UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

nowela

Chronologizacja

1632, Kart XVII-XVIII
W postaci: nowella

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	nowela	nowele
D.	noweli	noweli	neut
D.	noweli	nowel	char
C.	noweli	nowelom
B.	nowelę	nowele
N.	nowelą	nowelami
Ms.	noweli	nowelach
W.	nowelo	nowele

1. krótki utwór

Definicja

niewielki utwór literacki o prostym przebiegu akcji i małej liczbie bohaterów, pisany prozą

Pochodzenie

wł. novella

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka literatura

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

utwór

Połączenia

krótka; wybrana; najpopularniejsza nowela; nowela pozytywistyczna; fantastyczna; filmowa
nowela Boccaccia, Orzeszkowej, Prusa...
nowela o czymś
nowela i esej, nowela i opowiadanie, nowela i sztuka; powieść i nowela
autor; bohater noweli; (przeróbka...) na motywach noweli; tom, tomik, wybór, zbiór nowel
konkurs na nowelę
czytać, napisać, pisać nowelę
oparty na noweli

Cytaty

Bohater noweli „Za chlebem” Henryka Sienkiewicza, bezrobotny Wawrzon, zbiera kartofle spadające z wozu jadącego ulicą Warszawy i cieszy się, że będzie mógł nimi nakarmić głodną córkę.

źródło: NKJP: Wacław Leszczyński: Ziemniak polski. Historia ziemniaka, 2007

Interesowała się sportem, drukowała czasem jakieś kawałki w tygodniku „Sportowiec”, napisała nawet o przyszłym mężu nowelę filmową.

źródło: NKJP: Mariusz Urbanek: Zły Tyrmand, 1992

Był wybitnym humanistą z wieloma zainteresowaniami - pisał nowele i opowiadania, fotografował, malował, nurkował oraz grał na skrzypcach i pianinie.

źródło: NKJP: (KOV): Muzyk i humanista, Dziennik Polski, 2002-01-07

2. serial

Definicja

wieloodcinkowy serial filmowy lub słuchowiskowy, nadawany w radiu albo w telewizji

Pochodzenie

port. braz. novela

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Środki masowego przekazu radio

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Środki masowego przekazu telewizja

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

utwór

Połączenia

telewizyjna nowela; nowela radiowa

Cytaty

[...] Tytułowy skryba był fascynującym głównego bohatera dziwakiem, trudniącym się taśmową produkcją kiczowatych, odcinkowych nowel radiowych.

źródło: NKJP: Piotr Bratkowski: Pochwała kultury, Gazeta Wyborcza - Wysokie Obcasy, 1999-07-03

Telewizja Kraków zaprosiła widzów na spotkanie z nietypową, pierwszą w polskiej telewizji nowelą , której kształt będzie zależał od nas wszystkich. Po wczorajszym spotkaniu wiadomo już, jaką nazwę będzie nosił interaktywny serial i kto wygrał konkurs na tytuł.

źródło: NKJP: Dziennik Polski, 2006-01-17

- Jezus Maria! Marysia umarła! - taki wrzask rozległ się w wielu polskich domach, gdy telewizja pokazała pierwszy odcinek nowej serii popularnej noweli „Klan”.

źródło: NKJP: Jezus Maria! Marysia umarła!, Wieczór Wybrzeża, 1999-09-11

3.a ustawa

Definicja

praw.

ustawa, która zmienia lub uzupełnia wcześniej obowiązującą ustawę

Pochodzenie

łac. novella (lex) 'nowe (prawo)'

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa regulacje prawne

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa władza państwowa

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	nowelizacja
	hiperonimy:	ustawa

Połączenia

duża, potężna; dzisiejsza, kolejna, niniejsza, obecna, późniejsza; głęboka, kompleksowa; poselska, rządowa, sejmowa, senacka; przedstawiona nowela; nowela kwietniowa, sierpniowa; budżetowa, podatkowa; konstytucyjna, ustawowa; techniczna
nowela !?artykułu, !?kodeksu, !?konstytucji, !?przepisów, !?regulaminu, !?ustawy; !?budżetu, !?ordynacji, !?prawa jakiegoś
nowela do kodeksu, do ustawy; do ordynacji; nowela z dnia, z sierpnia...
ustawa i nowela
autor, projektodawca; fragment; brzmienie, kształt, tekst, wersja, zapis; przedmiot; postanowienia, przepisy; projekt, propozycja; czytanie; nowelizacja noweli; zgodność noweli z konstytucją
autopoprawka, poprawka do noweli
debata, praca nad nowelą
prace przy noweli; zapis, zmiany w noweli
nowela wchodzi w życie; dotyczy czegoś; obejmuje, porządkuje, precyzuje, proponuje, przewiduje, reguluje, stwarza, uchyla, utrzymuje, wprowadza, zmienia coś; nakłada na kogoś obowiązek, wprowadza zmiany; zakłada, że coś
czytać, odrzucić, omawiać, podpisać, poprzeć/popierać, przygotować, przyjąć, uchwalić, zawetować nowelę; wdrożenie noweli; wejście noweli w życie
przewidziany, wprowadzony nowelą
wprowadzić coś do noweli; wynikać z noweli
głosować przeciw noweli
debatować, pracować nad nowelą; głosować za nowelą; związany z nowelą
proponować, przedłożyć coś, ulec zmianie, uregulować, uwzględnić, zamieścić coś, znaleźć się w noweli; określony, przewidziany, przyjęty, uwzględniony, zapisany, zamieszczony, zaproponowany, zawarty w noweli

Cytaty

	Posłowie [...] będą głosować przeciw noweli budżetowej. źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 05.11.1992
	Uchwalona nowela !?kodeksu pracy ma wejść w życie z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu ogłoszenia ustawy. źródło: NKJP: Czas to pieniądz, Dziennik Polski, 2000-12-04
	Rok 1904 przyniósł nowelę do ustawy budowlanej zabraniającą Polakom budować domy na ich własnej ziemi [...]. źródło: NKJP: Włodzimierz Łęcki: Wielkopolska: przewodnik, 1989
	[...] mało prawdopodobne, aby Senat zdążył rozpatrzyć projekt noweli sejmowej. źródło: NKJP: Marek Wielgo: Kredyty mieszkaniowe, Gazeta Wyborcza, 1993-05-31

Składnia

	+	nowela	+	!?CZEGO
	+	nowela	+	do + CZEGO

Informacja normatywna

Uznawane za niepoprawne: nowela czegoś

3.b uchwalenie ustawy

Definicja

praw. pot.

uchwalenie ustawy, która zmienia lub uzupełnia wcześniej obowiązującą ustawę

Pochodzenie

łac. novella (lex) 'nowe (prawo)'

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa regulacje prawne

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa władza państwowa

Relacje znaczeniowe

synonimy:

nowelizacja

Połączenia

dokonać noweli czegoś

Cytaty

Analogicznie jak w grudniu ubiegłego roku rząd proponuje nam dokonanie noweli ustawy budżetowej.

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 05.11.1992

Składnia

nowela

CZEGO

Data ostatniej modyfikacji: 27.02.2025