Chronologizacja
Pochodzenie
psł. *krakati 'skrzeczeć, krakać'
Czasownik pochodzenia dźwiękonaśladowczego.
1. o ptaku
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt zwyczaje i zachowania zwierząt
CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt ptaki
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii dźwięki
Cytaty
|
Jeśli w lesie albo w parku coś dźwięcznie zakracze nad naszymi głowami, to można być pewnym, że to właśnie kruk. Jak jednak obliczyli naukowcy, kruk nie tylko kracze, ale wydaje jeszcze 64 inne dźwięki, więc można też się pomylić. źródło: NKJP: Rozalia Ćwiertnia: Kruk długowieczny, Gazeta Krakowska, 2004-03-02 |
|
|
Ptaki śpiewały, wrony krakały, żaby z cicha rechotały, rozchodził się zapach skręta, jaśminu i inne odurzające wonie [...]. źródło: NKJP: Janusz Głowacki: Rose Café i inne opowieści, 1997 |
|
|
Siadający na dzwonnicy kościoła pomurnik spłoszył gawrony; czarne ptaszyska zerwały się, kracząc donośnie [...]. źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Narrenturm, 2002 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
kraczę |
kraczemy |
|||
| 2 os. |
kraczesz |
kraczecie |
|||
| 3 os. |
kracze |
kraczą |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
krakałem +(e)m krakał |
krakałam +(e)m krakała |
krakałom +(e)m krakało |
krakaliśmy +(e)śmy krakali |
krakałyśmy +(e)śmy krakały |
| 2 os. |
krakałeś +(e)ś krakał |
krakałaś +(e)ś krakała |
krakałoś +(e)ś krakało |
krakaliście +(e)ście krakali |
krakałyście +(e)ście krakały |
| 3 os. |
krakał |
krakała |
krakało |
krakali |
krakały |
bezosobnik: krakano
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę krakał będę krakać |
będę krakała będę krakać |
będę krakało będę krakać |
będziemy krakali będziemy krakać |
będziemy krakały będziemy krakać |
| 2 os. |
będziesz krakał będziesz krakać |
będziesz krakała będziesz krakać |
będziesz krakało będziesz krakać |
będziecie krakali będziecie krakać |
będziecie krakały będziecie krakać |
| 3 os. |
będzie krakał będzie krakać |
będzie krakała będzie krakać |
będzie krakało będzie krakać |
będą krakali będą krakać |
będą krakały będą krakać |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
kraczmy |
|
| 2 os. |
kracz |
kraczcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
krakałbym bym krakał |
krakałabym bym krakała |
krakałobym bym krakało |
krakalibyśmy byśmy krakali |
krakałybyśmy byśmy krakały |
| 2 os. |
krakałbyś byś krakał |
krakałabyś byś krakała |
krakałobyś byś krakało |
krakalibyście byście krakali |
krakałybyście byście krakały |
| 3 os. |
krakałby by krakał |
krakałaby by krakała |
krakałoby by krakało |
krakaliby by krakali |
krakałyby by krakały |
bezosobnik: krakano by
bezokolicznik: krakać
imiesłów przysłówkowy współczesny:
kracząc
gerundium: krakanie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | krakanie |
krakania |
| D. | krakania |
krakań |
| C. | krakaniu |
krakaniom |
| B. | krakanie |
krakania |
| N. | krakaniem |
krakaniami |
| Ms. | krakaniu |
krakaniach |
| W. | krakanie |
krakania |
imiesłów przymiotnikowy czynny: kraczący
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | kraczący |
kraczący |
kraczący |
kraczące |
kracząca |
| D. | kraczącego |
kraczącego |
kraczącego |
kraczącego |
kraczącej |
| C. | kraczącemu |
kraczącemu |
kraczącemu |
kraczącemu |
kraczącej |
| B. | kraczącego |
kraczącego |
kraczący |
kraczące |
kraczącą |
| N. | kraczącym |
kraczącym |
kraczącym |
kraczącym |
kraczącą |
| Ms. | kraczącym |
kraczącym |
kraczącym |
kraczącym |
kraczącej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | kraczący |
kraczący |
kraczące |
kraczące |
| D. | kraczących |
kraczących |
kraczących |
kraczących |
| C. | kraczącym |
kraczącym |
kraczącym |
kraczącym |
| B. | kraczących |
kraczących |
kraczących |
kraczące |
| N. | kraczącymi |
kraczącymi |
kraczącymi |
kraczącymi |
| Ms. | kraczących |
kraczących |
kraczących |
kraczących |
2. o człowieku
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | przewidywać |
Cytaty
|
- Nie kracz ! - powiedział Bartek ze złością. - Nie kracz, bo wykraczesz! źródło: NKJP: Andrzej Zbych: Stawka większa niż życie, 1967 |
|
|
[...] przestańcie krakać jak te złowróżbne kruki - rozgniewał się bosman. - Z igły robicie widły! źródło: NKJP: Alfred Szklarski: Tajemnicza wyprawa Tomka, 1963 |
|
|
Zgadzacie się na tę konspirację? Bo jak starzy się dowiedzą, to klapa murowana. Zresztą wolę nie krakać. źródło: NKJP: Dariusz Rekosz: Czarny Maciek i wenecki starodruk, 2010 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
kraczę |
kraczemy |
|||
| 2 os. |
kraczesz |
kraczecie |
|||
| 3 os. |
kracze |
kraczą |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
krakałem +(e)m krakał |
krakałam +(e)m krakała |
krakałom +(e)m krakało |
krakaliśmy +(e)śmy krakali |
krakałyśmy +(e)śmy krakały |
| 2 os. |
krakałeś +(e)ś krakał |
krakałaś +(e)ś krakała |
krakałoś +(e)ś krakało |
krakaliście +(e)ście krakali |
krakałyście +(e)ście krakały |
| 3 os. |
krakał |
krakała |
krakało |
krakali |
krakały |
bezosobnik: krakano
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę krakał będę krakać |
będę krakała będę krakać |
będę krakało będę krakać |
będziemy krakali będziemy krakać |
będziemy krakały będziemy krakać |
| 2 os. |
będziesz krakał będziesz krakać |
będziesz krakała będziesz krakać |
będziesz krakało będziesz krakać |
będziecie krakali będziecie krakać |
będziecie krakały będziecie krakać |
| 3 os. |
będzie krakał będzie krakać |
będzie krakała będzie krakać |
będzie krakało będzie krakać |
będą krakali będą krakać |
będą krakały będą krakać |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
kraczmy |
|
| 2 os. |
kracz |
kraczcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
krakałbym bym krakał |
krakałabym bym krakała |
krakałobym bym krakało |
krakalibyśmy byśmy krakali |
krakałybyśmy byśmy krakały |
| 2 os. |
krakałbyś byś krakał |
krakałabyś byś krakała |
krakałobyś byś krakało |
krakalibyście byście krakali |
krakałybyście byście krakały |
| 3 os. |
krakałby by krakał |
krakałaby by krakała |
krakałoby by krakało |
krakaliby by krakali |
krakałyby by krakały |
bezosobnik: krakano by
bezokolicznik: krakać
imiesłów przysłówkowy współczesny:
kracząc
gerundium: krakanie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | krakanie |
krakania |
| D. | krakania |
krakań |
| C. | krakaniu |
krakaniom |
| B. | krakanie |
krakania |
| N. | krakaniem |
krakaniami |
| Ms. | krakaniu |
krakaniach |
| W. | krakanie |
krakania |
imiesłów przymiotnikowy czynny: kraczący
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | kraczący |
kraczący |
kraczący |
kraczące |
kracząca |
| D. | kraczącego |
kraczącego |
kraczącego |
kraczącego |
kraczącej |
| C. | kraczącemu |
kraczącemu |
kraczącemu |
kraczącemu |
kraczącej |
| B. | kraczącego |
kraczącego |
kraczący |
kraczące |
kraczącą |
| N. | kraczącym |
kraczącym |
kraczącym |
kraczącym |
kraczącą |
| Ms. | kraczącym |
kraczącym |
kraczącym |
kraczącym |
kraczącej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | kraczący |
kraczący |
kraczące |
kraczące |
| D. | kraczących |
kraczących |
kraczących |
kraczących |
| C. | kraczącym |
kraczącym |
kraczącym |
kraczącym |
| B. | kraczących |
kraczących |
kraczących |
kraczące |
| N. | kraczącymi |
kraczącymi |
kraczącymi |
kraczącymi |
| Ms. | kraczących |
kraczących |
kraczących |
kraczących |
odpowiednik aspektowy: wykrakać