UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

jasyr

Chronologizacja

XVII w., Kart XVII-XVIII

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. jasyr
jasyry
D. jasyru
jasyrów
C. jasyrowi
jasyrom
B. jasyr
jasyry
N. jasyrem
jasyrami
Ms. jasyrze
jasyrach
W. jasyrze
jasyry

Inne uwagi

Zwykle lp

Pochodzenie

ros. jasýr'

ukr. jasýr

z tur. esir 'jeniec wojenny'

1. niewola

Definicja

dawniej niewola u ludów tureckich lub tatarskich

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego stosunki, grupy i organizacje społeczne

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  niewola

Połączenia

  • powrót z jasyru
  • uwolnić, wykupić, wyzwolić; wrócić z jasyru
  • brać w jasyr

Cytaty

Wziętych w jasyr sprzedawano we wszystkie rejony cesarstwa, w tym często właśnie do bogatego Egiptu.

źródło: NKJP: Tomasz Mirkowicz: Pielgrzymka do Ziemi Świętej Egiptu, 1999

Wzorem średniowiecznych przodków, wojowników Tamerlana, nie wzdragali się przed gwałtami, rabunkami ani porywaniem w jasyr niewiast i co urodziwszych młodzieńców.

źródło: NKJP: Wojciech Jagielski: Modlitwa o deszcz, 2000

J. Sobieskiemu udało się rozbić siły tatarsko-kozackie pod Bracławiem, Mohylowem i Kalnikiem, wyzwolić tysiące jeńców z jasyru oraz odzyskać znaczną część Podola i Ukrainy.

źródło: NKJP: Urszula Augustyniak: Historia Polski 1572-1795, 2008

Kaukaska legenda mówi, że właśnie taki uwolniony z jasyru Awar, któremu pozwolono osiedlić się pod czeczeńskim Wiedeno w chutorze założonym przez zbiegów z rosyjskiej armii, dał początek rodowi Szamila Basajewa.

źródło: NKJP: Wojciech Jagielski: Wieże z kamienia, 2004

W kwietniu 1650 powrócił z jasyru i 28 czerwca-30 czerwca 1651 wziął udział w bitwie pod Beresteczkiem z połączoną armią tatarsko-kozacką.

źródło: NKJP: Internet

2. jeńcy

Definicja

dawniej ogół jeńców wziętych do niewoli przez ludy tureckie lub tatarskie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego stosunki, grupy i organizacje społeczne

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne

Połączenia

  • brać jasyr

Cytaty

Początkowo ordy tatarskie utrzymywały przyjazne stosunki z mieszkańcami Naddnieprza. Sytuacja zmieniła się po podporządkowani Tatarów Turkom. Odtąd Tatarzy wsławili się jako główni dostawcy jasyru [...].

źródło: NKJP: Iwona Motus: Spotkał Tatar Tatarzyna - „W stepie szerokim”, Magazyn Puls Studenta, 25/2000-11

Dymitr samowolnie łupił Tatarów i Turków, odbijał jasyr, zapuszczał się aż na Krym.

źródło: NKJP: Iza Bednarz: Jeremiego życie po życiu, Gazeta Wyborcza,1997-11-07

[...] klęskę ambitnego Węgra przypieczętowali Tatarzy. Rozbili jego armię pod Skałatem, wywożąc ogromny jasyr i łupy.

źródło: NKJP: Jerzy Besala: Po potopie do rozbiórki, Polityka, 2006-12-02

Już następnego dnia Tatarzy odeszli z ogromnymi łupami i jasyrem, zostawiając powstańców samych sobie.

źródło: NKJP: Internet

Pojedyncze hordy tatarskie napadające na małe miasta i wsie w poszukiwaniu wszelkiego dobra, a przede wszystkim jasyru, coraz częściej jednoczyły się, aby podbijać nowe tereny.

źródło: NKJP: Zbigniew Iwański: Legendy krakowskie, 2010

Data ostatniej modyfikacji: 04.11.2016
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj