UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

ustnik

Chronologizacja

1835, Kwartalnik naukowy, Tom 2, books.google.pl

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. ustnik
 ustniki
D. ustnika
 ustników
C. ustnikowi
 ustnikom
B. ustnik
 ustniki
N. ustnikiem
 ustnikami
Ms. ustniku
 ustnikach
W. ustniku
 ustniki

Pochodzenie

Zob. usta

1. w papierosie

Definicja

część papierosa, fajki lub innego podobnego przedmiotu, w specjalny sposób ukształtowana i niewypełniona tytoniem, trzymana przez palącego między wargami w czasie palenia, służąca do wdychania dymu do ust

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie używki

Relacje znaczeniowe

synonimy:  munsztuk

Połączenia

  • długi ustnik
  • ustnik fajki, papierosa
  • papieros bez ustnika

Cytaty

Wydobył ciężką, metalową papierośnicę, wyjął z niej papierosa, wsunął ustnik między wargi, zapalił.

źródło: NKJP: Andrzej Szczypiorski: Początek, 1986

Skute lodowatym gniewem szczęki zaciskały się na ustniku fajki, a spoza zębów i z nozdrzy wydostawały się strugi dymu.

źródło: NKJP: Marek Krajewski: Koniec świata w Breslau, 2003

W zamyśleniu żuł ustnik niezapalonego papierosa.

źródło: NKJP: Wojciech Żukrowski: Kamienne tablice, 1966

Najpierw pokazuje Maxowi, jak palić papierosy. Wkłada je między drugi i środkowy palec, tak aby ustnik wystawał do środka zwiniętej dłoni.

źródło: NKJP: Max Cegielski: Masala, 2002

Palili wspólnie wielką faję wodną, otoczeni woalem pachnącego dymu i aurą stateczności. Pociągali niespiesznie z długich ustników, wymieniając między sobą mrukliwe pogaduszki.

źródło: NKJP: Ewa Białołęcka: Kamień na szczycie Kroniki Drugiego Kręgu, Księga II, 2002

Składnia

bez ograniczeń + ustnik +
(CZEGO)

2. w instrumencie

Definicja

część instrumentu muzycznego, w który dmucha się, aby wydawać dźwięki, trzymana między wargami i umożliwiająca przepływ powietrza z ciała człowieka do wnętrza instrumentu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka muzyka

Połączenia

  • ustnik klarnetu, saksofonu, trąbki
  • ustnik i stroik

Cytaty

[...] jest coś takiego w saksofonie, a przecież były to dopiero początki, że kiedy zawiesiłem go sobie na szyi, wetknąłem ustnik w usta, a korpus objąłem dłońmi, już od tego samego jakaś nadzieja we mnie wstępowała.

źródło: NKJP: Wiesław Myśliwski: Traktat o łuskaniu fasoli, 2007

Przez pięć czy sześć miesięcy uczyłam się dmuchać w ustnik, dopiero potem dostałam puzon do ręki.

źródło: NKJP: Życie na macie i przy pianinie, Dziennik Polski, 2006-11-02

Ludzie zaczynają wstawać, szmery wzmagają się, muzycy odrywają usta od ustników, dłonie od smyczków...

źródło: NKJP: (dziki): Czy jest na sali organizator?, Gazeta Krakowska, 2002-11-21

Trąbka jest wprawdzie amerykańska, ale ustnik ma czeski.

źródło: NKJP: Monika Kazimierczyk, Iza Michalewicz, Paweł Golec, Łukasz Golec: Gwiazdozbiór, Cosmopolitan nr 08, 2000

Wanda zachichotała – przecież właśnie tak zawsze wyglądał, gdy dmuchał w ustnik trombonu, nadymając przy tym policzki, które po obu stronach chudej twarzy ogromniały nagle jak dwa dojrzałe pomidory.

źródło: NKJP: Włodzimierz Kowalewski: Excentrycy, 2007

Składnia

bez ograniczeń + ustnik +
(CZEGO)

3. w urządzeniu

Definicja

część każdego urządzenia lub przedmiotu, którego właściwe stosowanie wymaga włożenia tej części do ust i przepuszczenia przez nią jakiejś substancji do ciała człowieka lub z ciała człowieka

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Urządzenia i maszyny budowa urządzeń i maszyn

Połączenia

  • jednorazowy, specjalny ustnik
  • ustnik alkomatu, aparatu
  • dmuchnąć/dmuchać w ustnik

Cytaty

Między odpadłą dolną szczęką a zębami górnej spoczywał jeszcze ustnik aparatu tlenowego, a wskaźnik ciśnienia zatrzymał się na czterdziestu sześciu atmosferach.

źródło: NKJP: Stanisław Lem: Niezwyciężony, 1964

To przedwojenna walizka lekarska [...]. W walizce możemy znaleźć [...] aparaturę do sztucznego oddychania z profesjonalnymi (choć dziś już nieco sztywnymi) ustnikami, butlę tlenową i kilka innych przedmiotów znanych medykom.

źródło: NKJP: GOK: Lekarski przybornik, Gazeta Poznańska, 2001-12-10

Stanu trzeźwości drugiego z cyklistów nie udało się zbadać na miejscu zatrzymania, bowiem mężczyzna kategorycznie odmówił dmuchania w ustnik miernika.

źródło: NKJP: (ans): Pijani..., Gazeta Krakowska, 2002-11-13

[...] soki próbowałam podawać zarówno łyżeczką, jak i butelką z ustnikiem [...].

źródło: NKJP: Internet

Składnia

bez ograniczeń + ustnik +
(CZEGO)
Data ostatniej modyfikacji: 02.06.2017
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN