UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

neutralny

Chronologizacja

1 połowa XVIII w., Kart XVII-XVIII

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	neutralny	neutralny	neutralny	neutralne	neutralna
D.	neutralnego	neutralnego	neutralnego	neutralnego	neutralnej
C.	neutralnemu	neutralnemu	neutralnemu	neutralnemu	neutralnej
B.	neutralnego	neutralnego	neutralny	neutralne	neutralną
N.	neutralnym	neutralnym	neutralnym	neutralnym	neutralną
Ms.	neutralnym	neutralnym	neutralnym	neutralnym	neutralnej
W.	neutralny	neutralny	neutralny	neutralne	neutralna

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	neutralni	neutralni	neutralne	neutralne
D.	neutralnych	neutralnych	neutralnych	neutralnych
C.	neutralnym	neutralnym	neutralnym	neutralnym
B.	neutralnych	neutralnych	neutralnych	neutralne
N.	neutralnymi	neutralnymi	neutralnymi	neutralnymi
Ms.	neutralnych	neutralnych	neutralnych	neutralnych
W.	neutralni	neutralni	neutralne	neutralne

Pochodzenie

ang. neutral

fr. neutre

niem. neutral

z łac. neuter (neutra, neutrum) 'nijaki (-ka, -kie)'

1. obserwator

Definicja

taki, który nie opowiada się po żadnej stronie i nie świadczy o poparciu dla żadnej ze stron

Wymowa

[ne-u-tralny]

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	bezstronny
	antonimy:	stronniczy

Połączenia

neutralny arbiter, język, obserwator; neutralna postawa; neutralne stanowisko; neutralne tematy
neutralny aksjologicznie, emocjonalnie, moralnie, politycznie; całkiem, pozornie neutralny

Cytaty

	W prywatnej rozmowie stwierdził, że podejrzewa Polskę o agresywne zamiary wobec Śląska, Gdańska i Prus Wschodnich, oraz że ZSRR tak długo pozostanie neutralny wobec wydarzeń w Niemczech, jak długo podobną neutralność zachowa Europa. źródło: NKJP: Waldemar Michowicz: Historia dyplomacji polskiej, 1995
	Krótko mówiąc, uważam, że w państwowej instytucji, w państwie, które powinno być neutralne światopoglądowo, moje dziecko zostało poddane indoktrynacji. źródło: NKJP: Kinga Dunin: Tabu, 1998
	Na takich osobników jest tylko jeden sposób — zostawić ich bez próby dowodzenia, że nie mają racji. Można jakimś neutralnym zdaniem w rodzaju: „no tak, sprawa nie jest prosta” albo „słyszałem o tym różne wypowiedzi”, albo „z pewnością warto się tym zainteresować” ferwor polemisty osłabić i przejść do innego tematu. źródło: NKJP: Tadeusz Rojek: Jak to się je: savoir-vivre przy stole, 1994
	„Muzyka jednak, mimo socrealizmu, była neutralna” - skomentował Kisielewski. źródło: NKJP: Mariusz Urbanek: Kisielewscy: Jan August, Zygmunt, Stefan, Wacek, 2006
	Jak powinien zachować się profesjonalista? Powinien być neutralny, ale nie chłodny. Życzliwy, ale nie oschły. źródło: NKJP: Milena Rachid Chehab, Krystyna Romanowska: U doktora manipulatora, Ozon, nr 5, 2005

Składnia

	+	neutralny	+	(wobec KOGO/CZEGO)
szyk: neutralny

2. kraj

Definicja

niebiorący udziału w konflikcie pomiędzy państwami

Wymowa

[ne-u-tralny]

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa stosunki międzynarodowe

Połączenia

neutralny pas, teren; statek; neutralna strefa; Szwajcaria, Szwecja; kraj neutralny
pozostać neutralnym

Cytaty

	I dodał, że Mołdawia jest krajem neutralnym - nie będzie wstępować do NATO, ale także będzie się trzymać z daleka od wojskowego układu taszkienckiego tworzonego przez Moskwę. źródło: NKJP: Andrzej Zaucha: W niedzielnych wyborach Mołdawianie zdecydowali, że nie chcą zwrotu ani na Wschód, ani na Zachód, Gazeta Wyborcza, 1996-12-05
	Następnie przedstawiono propozycję ustanowienia 10-kilometrowego pasa neutralnego i oddania Dyneburga Łotyszom, co umożliwiłoby nawiązanie bezpośrednich kontaktów polsko-łotewskich [...]. źródło: NKJP: Waldemar Michowicz: Historia dyplomacji polskiej, 1995
	Już mieli bilety na neutralny szwedzki statek, kiedy Wilno zajęli Niemcy. źródło: NKJP: Henryk Grynberg: Życie ideologiczne, osobiste, codzienne i artystyczne, 1998
	Wśród przedwojennych polskich oficerów przeprowadzono ankietę, w której mieli się oni wypowiedzieć: kto chce wracać do kraju, czyli pod Hitlera, kto zostać w Związku Radzieckim i dalej prowadzić walkę, a kto chce jechać do krajów neutralnych. źródło: NKJP: Teresa Torańska: Oni, 1985
	Włochy pozostają neutralne. Hitler oświadcza, że rozpoczyna wojnę sam... źródło: NKJP: Jan Józef Szczepański: Polska jesień, 1955

3. wygląd

Definicja

niewyróżniający się spośród innych o podobnym wyglądzie, brzmieniu, smaku lub zapachu

Wymowa

[ne-u-tralny]

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Relacje znaczeniowe

antonimy:

wyrazisty

Połączenia

neutralny kolor, wygląd; neutralna barwa; neutralne tło; neutralne barwy

Cytaty

	Ubiór w kolorach neutralnych powinien być przełamany kolorowym akcentem: dużą torbą, paskiem czy wisiorkiem, stanowiącym uzupełnienie i nadającym charakter całości. źródło: NKJP: Iwona Poniewierska: Wiosna błyszczy ozdobami, Dziennik Polski, 2006-05-11
	Olej rzepakowy jest bardzo popularny w każdej kuchni. Charakteryzuje się neutralnym smakiem i zapachem. źródło: Internet: olejowyraj.pl
	Może to fala, której nie potrafiły się przeciwstawić i poszły wraz z prądem - w końcu ile można znosić ciągłe ubliżanie z powodu dobrych ocen czy neutralnego wyglądu? źródło: NKJP: Internet
	Jeśli mamy mleczko czy krem do ciała o neutralnym zapachu, a chciałybyśmy stworzyć aromatyczny kosmetyk, wypróbujmy prosty sposób. źródło: Internet: kobieta.onet.pl
	Dźwięk neutralny, to taki, w którym wzmacniacz nic nie podbarwia. Bardzo mało zniekształceń. źródło: Internet: trioda.com/forum

4. położenie

Definicja

taki, w którym obiekt nie zmienia swojej pozycji względem otoczenia

Wymowa

[ne-u-tralny]

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości przestrzeni ułożenie względem siebie

Połączenia

neutralna pozycja; neutralne położenie

Cytaty

W momencie zatrzymania samochodu, np. przy czerwonym świetle i po przestawieniu dźwigni zmiany biegów w położenie neutralne (luz), silnik spalinowy jest automatycznie wyłączany.

źródło: NKJP: Zdzisław Podbielski: Samochód przyszłości, Dziennik Zachodni, 2004-05-05

A zatem nabyli już prawidłowe nawyki oddechu i umiejętność utrzymywania kręgosłupa w pozycji neutralnej [...].

źródło: NKJP: Magdalena Rusakiewicz: W zwolnionym tempie, Dziennik Bałtycki, 2005-12-17

Po przesterowaniu suwaka w rozdzielaczu w położenie neutralne następuje zamknięcie obu komór cylindra wysięgnika.

źródło: NKJP: Andrzej Dudczak: Koparki: teoria i projektowanie, 2000

5. atom

Definicja

fiz.

pozbawiony ładunku elektrycznego

Wymowa

[ne-u-tralny]

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii

Relacje znaczeniowe

synonimy:

obojętny

Połączenia

neutralny atom; neutralna cząstka

Cytaty

Tym razem nie fale radiowe, lecz neutrony ujawniły obecność księżycowego lodu. Te neutralne cząstki, stanowiące obok protonów podstawowy składnik jąder atomowych, są wybijane ze skał na powierzchni Srebrnego Globu przez bombardujące je nieustannie promieniowanie kosmiczne.

źródło: NKJP: Jarosław Włodarczyk: Wędrówki niebieskie, czyli Wszechświat nie tylko dla poetów, 1999

Zauważmy, że energie jonizacji atomów (energie, potrzebne dla oderwania jednego elektronu od neutralnego atomu) wynoszą od dziesiątków eV (energia jonizacji atomu wodoru - 13,6 eV) do wartości większych o parę rzędów wielkości [...].

źródło: NKJP: Ewa Skrzypczak, Zygmunt Szafliński: Wstęp do fizyki jądra atomowego i cząstek elementarnych: wykłady, 1993

6. odczyn

Definicja

chem.

niewchodzący w reakcje chemiczne

Wymowa

[ne-u-tralny]

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii

Relacje znaczeniowe

synonimy:

obojętny

Cytaty

W absorberach umieszcza się wypełnienie neutralne (nośnik warstwy biologicznie czynnej) lub spełniające podwójną funkcję - nośnika warstwy biologicznej i adsorbenta.

źródło: NKJP: Joanna Kośmider, Barbara Mazur-Chrzanowska, Bartosz Wyszyński: Odory, 2002

Papier aż do początków XVIII w. wytwarzano wyłącznie ze szmat lnianych i bawełnianych, uszlachetniano go naturalnymi substancjami o neutralnym odczynie.

źródło: NKJP: Włodzimierz Kalicki: Gdyby nie odkwaszono kajecików Zofii Nałkowskiej, przepadłaby pełna historia jej romansów, Gazeta Wyborcza, 1995-01-30

Frazeologizmy

neutralny grunt

Data ostatniej modyfikacji: 01.03.2016