UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

plomba

Chronologizacja

1861, SJPWil

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. plomba
plomby
D. plomby
plomb
C. plombie
plombom
B. plombę
plomby
N. plombą
plombami
Ms. plombie
plombach
W. plombo
plomby

Pochodzenie

fr. plomb

z łac. plumbum 'ołów'

Polskie znaczenie 'wypełnienie zęba' nie występuje w języku francuskim

1. w zębie

Definicja

twardniejąca masa, którą dentysta wypełnia ubytek w zębie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie leki i sposoby leczenia, zabiegi, sprzęty medyczne

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  masa

Połączenia

  • biała, srebrna, zwykła plomba; plomba dentystyczna; cementowa, kompozytowa, porcelanowa, światłoutwardzalna; kosmetyczna; plomby złote
  • plomba z amalgamatu, z cementu,
  • plomba w zębie
  • cena, koszt; rodzaj plomby
  • plomba wypadła
  • wykonać; wymienić plombę; stosować, wstawić/wstawiać plomby
  • płacić za plombę

Cytaty

Poszedłem do dentysty, [...], nie miałem pieniędzy na białą plombę, założyła mi amalgamat.

źródło: NKJP: Wojciech Stamm: Czarna matka, 2008

Pacjenci, którzy chcą skorzystać z bezpłatnego leczenia, mogą liczyć na cementy podkładowe na bazie wodorotlenku wapnia i na cement fosforanowy. Jednak jeśli ktoś chce mieć lepszą plombę z lepszym podkładem, na przykład na bazie fluoru, musi dopłacić.

źródło: NKJP: Rosyjska ruletka u dentysty, Gazeta Ubezpieczeniowa, 1999-03-02

[...] większość z nich nosi w ustach światłoutwardzalne plomby dentystyczne.

źródło: NKJP: Próba generalna, Dziennik Polski, 2002-11-08

Do niedawna najpopularniejsze były plomby amalgamatowe oraz plomby z cementu. Teraz najczęstsze są plomby kompozytowe. Jeżeli kogoś stać może jednak poprosić o plomby porcelanowe albo złote.

źródło: NKJP: (mst): Porcelanowe, złote, amalgamatowe, Gazeta Krakowska, 2003-07-06

Plomby kompozytowe mają kolor zbliżony do barwy zęba i są na tyle twarde, że niemal natychmiast po ich założeniu możemy jeść i pić. Dlatego dentyści wybierają ten rodzaj plomby przy odbudowie ułamanych oraz wypełnianiu zębów przednich i bocznych.

źródło: NKJP: (AN): Plomba nie musi szpecić, Dziennik Łódzki, 2002-09-07

2. między kamienicami

Definicja

budynek wzniesiony między dwoma wcześniej istniejącymi domami tworzącymi ciąg ulicy

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo rodzaje budowli i ich cechy

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  budynek

Połączenia

  • dobudowana plomba; plomba architektoniczna, mieszkaniowa
  • plomby z wielkiej płyty, z czerwonych cegieł
  • plomba między budynkami, kamienicami
  • budowa plomby
  • działka pod plombę
  • apartament, mieszkanie w plombie
  • budować, wybudować plombę

Cytaty

Czy naprawdę zamierza pan - zwrócił się do prezydenta - wspierać realizację kolejnej pseudopostmodernistycznej plomby architektonicznej, niszczącej charakter i klimat tak ważnego miejsca w Krakowie?

źródło: NKJP: Anna Kajtoch: Rekordzista interpelacji, Gazeta Krakowska, 2003-11-20

Wrocław zawsze słynął ze wspaniale wyeksponowanych narożników. Architekci projektują dziś plomby narożnikowe [...] z wykuszami. Są one dumą mieszkańców i projektantów. Wrocławski SARP co roku przyznaje nagrodę za najlepszą plombę.

źródło: NKJP: Włodzimierz Kalicki: Wrocław, Gazeta Wyborcza, 1995-09-08

Spółdzielnia Mieszkaniowa Swarzędz dołączyła do grona poznańskich deweloperów. Kupiła grunt przy ulicy Polnej, gdzie zaczęła budować plombę. Pięciokondygnacyjny budynek będzie się opierał na dwóch sąsiednich kamienicach, musi więc być zastosowana specjalna technologia budowy.

źródło: NKJP: Sławomir Seidler: Dziura na Polnej, Polska Głos Wielkopolski, 2004-05-11

3. w kręgosłupie

Definicja

twardy materiał, który wypełniając jakieś otwory zabezpiecza coś przed dalszym niszczeniem

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo materiały, narzędzia i maszyny budowlane

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie leki i sposoby leczenia, zabiegi, sprzęty medyczne

Połączenia

  • plomby betonowe, cementowe
  • stosować plomby

Cytaty

[...] wielki otwór w dolnej partii wiekowego dębu był wypełniony plombą betonową. - Konserwator zabytków stwierdził, że ta plomba tamuje dostęp powietrza, więc ją usunięto [...]

źródło: NKJP: (ema): Płonący Adam, Gazeta Krakowska, 2001-12-08

Nowatorską metodę zakładania plomb cementowych do złamanego kręgosłupa wprowadził w Piekarach Śląskich dr n. med. Marek Paściak, ordynator oddziału schorzeń i urazów kręgosłupa.

źródło: NKJP: Mariola Marklowska: Klejenie kręgosłupa, Dziennik Zachodni, 2002-12-18

[...] należąca do Skarbu Państwa synagoga jest niezagospodarowana. Z inicjatywy opiekującego się nią samorządu powiatowego przed kilkoma laty zabezpieczono ściany żelaznymi plombami, by uchronić je przed rozpadem.

źródło: NKJP: Zabytek na sprzedaż, Dziennik Polski, 2003-11-25

4. na liczniku

Definicja

zabezpieczenie umieszczane na przedmiotach w celu ich ochrony przed otwarciem przez osobę nieupoważnioną

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Urządzenia i maszyny budowa urządzeń i maszyn

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  zabezpieczenie

Połączenia

  • naruszone, zerwane; papierowe plomby; plomby celne; ołowiane; urzędowe
  • plomba od butli gazowej, od gazomierza, od licznika; plomba z butli, z licznika, z gazomierza
  • plomby na drzwiach, na liczniku, na paczce, na skrzyni, na urnie, na wodomierzu, na zaworach, plomba przy liczniku; plomba w komputerze, w liczniku
  • brak, stan, wymiana plomb
  • coś posiada plombę; nałożyć/nakładać, pozakładać, stosować, założyć/zakładać; sprawdzić/sprawdzać, uszkodzić/uszkadzać; zdjąć/zdejmować, zerwać/zrywać plomby; naruszenie/naruszanie plomby

Cytaty

Papierosy zostały doładowane prawdopodobnie już po opuszczeniu fabryki, gdyż naruszone były plomby celne na samochodzie.

źródło: NKJP: MARK: Papierosowe meble, Gazeta Poznańska, 2003-01-17

[...] inspektor z gazowni założył plombę na zaworze i odłączył dopływ gazu tłumacząc to względami bezpieczeństwa.

źródło: NKJP: Marta Ciemnoczołowska: Brakuje mu tylko gazu, Polska Głos Wielkopolski, 2005-02-07

Do ponownego umieszczania zamknięć celnych inspektorzy stosują plomby ołowiane o średnicy 10 mm, [...] Na przedniej stronie plomb odciska się plombownicą godło państwowe, a na odwrocie - litery „ks” oraz numer identyfikacyjny plombownicy.

źródło: NKJP: Kancelaria Prezesa Rady Ministrów: Rozporządzenie w sprawie legitymowania, zatrzymywania i przeszukania osób, zatrzymywania pojazdów i innych środków przewozowych przez inspektorów i pracowników kontroli skarbowej oraz ponownego umieszczania zamknięć celnych, Dziennik Ustaw, 2002

Podczas spisywania stanu liczników pracownik zakładu elektroenergetycznego zauważył, że ktoś przy nim majstrował. W marcu pojawili się kontrolerzy. W protokole zaznaczyli, że plomby legalizacyjne są zerwane i zastąpione obcymi.

źródło: NKJP: Agnieszka Nowak: Zapłaci za złodzieja, Trybuna Śląska, 2003-11-18

Data ostatniej modyfikacji: 02.02.2017
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json