UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

siodełko

Chronologizacja

1 połowa XVIII w., KorBa

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. siodełko
siodełka
D. siodełka
siodełek
C. siodełku
siodełkom
B. siodełko
siodełka
N. siodełkiem
siodełkami
Ms. siodełku
siodełkach
W. siodełko
siodełka

Pochodzenie

Zob. siodło

1. do roweru

Definicja

część roweru lub motocykla, która jest przeznaczona do tego, aby na niej siedzieć podczas jazdy

Noty o użyciu

Używane także w odniesieniu do przedmiotów o podobnym wyglądzie i funkcji używanych gdzie indziej, np. w łodziach wiosłowych lub w dawnych tramwajach

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA ➔ Urządzenia i maszyny ➔ budowa urządzeń i maszyn

CZŁOWIEK I TECHNIKA ➔ Transport ➔ transport lądowy

Relacje znaczeniowe

synonimy:  siodło

Połączenia

  • miękkie, niewygodne, twarde, wygodne; szerokie, wąskie; tylne siodełko; siodełko rowerowe
  • siodełko motocykla
  • siodełko od roweru
  • siodełko z wkładką żelową
  • siodełko o anatomicznym kształcie
  • pokrowiec na siodełko
  • wymienić, zmienić; obniżyć, podwyższyć, ustawić siodełko
  • zejść, zeskoczyć, zsunąć się z siodełka
  • wskoczyć na siodełko
  • usiąść na siodełku

Cytaty

Dzięki ergonomicznej konstrukcji bicyklu, rowerzysta miejski znajduje się w pozycji wyprostowanej, co przy okazji zapewnia mu dobrą widoczność, a sprężyste, szerokie siodełko gwarantuje wygodną jazdę.

źródło: NKJP: Aleksandra Nowak: Więcej niż „góral”, Dziennik Polski, 1999-10-23

Siodełko powinniśmy wybierać w zależności od preferowanego przez nas stylu jazdy oraz od płci rowerzysty. Dla mężczyzn polecane są siodełka węższe i dłuższe niż dla kobiet.

źródło: NKJP: /Lid/: Sztuka siedzenia na rowerze, Echo Dnia, 2006-08-08

[...] prawy błotnik taksówki uderzył rowerzystę, który akurat wymijał stojący na poboczu wóz pełen węgla. Rzecz wyglądała wprawdzie dramatycznie, bo cyklista, wyrzucony z siodełka, wywinął, jak się jej zdawało, w powietrzu pełne salto, ale – jak się okazało później – nie doznał poważniejszych uszkodzeń.

źródło: NKJP: Mirosław M. Bujko: Złoty pociąg, 2006

Średnio na stu ankietowanych nabywców azjatyckich maszyn w pierwszym roku użytkowania zanotowano 58 uwag. Chodzi tu nie tylko o awarie motocykla, ale także niezadowolenie np. z dynamiki jazdy albo niewygodnego siodełka.

źródło: NKJP: Kobiety na motory, Gazeta Wyborcza, 1999-02-25

W czasie dalekich, długich, pięknych podróży świat oglądany z siodełka motocykla wygląda inaczej. Inaczej widać, inaczej czuć. Motor daje wolność.

źródło: Internet

2. w gitarze

Definicja

element budowy gitary, montowany w pobliży gryfu, na którym opierają się struny

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA ➔ Działalność artystyczna człowieka ➔ muzyka

Cytaty

W tej gitarze akustycznej wysokiej klasy siodełko po wymianie progów zostało tylko starannie dopracowane a nacięcia pod struny optymalnie pogłębione.

źródło: Internet: skalba.com

Zbyt wąskie siodełko to niezbyt trafny wybór dla osób z większymi dłońmi - palec położony na progu może zahaczać o sąsiadujące struny. Gdy siodełko jest bardzo szerokie, gitara akustyczna przypomina trochę gitarę klasyczną. [...] Osobiście preferuję gitary z siodełkiem o szerokości około 44 mm.

źródło: Internet: infomusic.pl

3. dla konia

Definicja

małe siodło dla konia

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA ➔ Świat zwierząt ➔ zwierzęta domowe i hodowlane

CZŁOWIEK I PRZYRODA ➔ Świat zwierząt ➔ hodowla i opieka nad zwierzętami; człowiek wobec zwierząt

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  siodło

Połączenia

  • skórzane; ozdobne siodełko
  • siodełko dla konia, dla kucyka
  • siodełko ze strzemionami
  • siodełko i uprząż, uzda i siodełko
  • założyć siodełko
  • posadzić kogoś na siodełku

Cytaty

Ostatnio pan Feliks robił właśnie siodełko na kuca. Wszystko wykonuje tak samo, jak dawniej. Wprawdzie ma maszyny do szycia, ale większość prac wykonuje ręcznie.

źródło: NKJP: Andrzej Nowak: Ostatni taki rymarz, Echo Dnia, 2006-09-22

Stach, który chciał go zaprawić do konnej jazdy, kupił mu białego kuca z małym siodełkiem i strzemionami i na tym kucu śląski byczek często jeździł.

źródło: NKJP: Jarosław Abramow-Newerly: Młyn w piekarni, 2002

4. w górach

Definicja

geol. 
obniżenie terenu pomiędzy dwoma wzniesieniami

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA ➔ Ziemia ➔ ukształtowanie terenu

Relacje znaczeniowe

synonimy:  siodło

Połączenia

  • siodełko górskie, skalne; szerokie, wąskie siodełko
  • siodełko doliny, przełęczy
  • droga do siodełka
  • dojść, dotrzeć do siodełka

Cytaty

[...] poszliśmy wśród takiego migotania zwierciadlanych odłamków pod górę kamienistym wąwozem. Pasterze go nam pokazali. Mówili: o, tam przez siodełko, tam będzie przejście. I mówili: po tamtej stronie wypoczniecie, bo za siodełkiem będzie dobra pieczara na nocleg, znaleźć ją łatwo, ścieżka wydeptana.

źródło: NKJP: Jacek Bocheński: Tabu, 1965

30 grudnia 1996 r. dwaj zakopiańscy taternicy, Marcin Kacperek i Maciek Rysula, przeszli w poprzek północne urwiska całego masywu Giewontu, od siodełka w Juhaskim Filarze do Zachodu Pilotów.

źródło: NKJP: Marek Grocholski: Skazani na Giewont, prasa, 1997

Śmigłowiec pilotowany przez T. Augustyniaka wysadza ratowników na siodełku nieopodal wierzchołka. Stanowisko zjazdowe założono przy metalowym krzyżu.

źródło: NKJP: Michał Jagiełło: Wołanie w górach: wypadki i akcje ratunkowe w Tatrach, 1979

Na wschód przepiękny widok na Wysoką i Ganek, niżej Dolina Ciężka i położony w niej Zmarzły Staw. Dość trudnym siodełkiem przechodzimy ponad „rysą”.

źródło: NKJP: Maciej Pinkwart: Zakopane i Tatry: przewodnik, 1995

Data ostatniej modyfikacji: 30.03.2022
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json