UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

zwierzchnictwo

Chronologizacja

1814, SL

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zwierzchnictwo
 zwierzchnictwa
D. zwierzchnictwa
 zwierzchnictw
C. zwierzchnictwu
 zwierzchnictwom
B. zwierzchnictwo
 zwierzchnictwa
N. zwierzchnictwem
 zwierzchnictwami
Ms. zwierzchnictwie
 zwierzchnictwach
W. zwierzchnictwo
 zwierzchnictwa

Inne uwagi

Zwykle lp

1.a bezpośrednie

Definicja

książk. 
to, że osoba lub instytucja zajmuje wyższe miejsce w hierarchii służbowej i z tego względu istnieje możliwość wydawania poleceń pracownikom lub instytucjom znajdującym się niżej w tej hierarchii

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca organizacja i hierarchia w pracy, stosunki służbowe

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa urzędy i ich funkcjonowanie

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego stosunki, grupy i organizacje społeczne

Połączenia

  • bezpośrednie zwierzchnictwo
  • przejść pod czyjeś zwierzchnictwo

Cytaty

Wojewódzcy inspektorzy nadzoru budowlanego także pracowaliby bez zwierzchnictwa wojewody. Bezpośredni nadzór nad ich działalnością sprawowałby główny inspektor nadzoru budowlanego.

źródło: NKJP: Rozmawiała Ewa Piłat: W drodze do kompromisu, Dziennik Polski, 2005-04-27

Żołnierze Grupy Armii „Wisła” pod bezpośrednim zwierzchnictwem Heinricha Himmlera wysadzili w powietrze wał na Wiśle w Czerwonych Budach w okolicach Kiezmarka.

źródło: NKJP: Tomasz Borek, Artur Kaczmarek: Strzały z opuszczonych domów, Dziennik Bałtycki, 2004-03-10

Poruszają niebo i ziemię, aby nadzór nie miał zwierzchnictwa nad nimi.

źródło: Internet: orka.sejm.gov.pl

W tym roku kontrolerzy, zwani potocznie policjantami pracy, zatrudnieni dotychczas przy wojewódzkich urzędach pracy, przeszli pod zwierzchnictwo powiatowych urzędów pracy.

źródło: NKJP: Czyja policja pracy, Dziennik Polski, 2000-01-20

Składnia

bez ograniczeń + zwierzchnictwo +
(KOGO/CZEGO) + (nad KIM/CZYM)

2.a papieskie

Definicja

książk. 
stanie na czele jakiejś organizacji, instytucji lub innej całości, np. politycznej czy terytorialnej

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca organizacja i hierarchia w pracy, stosunki służbowe

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa urzędy i ich funkcjonowanie

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego stosunki, grupy i organizacje społeczne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  zwierzchniość

Połączenia

  • formalne zwierzchnictwo; zwierzchnictwo cesarskie, papieskie; administracyjne, państwowe, polityczne, terytorialne; lenne
  • zwierzchnictwo biskupa, cesarza, króla, księcia, papieża, patriarchy, prezydenta, starosty, sułtana, władcy, wojewody; Moskwy, Polski, Rzymu...; Habsburgów
  • zwierzchnictwo nad armią, nad Kościołem, nad księstwem, nad siłami zbrojnymi, nad wojskiem
  • władza i zwierzchnictwo
  • zasada zwierzchnictwa
  • prawo, pretensje do zwierzchnictwa
  • podlegać czyjemuś zwierzchnictwu
  • objąć, przejąć, sprawować; narzucić; przyjąć, uznać/uznawać zwierzchnictwo
  • pozostać/pozostawać, znaleźć/znajdować się pod zwierzchnictwem

Cytaty

[...] książęta feudalni (było ich około 300) zmuszeni zostali do rezygnacji ze zwierzchnictwa, które posiadali w swych księstwach.

źródło: NKJP: Janusz Pajewski: Historia powszechna 1871-1918, 1967

Pokój [...] przyniósł Włochom uznanie ich zwierzchnictwa nad Trypolitanią i Cyrenajką [...].

źródło: NKJP: Janusz Pajewski: Historia powszechna, 1967

Do głów państw, w tym prezydentów, należą z reguły tzw. uprawnienia monarsze - prawo łaski, prawo nadawania odznaczeń, przyjmowania i wysyłania przedstawicieli dyplomatycznych, tytularne zwierzchnictwo nad siłami zbrojnymi itp.

źródło: NKJP: Piotr Winczorek: Wstęp do nauki o państwie, 1995

W XVII wieku doszło do zawarcia unii, w wyniku której polscy Ormianie uznali zwierzchnictwo papieża.

źródło: NKJP: Tadeusz Isakowicz-Zaleski: Moje życie nielegalne, 2008

Składnia

bez ograniczeń + zwierzchnictwo +
(KOGO) + (nad KIM/CZYM)

2.b ludzie

Definicja

książk. 
ogół osób stojących na czele jakiejś organizacji, instytucji lub innej całości, np. politycznej czy terytorialnej

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca organizacja i hierarchia w pracy, stosunki służbowe

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa urzędy i ich funkcjonowanie

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego stosunki, grupy i organizacje społeczne

Połączenia

  • zwierzchnictwo Cerkwi, Kościoła

Cytaty

„Dokumenty bezprawia”, o zbrodniach milicji i bezpieki w latach osiemdziesiątych, w roku 1997 wywołały protest zwierzchnictwa policji i prokuratury, co może uzmysłowić, kto nadal pociąga za sznurki w tych instytucjach po kilku latach III RP.

źródło: NKJP: Mac Jerzy Sławomir: Tajemnica Amwaya, 1998

Jak podporządkować sobie kraj, w którym religia dotąd panująca jest inna niż w Rosji, a w dodatku jej najwyższe zwierzchnictwo znajduje się poza zasięgiem carskiej władzy - w tym przypadku w Rzymie!

źródło: NKJP: Internet

W opinii hierarchów bułgarskiego Kościoła Prawosławnego spotkania z papieżem i katolikami są „kontaktami z heretykami” [...]. Tego rodzaju postawa zwierzchnictwa Cerkwi spotyka się z krytyką ze strony opinii publicznej i władz świeckich [...].

źródło: NKJP: Teresa Bogucka: Krzywe lustro, Dziennik Polski, 1997-01-11

Składnia

bez ograniczeń + zwierzchnictwo +
CZEGO
Data ostatniej modyfikacji: 29.09.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN