężkiej walce - wyjął z teczki list gruby, w szarej kopercie i podał Antoniemu [...].

źródło: NKJP: Marta Tomaszewska: Miraż miłości, miraż śmierci, 2001

- Chwilę kryzysu miałem w połowie drugiej rundy. Coś mam z gardłem. Cierpiałem z tego powodu już podczas pierwszej walki. Dostaję zadyszki - mówił Bartnik, łapiąc się za mostek.

źródło: NKJP: Olgierd Kwiatkowski: Boks. Mistrzostwa Europy, Gazeta Wyborcza, 1996-04-05

Wyjechał z jej błogosławieństwem i za jej namową, bo to ona, zaniepokojona nazbyt częstymi zadyszkami, nieoczekiwanymi a gwałtownymi bólami w okolicy mostka, wysłała męża do kardiologa [...].

źródło: NKJP: Monika Piątkowska: Krakowska żałoba, 2005

2. finansowa

Definicja

stan kogoś lub czegoś objawiający się trudnościami w jego działalności, spowodowany przeciążeniem, zbyt szybkim tempem, za dużymi wymaganiami bądź brakiem możliwości dorównania komuś czy czemuś

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa urzędy i ich funkcjonowanie

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Biznes funkcjonowanie firm i przedsiębiorstw

Połączenia

  • zadyszka finansowa, gospodarcza

Cytaty

- Inwestor przeliczył się z siłami - mówi wyrozumiale Cezary Jakubowski, wiceprezydent Sopotu. - Zakładał, że zdąży, ale dostał finansowej zadyszki .

źródło: NKJP: Jarosław Zalesiński: Budowany na piasku, Dziennik Bałtycki, 2000-07-13

Z jednej strony Amerykanie mieli już dość Wietnamu i podjęli przygotowania do zakończenia beznadziejnej wojny, a z drugiej Breżniew był zainteresowany zawarciem traktatu SALT. Związek Radziecki dostawał coraz większej zadyszki gospodarczej z powodu ogromnych zbrojeń.

źródło: NKJP: Janusz Rolicki: Edward Gierek: życie i narodziny legendy, 2002

Kipi też życie polityczne: nowy premier chce uszczelniać system podatkowy, prezydent nie kwapi się do referendum, w którym naród miałby odpowiedzieć, czy Leonid Kuczma powinien odejść z urzędu. Antyprezydencka opozycja dostała wprawdzie zadyszki, ale jeszcze się nie poddała.

źródło: NKJP: Adam Szostkiewicz: Haj żywe Papa, Polityka, nr 2304, 2001-06-30

Kiedyś kariera rafinerii [...] przypadała na okres, kiedy światło nafty, tańsze i zdrowsze, wyrugowało raz na zawsze światło „produkowane” z oleju roślinnego lub tłuszczów zwierzęcych. Dziś - gdy doszło do ciężkiej zadyszki w branży węglowej - sektor paliwowy znów stał się główną sprężyną nie tylko polskiej gospodarki.

źródło: NKJP: Eurokredyt dla rafinerii, Dziennik Polski, 2001-01-30

Składnia

bez ograniczeń + zadyszka +
(JAKA)
Data ostatniej modyfikacji: 01.07.2016
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json