UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

arbitralny

Chronologizacja

1765, Kart XVII-XVIII

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	arbitralny	arbitralny	arbitralny	arbitralne	arbitralna
D.	arbitralnego	arbitralnego	arbitralnego	arbitralnego	arbitralnej
C.	arbitralnemu	arbitralnemu	arbitralnemu	arbitralnemu	arbitralnej
B.	arbitralnego	arbitralnego	arbitralny	arbitralne	arbitralną
N.	arbitralnym	arbitralnym	arbitralnym	arbitralnym	arbitralną
Ms.	arbitralnym	arbitralnym	arbitralnym	arbitralnym	arbitralnej
W.	arbitralny	arbitralny	arbitralny	arbitralne	arbitralna

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	arbitralni	arbitralni	arbitralne	arbitralne
D.	arbitralnych	arbitralnych	arbitralnych	arbitralnych
C.	arbitralnym	arbitralnym	arbitralnym	arbitralnym
B.	arbitralnych	arbitralnych	arbitralnych	arbitralne
N.	arbitralnymi	arbitralnymi	arbitralnymi	arbitralnymi
Ms.	arbitralnych	arbitralnych	arbitralnych	arbitralnych
W.	arbitralni	arbitralni	arbitralne	arbitralne

Pochodzenie

W polszczyźnie doszło do kontaminacji dwóch przymiotników: przejęto formę łac. arbitrālis 'rozjemczy, polubowny', a znaczenie łac. arbitrārius 'samowolny, arbitralny, niepewny'.

1.a wybór

Definicja

książk.

taki, który opiera się na czyjejś swobodnej decyzji, a nie wynika z jasnych zasad i przekonujących argumentów i jest narzucony bez możliwości sprzeciwu lub dyskusji

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Połączenia

arbitralny podział, sąd, sposób, wybór; arbitralna decyzja, władza; arbitralne kryteria, stwierdzenia

Cytaty

	[...] Electra nie zawsze [...] była zachwycona [...] arbitralnym wyborem ojca, i w szkole wolała, żeby mówiono do niej Lecky lub Lucky. źródło: NKJP: Janina Kumaniecka: Saga rodu Słonimskich, 2004
	Istotne jest pytanie, czy podział terytorialny państwa może być podziałem sztucznym, arbitralnym, czysto technicznym. źródło: NKJP: Piotr Winczorek: Wstęp do nauki o państwie, 1995
	[...] istotą społeczeństwa jest arbitralny porządek organizacyjny, wyrażający się w przymusie prawnym i instytucjonalnym źródło: NKJP: Danuta Urbaniak-Zając: Pedagogika społeczna w Niemczech: stanowiska teoretyczne i problemy praktyki, 2003
	Monarcha, który zawdzięczał tron poddanym, nie mógł sobie pozwolić na arbitralne rządy, zwłaszcza jeśli - jak Władysław Jagiełło - pragnął zapewnić sukcesję swoim synom. źródło: NKJP: Andrzej Chwalba: Obyczaje w Polsce: od średniowiecza do czasów współczesnych: praca zbiorowa, 2004
	Jeśli moje zasady są arbitralne, to także arbitralnymi muszą być płynące z nich wnioski. źródło: NKJP: Paweł Lisicki: Pochwała konsekwencji, 1998

1.b człowiek

Definicja

książk.

taki, który narzuca innym swoje opinie lub decyzje i nie uznaje sprzeciwu wobec nich

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności

Połączenia

arbitralny rząd; arbitralna osoba, władza

Cytaty

Była osobą serdeczną, ale arbitralną i gwałtowną.

źródło: NKJP: Kazimierz Wyka: Rzecz wyobraźni, 1959

Obaj są niezwykle ostrzy i arbitralni w ocenach.

źródło: NKJP: Maria Kornatowska: Krytyk - to brzmi dumnie, Gazeta Wyborcza, 1994-04-29

Był to człowiek arbitralny, głośny, pozwalający sobie na dziwactwa i ekstrawagancje z racji faktu, ze zawsze znajdował się na szczycie społeczności [...].

źródło: Internet: marychna.witkowscy.net

Data ostatniej modyfikacji: 10.09.2016