Chronologizacja
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | uniwersytet |
uniwersytety |
|
| D. | uniwersytetu |
uniwersytetów |
|
| C. | uniwersytetowi |
uniwersytetom |
|
| B. | uniwersytet |
uniwersytety |
|
| N. | uniwersytetem |
uniwersytetami |
|
| Ms. | uniwersytecie |
uniwersytetach |
|
| W. | uniwersytecie |
uniwersytety |
Pochodzenie
fr. université
niem. Universität
z łac. universitas 'ogół, całość'
W średniowieczu universitas doctorum et studentium 'ogół doktorów i studentów' jako określenie szkoły wyższej z p.-łac. universitas w znaczeniu 'cały kolektyw, korporacja'
1.a instytucja
Definicja
Noty o użyciu
Używane w nazwach własnych, np. Uniwersytet Warszawski, Uniwersytet Jana Kazimierza, Uniwersytet Medyczny w Łodzi.
Wymowa
[uniwersytet] lub pot. [uniwersytet]
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Edukacja i oświata studia
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka działalność naukowa
Połączenia
- państwowy, prywatny; amerykański, europejski, polski, stołeczny, zachodni, zagraniczny; międzynarodowy; prestiżowy, renomowany; wolny uniwersytet; uniwersytet ekonomiczny, medyczny, pedagogiczny, rolniczy; Uniwersytet Jagielloński, Warszawski, Wrocławski...
- Uniwersytet Harvarda, Jana Kochanowskiego, Mikołaja Kopernika...
- Uniwersytet imienia Adama Mickiewicza
- uniwersytet w Krakowie, w Padwie...; Polski Uniwersytet na Obczyźnie
- uniwersytety i akademie (medyczne...), uniwersytety i biblioteki, uniwersytety i instytuty, uniwersytety i ośrodki badawcze, uniwersytety i placówki naukowe, uniwersytety i politechniki, uniwersytety i szkoły wyższe, uniwersytety i towarzystwa naukowe, uniwersytety i uczelnie techniczne; kolegia i uniwersytety, szkoły i uniwersytety; Polska Akademia Nauk i Uniwersytet Jagielloński, Warszawski...
- docent, doktor, profesor, wykładowca; absolwent, doktorant, słuchacz, student, studentka, stypendysta, wychowanek; prorektor, rektor, senat, władze; dziekanat, rektorat; katedra, wydział; filia, placówka; biblioteka, budynek, gmach, kampus, mury, siedziba, teren; doktorat, dyplom, indeks; fundator; statut; 300-lecie, 600-lecie, jubileusz, rocznica założenia; święto, tradycja; wydawnictwo; fundacja; autonomia uniwersytetu
- bulla, dokument, przywilej dla uniwersytetu
- adiunkt, asystent, wykładowca; filozofia, polonistyka, prawo...; kierunek, wydział; doktorat, nauka, studia; zajęcia; konferencja; posada, staż na uniwersytecie; instytut, wydział !?przy uniwersytecie; wykładowca; studia; praca !?w uniwersytecie
- uniwersytet mieści się gdzieś; kształci; nadaje, przyznaje komuś doktorat honoris causa
- powołać do życia, założyć, zamknąć uniwersytet;
- powołanie, powstanie, stworzenie, tworzenie, utworzenie; odnowienie uniwersytetu
- relegować z uniwersytetu
- pracować; prowadzić ćwiczenia, wykłady, uczyć, wykładać; studiować na uniwersytecie; studiować, wykładać !?w uniwersytecie
Cytaty
|
Uniwersytet realizuje swoje cele z udziałem całej wspólnoty uniwersyteckiej: uczonych, studentów i pracowników uczelni. źródło: Internet |
|
|
Tu chronili się uciekinierzy z innych ziem rozdartego kraju; rozkwitały uniwersytety w Krakowie i Lwowie, Akademia Umiejętności, „Ossolineum”; [...] z Oleandrów zaś w 1914 roku wymaszerowała ku rosyjskiej granicy I Brygada legionów. źródło: NKJP: Jan Pieszczachowicz: Koniec wieku: szkice o literaturze, 1994 |
|
|
Proszę państwa, złamanie zasady nazewnictwa, użycie tej tradycyjnej nazwy spowoduje, że w krótkim czasie będziemy mieli w Polsce setki uniwersytetów. Zaczną się tworzyć uniwersytety branżowe, niedługo będzie uniwersytet ekonomiczny, rolniczy, artystyczny itd., itd. źródło: Sprawozdanie z 23. posiedzenia Senatu RP w dniu 6 sierpnia 2002 r. |
|
|
Każdy wie, że dyplom na przykład Uniwersytetu Jagiellońskiego jest trochę inny, jest inaczej traktowany w świecie niż dyplom każdej innej uczelni wyższej. źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 29.08.1996 |
|
|
Niedługo później, w latach 1807-1810 w Berlinie powstał uniwersytet zorganizowany według idei Wilhelma von Humboldta. źródło: NKJP: Edwin Bendyk: Zatruta studnia. Rzecz o władzy i wolności, 2002 |
Informacja normatywna
Uznawane za błędne w połączeniach: studiować w uczelni, wykładać w uniwersytecie, instytut przy uniwersytecie, wydział przy uniwersytecie
1.b siedziba
Definicja
Wymowa
[uniwersytet] lub pot. [uniwersytet]
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Edukacja i oświata studia
Połączenia
- aula, biblioteka, dziekanat, rektorat, sala, sekretariat; brama, dziedziniec, mury uniwersytetu
- uniwersytet znajduje się gdzieś
- być na uniwersytecie; poruszać się, przemieszczać się po uniwersytecie
Cytaty
|
Nasz Instytut mieścił się tymczasowo przy Oboźnej, przeszedłem więc Nowy Świat, ale gdy dotarłem do Pałacu Staszica, zobaczyłem przed uniwersytetem tłumy młodzieży, skandującej hasła. źródło: NKJP: Jerzy Stawiński: Piszczyk, 1997 |
|
|
Piotr kręci głową: to nie było potem, tylko przedtem, jak przedzieraliśmy się od Uniwersytetu, główna brama była zamknięta, więc wyskoczyliśmy przez furtkę [...]. źródło: NKJP: Jerzy Sosnowski: Linia nocna, 2002 |
|
|
Każdy dostaje swojego asystenta - przeszkolonego studenta studiów naprzemiennych, który im pomaga przemieszczać się po uniwersytecie. źródło: NKJP: Studenckie abecadło (3), Gazeta Wyborcza, 1997-10-08 |
|
|
Śni mi się pobudowany wśród pól kukurydzy Governors State University, wylądowałem tam w 1987 roku jako profesor filmu, teraz ten uniwersytet jest zburzony, a na jego miejscu wznoszą coś wielkiego. źródło: NKJP: Marian Marzyński: Sennik polsko-żydowski, 2005 |
|
|
Rano decyzją rektora zamknięto uniwersytet, a na dziedziniec wkroczyła Guardia Civil. źródło: NKJP: Witold Horwath: Ultra Montana, 2005 |
1.c ludzie
Definicja
Wymowa
[uniwersytet] lub pot. [uniwersytet]
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Edukacja i oświata studia
Połączenia
- cały uniwersytet
- życie uniwersytetu
Cytaty
|
Wtedy cały uniwersytet był za rewolucją. Niewielu zostało takich, których to nie wciągnęło. Kto tam wtedy myślał o nauce?! źródło: NKJP: Wojciech Jagielski: Modlitwa o deszcz, 2002 |
|
|
Oto jeden ze scenariuszy: socjologowie nauki zostają wystawieni na pośmiewisko i pogardzeni przez swoich akademickich kolegów; [...] awanse na wyższe szczeble ich kariery zostają wstrzymane; ich studenci nie mogą znaleźć odpowiedniego akademickiego zatrudnienia, a uniwersytety prowadzą czystki dyscyplinarne i w końcu socjologia nauki znika ze sceny akademickiej. źródło: NKJP: Ryszard M. Machnikowski: Spór o relatywizm w XX - wiecznej socjologii wiedzy naukowej, 2003 |
|
|
[...] uniwersytet ogłosił, że studenci pierwszego roku mogą rozpocząć studia. źródło: NKJP: Beata Pawlak: Na początek potańcówki, Gazeta Wyborcza, 1993-10-06 |
|
|
W mieście funkcjonowały i były aktywne środowiska intelektualne, skupione wokół klasztorów i kapituły krakowskiej. W życiu uniwersytetu mogły one odegrać decydującą rolę. źródło: NKJP: Stanisław Szczur: Papież Urban V i powstanie uniwersytetu w Krakowie w 1364 r., 1999 |
1.d czas
Definicja
Wymowa
[uniwersytet] lub pot. [uniwersytet]
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Edukacja i oświata studia
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | uniwerek |
Połączenia
- robić coś przed uniwersytetem
- robić coś po uniwersytecie
Cytaty
|
Ja palę nie tak dużo. I późno zaczęłam, dopiero po uniwersytecie. Na razie nie mam podniety, żeby przerwać palenie. źródło: NKJP: Michał Cichy: Pojutrze - rozstrzygnięcie konkursu NIKE' 98!, Gazeta Wyborcza, 1998-10-02 |
|
|
Po uniwersytecie powinien pójść do wojska, ale nie pójdzie, koszary i koszmary nauki zabijania - nie dla niego źródło: NKJP: Anna Strońska: Dopóki milczy Ukraina, 1998 |
|
|
Obaj musieli podjąć wspólną decyzję, co do obranego kierunku - młodzi i perspektywiczni zawodnicy tuż po uniwersytecie, bądź też doświadczeni w Europie koszykarze. źródło: Internet |
1.e studia
Definicja
Wymowa
[uniwersytet] lub pot. [uniwersytet]
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Edukacja i oświata studia
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | studia |
Połączenia
- prestiżowy, renomowany; podziemny, tajny uniwersytet
- egzamin na uniwersytet
- ktoś po uniwersytecie
- uniwersytet rozwija
- kończyć, skończyć, ukończyć; opuścić, rzucić uniwersytet; kończyć, skończyć uniwersytety
- iść, pójść, wstąpić, zapisać się na uniwersytet
- być na uniwersytecie; być po uniwersytecie
Cytaty
|
Ojciec chciał, żebym poszedł na uniwersytet i został architektem. źródło: NKJP: Wojciech Jagielski: Modlitwa o deszcz, 2002 |
|
|
Może jednak jakiś wybitny duchowny, doświadczony duszpasterz, a jednocześnie psycholog po uniwersytetach, zajrzałby do zagrożonej przecież duszy posła Ryszarda Bondy, która to dusza w tej chwili pogrążona jest w mroku. źródło: NKJP: W. Hagedorny: Rozsądek i okolice: Komunia posła Bondy, Tygodnik Ciechanowski, 2003-07-02 |
|
|
Wy wszyscy jesteście za bardzo wyedukowani. Kończycie uniwersytety i myślicie, że jesteście lepsi. Nie chce wam się pracować fizycznie. A dobrej pracy nie starczy przecież dla wszystkich źródło: NKJP: Max Cegielski: Masala, 2002 |
|
|
Po collage można iść na Uniwersytet bądź rozpocząć pracę. źródło: Internet |
|
|
Syn ma narzeczoną. Panienka po uniwersytecie, uczy w szkole dzieci. Sama dobrze wychowana, ale jak tak odchodzący rząd się dosładzał i zachwalał w telewizorze - to i jej przy przyszłej świekrze nerwy puściły. źródło: NKJP: Michał Głowiński: Telefoniczna opinia publiczna, Gazeta Wyborcza, 1993-10-29 |
2. kształcenie zorganizowane
Definicja
Noty o użyciu
Używane w nazwach własnych, np. Uniwersytet dla Rodziców, Uniwersytet Śląski Dzieci.
Wymowa
[uniwersytet] lub pot. [uniwersytet]
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Edukacja i oświata pozaszkolne formy nauczania
Połączenia
- uniwersytet ludowy, powszechny, robotniczy
- Uniwersytet Dzieci
- uniwersytet dla dzieci, dla rodziców, dla wszystkich
- otwarcie; zjazd; słuchacz uniwersytetu
- uniwersytet działa, rusza; kształci; organizuje wykłady, prowadzi kursy
- organizować, zainaugurować, założyć; prowadzić; zlikwidować uniwersytet
Cytaty
|
Uniwersytety powszechne, stałe placówki oświatowe, prowadzone przez TWP w różnych miejscowościach Wielkopolski niejako kontynuowały działalność oświatową dawnych uniwersytetów ludowych i robotniczych. Dołączyły do nich uniwersytety dla rodziców, prowadzone w szkołach i powstały w okresie lat 70 tych Wielkopolski Uniwersytet Powszechny z licznymi wydziałami [...]. źródło: Internet |
|
|
Istotą koncepcji „uniwersytetów dzieci” jest organizowanie zajęć edukacyjnych dla uczniów szkół podstawowych, prowadzonych przez naukowców i nauczycieli akademickich w salach i aulach wydziałów uniwersyteckich. źródło: Internet |
|
|
28 października miało miejsce pierwsze spotkanie w ramach Otwartego Uniwersytetu dla Rodziców i Wychowawców. źródło: Internet |