UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

rudy

Chronologizacja

SStp, SJPXVII, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

psł. *rudъ 'czerwony, czerwonawy'

1. kolor

Definicja

mający kolor rdzawy, podobny do koloru pomarańczowego, taki jak kolor sierści lisa, wiewiórki

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kolory i światło

Relacje znaczeniowe

synonimy:  rdzawy, rydzy

Połączenia

  • rudy warkocz, zarost; kot, pies; liść; płomień; kurz, pył; kolor, odcień; ruda broda, czupryna, kita, peruka, sierść; kotka; głowa; kamizelka, kurtka; plama; ciecz, woda; ziemia; barwa; rude zabarwienie; rude kędziory, loczki, loki, wąsy, włosy
  • rudy od krwi, od rdzy; rudy ze starości
  • rudy jak ogień
  • intensywnie, lekko rudy

Cytaty

Uwolnił ręce od swojej części dywanu, żeby wyjąć z tylnej kieszeni pojedynczy klucz rudy ze starości. Chrupnął nim w zamku.

źródło: NKJP: Piotr Zaremba: Plama na suficie, 2004

[...] ściągnął na kraj śmiertelne niebezpieczeństwo, a teraz za nic mając pełne milczącego potępienia spojrzenia rodaków, rozjeżdżał się po Groznym z orszakiem zbrojnych partyzantów w terenowych samochodach, wzbijających chmury rudego kurzu.

źródło: NKJP: Wojciech Jagielski: Wieże z kamienia, 2004

Pewnej soboty poprosił ją do tańca wysoki, przystojny chłopak. Miał rude włosy, wielkie niebieskie oczy.

źródło: NKJP: Katarzyna Surmiak-Domańska: Beznadziejna ucieczka przed Basią. Reportaże seksualne, 2007

Lidka jednak wstała i już po chwili zobaczyłem ją w drzwiach pokoju, z kotem w objęciach. Ten też był czarny, z rudą plamą na prawym uchu.

źródło: NKJP: Jerzy Sosnowski: Linia nocna, 2002

Kiedy nie było ciepłej wody, a z kranu strzelała ruda ciecz, szła z kubłem do piwnicy bloku naprzeciwko i stawała w kolejce. Nosiła kilka razy po pół wiadra, bo więcej nie mogła udźwignąć.

źródło: NKJP: Grażyna Plebanek: Dziewczyny z Portofino, 2005

Odmiana

część mowy: przymiotnik


Stopień równy

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. rudy
rudy
rudy
rude
ruda
D. rudego
rudego
rudego
rudego
rudej
C. rudemu
rudemu
rudemu
rudemu
rudej
B. rudego
rudego
rudy
rude
rudą
N. rudym
rudym
rudym
rudym
rudą
Ms. rudym
rudym
rudym
rudym
rudej
W. rudy
rudy
rudy
rude
ruda
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. rudzi
rudzi
rude
rude
D. rudych
rudych
rudych
rudych
C. rudym
rudym
rudym
rudym
B. rudych
rudych
rudych
rude
N. rudymi
rudymi
rudymi
rudymi
Ms. rudych
rudych
rudych
rudych
W. rudzi
rudzi
rude
rude

Składnia

bez ograniczeń + rudy + bez ograniczeń
szyk: neutralny

2. człowiek

Definicja

mający włosy na głowie koloru rudego

Noty o użyciu

Wyraz używany często w znaczeniu rzeczownikowym: 'rudy mężczyzna', 'ruda kobieta'.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Określenia fizyczności człowieka wygląd

Relacje znaczeniowe

synonimy:  rudowłosy, ryży

Połączenia

  • rudy chłopak, człowiek, mężczyzna; ruda dziewczyna, kobieta
  • rudy jak lis, jak wiewiórka; jak marchewka
  • lekko rudy

Cytaty

Na pogrzebie emerytowany oficer stał z boku w towarzystwie Diany i rudego mężczyzny.

źródło: NKJP: Paulina Grych: Schiza, 2008

[...] Książę, autentyczny potomek magnackiej rodziny, nosił nazwisko jednego z bohaterów Trylogii i istotnie był rudy jak jego przodkowie.

źródło: NKJP: Wojciech Stamm: Czarna matka, 2008

Do sztuki antykwarycznej należy „Scena balkonowa” Corrodiego z ok. 1890 r., w której ruda piękność ukazuje (skromnie) obfity biust na tle gotyckiej architektury [...].

źródło: NKJP: Jubileuszowa aukcja, Dziennik Polski, 2001-02-20

Potem... potem nastąpił ekscytujący wyjazd do Anglii [...], a tam czekała już na niego piegowata, ruda i bezczelna Agnes - dziewczyna, która dzięki swojemu niebywałemu erotycznemu talentowi ubogaciła go wyjątkowym darem [...].

źródło: NKJP: Mirosław M. Bujko: Wyspy szerszenia, 2008

Odmiana

część mowy: przymiotnik


Stopień równy

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. rudy
rudy
rudy
rude
ruda
D. rudego
rudego
rudego
rudego
rudej
C. rudemu
rudemu
rudemu
rudemu
rudej
B. rudego
rudego
rudy
rude
rudą
N. rudym
rudym
rudym
rudym
rudą
Ms. rudym
rudym
rudym
rudym
rudej
W. rudy
rudy
rudy
rude
ruda
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. rudzi
rudzi
rude
rude
D. rudych
rudych
rudych
rudych
C. rudym
rudym
rudym
rudym
B. rudych
rudych
rudych
rude
N. rudymi
rudymi
rudymi
rudymi
Ms. rudych
rudych
rudych
rudych
W. rudzi
rudzi
rude
rude

Składnia

bez ograniczeń + rudy + bez ograniczeń
szyk: neutralny
Data ostatniej modyfikacji: 26.01.2010
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json