UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

piekielny

Chronologizacja

2 połowa XIV w., SStp

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	piekielny	piekielny	piekielny	piekielne	piekielna
D.	piekielnego	piekielnego	piekielnego	piekielnego	piekielnej
C.	piekielnemu	piekielnemu	piekielnemu	piekielnemu	piekielnej
B.	piekielnego	piekielnego	piekielny	piekielne	piekielną
N.	piekielnym	piekielnym	piekielnym	piekielnym	piekielną
Ms.	piekielnym	piekielnym	piekielnym	piekielnym	piekielnej
W.	piekielny	piekielny	piekielny	piekielne	piekielna

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	piekielni	piekielni	piekielne	piekielne
D.	piekielnych	piekielnych	piekielnych	piekielnych
C.	piekielnym	piekielnym	piekielnym	piekielnym
B.	piekielnych	piekielnych	piekielnych	piekielne
N.	piekielnymi	piekielnymi	piekielnymi	piekielnymi
Ms.	piekielnych	piekielnych	piekielnych	piekielnych
W.	piekielni	piekielni	piekielne	piekielne

Pochodzenie

Zob. piekło

1. ogień

Definicja

taki, który jest lub mógłby być w piekle

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół wyznania: zasady i prawdy wiary

Relacje znaczeniowe

sprzeczne:

niebieski

Połączenia

ogień piekielny; siarka ;smoła piekielna; kary; moce, siły; bramy; płomienie piekielne; piekielne kręgi

Cytaty

	Są trzy kręgi piekielne - krąg złych myśli, złych słów i złych czynów. źródło: NKJP: Andrzej Sarwa: Rzeczy ostateczne człowieka i świata. Eschatologia zaratusztrianizmu, 2005
	Często też wizje kar piekielnych były równie materialne i straszne jak w wiekach średnich, co pozwala sądzić, że również protestanccy kaznodzieje wykorzystywali rzeczywistość infernum do walki z ludzką słabością prowadzącą do grzechu. źródło: NKJP: Zdzisław Józef Kijas: Niebo w domu Ojca, czyściec dla kogo, piekło w oddaleniu, 2010
	Dopiero od trzystu lat z hakiem człowiek zdaje sobie sprawę z istnienia bakterii. Przedtem choroby przypisywano woli boskiej lub machinacjom sił piekielnych. źródło: NKJP: Andrzej Górny: Może trochę pokory?, Gazeta Wrocławska, 2003-02-07
	Nie przyjmuje też do wiadomości, że Bóg jest miłosierny i że skala jej grzechów nie zasługuje na ogień piekielny. źródło: NKJP: Jerzy Strojnowski: Depresja: ciężka próba wiary, Gazeta Wyborcza, 1994-09-17
	Nigdy, przenigdy, nawet położona na torturach, nawet smażona w piekielnej siarce, nie przyznam się, że jestem głęboko wdzięczna „tej koszmarnej babie”, gdyby nie ona, już dawno rozłączono by mnie z Oleńką. źródło: NKJP: Ewa Nowacka: Małe kochanie, wielka miłość, 1997

2. ból

Definicja

bardzo intensywny i dlatego uważany za niekorzystny lub trudny do zniesienia

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Relacje znaczeniowe

synonimy:

diabelski

Połączenia

piekielny hałas, upał, żar, wrzask; piekielna awantura

Cytaty

	Gdyby ów Archer mógł dzisiaj wejść do metra, piekielny hałas, zgrzyt i pisk wagonów wprawiłyby go nie tylko w zażenowanie z powodu tego, co napisał, ale i wpędziłyby szybko w nerwicę. źródło: NKJP: Czesław Karkowski: Kamienna drabina, 2008
	Jeden z żandarmów uderzył go kolbą karabinu w piersi. Poczuł piekielny ból, jakiś szum w głowie i zemdlał. źródło: NKJP: Alfons Filar: Śladami tatrzańskich kurierów, 1995
	W jednym ze szkiców literackich tego znakomitego erudyty znalazłem krótką wzmiankę o pełnym temperamentu księciu krwi, który obrażony o coś na papieża urządził mu podczas audiencji taką piekielną awanturę, jakiej Watykan nie przeżył od czasu najazdu Attyli. źródło: NKJP: Marian Brandys: Nieznany Książę Poniatowski, 1960
	Co za piekielna mieszanka - piękno i brzydota, dobro i zło, naiwność i wyrachowanie, delikatność i okrucieństwo. źródło: NKJP: Hanna Kowalewska: Tego lata, w Zawrociu, 1998
	Ich życie - nieraz o głodzie i chłodzie lub w piekielnym upale, w trwodze przed atakiem dzikich zwierząt lub bandytów - nie było do pozazdroszczenia. źródło: NKJP: Adam Szostkiewicz: Tryptyk betlejemski: anioły – pasterze – magowie, Polityka, 2006-12-23

3. facet

Definicja

taki, który wywołuje u mówiącego złość, gniew lub inne negatywne uczucia

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

Relacje znaczeniowe

synonimy:

cholerny, przeklęty, sakramencki

Cytaty

Murzyn się budzi. Pyta Daniela gdzie jesteśmy. Daniel rozbawiony całą sytuacją odpowiada niewiele myśląc, że w Warszawie i tu czarnoskóry dyplomata nie wytrzymuje, dostaje jakiegoś szału, wije się, krzyczy, że musi się wydostać z tego piekielnego kraju.

źródło: NKJP: Krystyna Janda, Bożena Janicka: Gwiazdy mają czerwone pazury, 1998

A teraz ten piekielny pijaczyna wszystko to wywlókł. I to za kieliszek wódki. Przesiadywał z kontrolerami do nocy i bez przerwy z nimi pił. Pod koniec kontroli wpadł w cug i chodził z błędnym wzrokiem od rana. Zastąpił drogę Ewelinie i zaczął ją bełkotliwie przepraszać za swój długi język.

źródło: NKJP: Maria Nurowska: Panny i wdowy: zdrada, 1993

Kola dopiero teraz przypomniał sobie, że wciąż ściska w dłoni kryształowy puchar, na dnie którego pozostało kilka kropel koktajlu. Zdumiewało go, że ta piekielna starucha najwyraźniej wiedziała wszystko.

źródło: NKJP: Witold Jabłoński: Dzieci nocy, 2001

Data ostatniej modyfikacji: 09.10.2016